Vrijdag 15/11/2019

Inlichtingendienst

Sp.a wil beter toezicht op inlichtingendiensten

Een opvangkamp in Syrië. Beeld AFP

De Belgische inlichtingendiensten mogen geen buitenlandse contacten aangaan zonder politieke dekking, vindt sp.a. Alleen zo kunnen problemen zoals in Syrië vandaag vermeden worden.

De socialisten hebben daarom maandag een resolutie ingediend in het federaal parlement. “Het wettelijk kader van de Belgische inlichtingendiensten – de Staatsveiligheid in het binnenland en de militaire ADIV in het buitenland – is te vaag”, oordeelt Meryame Kitir, de fractieleider van sp.a. “Het is onduidelijk of ze zelf initiatief kunnen nemen en onder welke voorwaarden. Dat moet anders.”

De resolutie komt er na de berichtgeving van deze krant over het werk van de militaire inlichtingendienst ADIV in Syrië. De dienst ging daar in de loop van 2016 gesprekken aan met de Koerdische YPG-militie en het regime van Syrisch president Bashar al-Assad. Bedoeling was om de whereabouts van de Belgische jihadi’s te achterhalen. Dit gebeurde echter zonder officiële politieke dekking.

Toen de geheime operaties de federale regering ter ore kwamen werden ze stilgelegd. De YPG-militie is gelieerd aan de PKK, een Koerdische organisatie in Turkije die er aanzien wordt als een terreurgroep. Assad is een genadeloze dictator. Het gevolg is wel dat België vandaag in het duister tast over het lot van de 55 Belgische jihadi’s die ter plaatse nog in gevangenissen en opvangkampen verblijven.

Schimmig

“Het is eigen aan het werk van inlichtingendiensten dat ze hun informatie soms via ‘niet-propere’ wegen moeten halen. Dat ze soms in bed belanden met schimmige partners”, reageert Kitir. “Het komt er dan op aan om hier volwassen mee om te gaan als politiek. Je kan niet zeggen dat ze het onderste uit de kan moeten halen, om hen vervolgens te gaan verwijten dat ze het onderste uit de kan halen.” Sp.a pleit er daarom voor dat elk nieuw contact met een buitenlandse speler vooraf politiek doorgesproken wordt. Zodat er een weloverwogen keuze gemaakt wordt.

Meryame Kitir (sp.a): ‘Het is eigen aan het werk van inlichtingendiensten dat ze soms in bed belanden met schimmige partners. Het komt er dan op aan om hier volwassen mee om te gaan als politiek.’ Beeld BELGA

“Op basis van concrete criteria zoals het democratisch gehalte van de buitenlandse geheime dienst en diens respect voor de mensenrechten kan je dan een beslissing nemen. Een beslissing die achteraf ook gecontroleerd kan worden binnen het Comité I, dat toeziet op de werking van de inlichtingendiensten”, benadrukt Kitir. Ze hoopt volgende week, bij een zitting ter opvolging van de onderzoekscommissie naar de aanslagen in Brussel, een meerderheid te vinden voor haar voorstel.

Cowboys

Binnen de militaire inlichtingendienst ADIV staan men niet geheel afkerig tegenover het sp.a-voorstel. Een bron: “In Syrië hebben we in moeilijke en gevaarlijke omstandigheden onze plicht gedaan om de Belgische burgers te beschermen tegen nieuwe aanslagen. De politiek weigerde om vooraf haar verantwoordelijkheid op te nemen. Om ons achteraf weg te zetten als cowboys.” 

Binnen de Nationale Veiligheidsraad, het orgaan waarin de regeringstop samenzit met de verschillende veiligheidsdiensten, is weliswaar al een richtlijn uitgewerkt rond de contacten met ondemocratische regimes. Maar bij de militaire inlichtingendienst vindt een aantal mensen die (geheime) richtlijn niet genoeg. Zo blijft er onduidelijkheid, luidt het.

Ook andere Europese landen worstelen met de controle op hun inlichtingendiensten. In Nederland werden twee maanden geleden nog vragen gesteld bij de deelname van de geheime dienst aan een cyberaanval tegen Iran. Die aanval in 2007 bleek gepland te zijn zonder medeweten van de bevoegde minister. Wat ook in Nederland de vraag opriep of dat zomaar kon. Een Nederlandse inlichtingenbron vatte tegenover de Volkskrant het probleem als volgt samen: “Dat de diensten kritisch gevolgd moeten worden, juist omdat ze in ‘een schaduwwereld’ opereren, is evident. Maar zodra die wereld aan het licht komt, werkt die niet meer. Als je dit wilt controleren, kun je wel ophouden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234