Zaterdag 31/10/2020
Carl Devos.Beeld DM

ColumnCarl Devos

Sp.a verloor verkiezingen, maar won aan betekenis. Het spiegelbeeld van Groen

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Het welgekomen initiatief van de socialistische gemeenschappelijke actie lost alvast het regieprobleem in de Wetstraat op: wie leidt de dans? De kameraden. Omdat Wilmès II (enkel) in theorie volwaardig is, is het paleis niet aan zet. Ook niet als over een maand de volmachten helemaal leeglopen. Maar voor de relance van de politiek en samenleving moet iemand achter de knoppen zitten: de grootste politieke familie. PS en sp.a vonden elkaar weer. Trekken daardoor hun soortgelijk politiek gewicht op. Zeker sp.a. Die verkiezingen verloor, maar sindsdien – de verdienste van Conner Rousseau – betekenis won. Het spiegelbeeld van Groen.

De slag om Khattabi, vorige week in de Senaat, is niet meer dan de symbolische sterftedatum van Vivaldi. De dood trad eerder in. Ondanks punctuele samenwerkingen in de parlementaire speeltijd. Waar, wegens de instorting van enige budgettaire remming, politieke ernst bedreigd is. De groenen liggen nergens goed, maar de open oorlog tussen Ecolo en de onmisbare MR reduceert de uitkomst in september tot twee mogelijkheden: een regering met PS en N-VA of verkiezingen. Voor die laatste is er tegen dan een meerderheid. In vele hoofden is die kaap genomen. De taal is aan het schuiven. Het is nu of nooit.

Wilmès nam geen leiderschap onder lopende zaken in Wilmès I noch Wilmès II. In de Wetstraat rekent niemand er op dat Wilmès (II) de motor van een relanceplan wordt. Dat is er nog niet, die naam waardig. Zo valt de zoektocht naar een nieuwe regering samen met de redactie van een herstelplan. Indien ambitieus ook nieuw sociaal contract te noemen.

Hoop is hoogste goed

Dat is nodig. Want het coronabeleid duwt ons niet enkel in een economische, maar ook in een mentale depressie. Voorspellingen dat de exit niet voor dit jaar of voor nooit is, slaat onze weerstand achteruit. Hoop is het hoogste goed geworden.

Waarom zou lukken wat eerder mislukte? Omdat omstandigheden drastisch wijzigden. Dat levert geen garantie op. Wel nieuwe slaagkansen. Midden maart, toen gesprekken tussen PS en N-VA in drama eindigden, was de coronaravage nog niet zichtbaar. Nu wel. Ervaren informateur Vande Lanotte, die tussen 30 mei en 7 oktober 2019 een regering zocht, zag al de basis voor samenwerking tussen PS en N-VA. Hij wist dat het er veel te vroeg voor was. Die tijd is gekomen. De krokodil in de kamer is nu corona: enkel gezamenlijk te bestrijden. De verzoening van PS en N-VA vraagt het uiterste van de Belgische compromiskunst. Zo delicaat als de ontwapening van een onstabiele mijn. Extreem moeilijk, maar doenbaar. Al tien jaar lukt de verzoening tussen de grootste partijen uit de twee taalgebieden niet meer, sindsdien erodeert het federaal model met ongeziene snelheid. Het is nodig om weer op te staan. Dat sluit een bevoegdheidsherverdeling niet uit.

Een regering met PS en N-VA is er een met de leidende Vlaamse en Franstalige partij. Dat is om stabiliteitsredenen in wat een naoorlogse heropbouw wordt genoemd, geen overbodige luxe. Met N-VA in de oppositie dreigen CD&V en Open VLD in een meerderheid meer achterom dan vooruit te kijken. Hoewel inhoudelijk bijzonder delicaat, is een evenwicht niet uitgesloten. De nood aan slimme overheidsinvesteringen, ook in ons zorgmodel, en eerlijke fiscaliteit, wordt gedeeld. N-VA heeft geen toekomst buiten een sociale verantwoordelijke beleidspartij in het centrum. Een jaar na de verkiezingen van 2010 klonk applaus toen N-VA het been stijf hield. Nu het omgekeerde. Zonder Vlaamse meerderheid zal de PS veel kostbare tijd verliezen met communautair verzet. Goed dat PS en N-VA weer praten, sp.a modereert.

Humanere aanpak nodig

Als de politiek tegen september een regering mét relanceplan maakt, maakt ze veel goed. Want het volk kreunt. De economische en mentale schade is niet te overzien. De remedie is ook een kwaal. Nooit eerder greep de overheid zo diep in op de nerven van het dagelijks bestaan. Nooit eerder werden fundamentele rechten en vrijheden zo ingeperkt, een reflex die we al enkele crisissen meesleuren. Nooit is daar een fundamenteel debat over gevoerd. Een blamage in wat zich democratie noemt. We zijn, met de beste bedoelingen, een pad ingeslagen en raken er niet meer af. Die moeilijk te begrijpen – plots moet de anderhalve meter niet meer bij de Lijn – en brute Belgische corona-aanpak, alles dicht, roept steeds meer vragen op. Herhaling is uitgesloten. Onmogelijk ook, het volk zal het niet meer pikken. Er is een andere aanpak nodig, zo snel mogelijk. Een fijnere. Een meer humane.

Met meer mildheid. Niet te verwarren met kwaliteitsverlies of tuimelende standaarden. Wel een kwestie van menselijkheid. Laten we het allemaal proberen. Straks bij de evaluatie van examens, noodkreten van studenten doen hartzeer. Straks bij het maken van een regering, als ze zichzelf en veto’s overstijgen. En een plan maken, voor België tot 2030, zijn tweehonderdste verjaardag.

Een oorlog winnen kan niet zonder helden. Klein en groot.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234