Dinsdag 15/10/2019

'Sp.a moet Patrick Janssens in 2014 volop uitspelen'

Officieel is hij met pensioen, maar gisteren zat Freddy Willockx volop het coalitieakkoord tussen N-VA en sp.a in Sint-Niklaas te schrijven. Met een beetje pijn in het hart, want het zijn de Vlaams-nationalisten die er voor het eerst de burgemeester leveren.

Freddy Willockx: "Zondag is op een onovertroffen en ongeziene manier gedomineerd door de nationale strategie van N-VA. Je ziet dat ook hier: een record aantal lijststemmen halen ze, wat bewijst dat het niet de lokale figuren zijn, maar de beweging rond De Wever die het doet. Hoe verklaar je anders dat N-VA, die hier net als wij al in de meerderheid zaten, zo'n sprong vooruit maakt?

"Dat is alleen nationaal te verklaren. CD&V houdt in landelijk Vlaanderen nog wat stand, maar heeft het moeilijk in de centrumsteden. Groen scoort goed, in Antwerpen zie je de PVDA doorbreken, en daar moet je ter linkerzijde toch waakzaam voor blijven, want Antwerpen wil wel eens vaker voorloper zijn van nationale trends. Ons resultaat is gemengd. We blijven overeind waar we sterke figuren hebben, maar onze traditionele infrastructuur is gescleroriseerd, de machine hapert of werkt niet meer.

"In Gent is Termont een unieke combinatie van bekwaamheid en volksheid, aangevuld met een traditioneel zeer sterke groene groep. Een ster die schittert in Oost-Vlaanderen. Maar het is wel een eiland geworden. Wij zijn hier het slachtoffer van de bewuste keuze om de groep rond Wouter Van Bellingen buiten te zetten. Een keuze die niet de mijne was, ik had het willen uitzweten tot na de verkiezingen, maar ik begrijp wel mijn vrienden in de meerderheid die hem omwille van zijn gebrek aan elementaire loyauteit wilden afstoten. We verliezen Sint-Niklaas omdat de Marokkaanse gemeenschap voor Van Bellingen heeft gestemd, en niet voor ons. Met zijn twee zetels erbij krijg je een ander plaatje."

En dus moet u de stad aan N-VA laten. Na twintig jaar sp.a-burgemeesterschap, met slechts één CVP-intermezzo. Dat moet pijn doen aan het hart doen.

"We laten de stad niet aan de N-VA, alleen de burgemeester. Mijn persoonlijke droom was om mijn opvolging te kunnen consolideren, ik ben daar als politicus misschien atypisch in, om ook te zorgen voor een opvolger (lacht). Dat is inderdaad een anticlimax geworden, de kiezer heeft het nu eenmaal anders gewild. Dat is jammer, maar goed, dat is het politieke spel. Hilde Geerts heeft duizend stemmen meer dan haar N-VA-uitdager Lieven Dehandschutter, maar je kent de regels: de grootste partij levert de burgemeester.

"En er zijn twee redenen waarom we met hen in zee gaan: alle alternatieven waren veel en veel complexer of konden alleen met een te krappe meerderheid. En vooral: er is hier geen enkele besmetting van de N-VA door het Vlaams Belang geweest. Hier zijn ze gewoon de Volksunie in een nieuwe en jongere gedaante, zonder zwarte konijnen, zonder enige zweem van een Vlaams Blok-light, wat je op andere plekken wel soms ziet.

"Hun kopman is bovendien een degelijke en loyale mens. De verschuiving hier komt duidelijk niet alleen van het Blok, ze hebben ook stemmen weggehaald bij CD&V en vooral bij de Vld, die hier werkelijk rampzalig scoort. De Wever heeft alle rechtse krachten opgezogen. Hier, en in heel Vlaanderen."

Wat is het mirakelrecept van De Wever om die rechterzijde te groeperen?

"Hij is een uitstekende communicator, die een voedingsbodem vindt in het Beieren aan de Schelde dat Vlaanderen zeker sociaal-economisch toch nog altijd is. Hij laat ons eigenlijk toe om een tweestromenland tot stand te brengen. Er ligt braakliggend terrein voor de progressieven, als ze zich maar offensiever zouden durven te profileren tegen De Wever.

"Maar dat doen we niet genoeg. We ondergaan, zitten in het defensief. Terwijl we net door polarisatie het verschil zouden kunnen aantonen. Niet dat we daarmee prompt de meerderheid gaan halen, maar we zouden het beter doen dan nu. Niet door een diarree van linkse principes en slogans af te draaien, maar door mensen heel concreet voor te rekenen wat het verhaal van De Wever met hun portefeuille gaat doen."

"Hij moet opletten met zijn separatistisch verhaal, want ik geloof oprecht dat een meerderheid van de Vlamingen dat niet wil. Daarom heeft hij het nu plots over confederalisme. En noem me belgicist, maar een meerderheid wil dit land op een fatsoenlijke manier bij elkaar houden. Durf dat dan ook te zeggen, wees daar duidelijker over. Durf in te gaan tegen zijn platte demagogie van de 'belastingregering'.

"Je kan geen budgetoefening van deze grootte houden zonder nieuwe inkomsten te zoeken. Het alternatief is een sociaal bloedbad. Confronteer De Wever daarmee, is dat dan wat hij en zijn Voka-bazen echt willen? Ontmasker dat bij de gewone man in de straat. Leg eens uit dat je België niet kan splitsen. Wat ga je doen met Brussel? Hoe krijg je daarover ooit eenparigheid in de Europese Raad? Het is een illusie, punt. Zeg dat dan ook.

"Stel dat hij in 2014 wint, dan zijn we weer vertrokken voor een paar jaar onderhandelen over communautaire thema's, terwijl we de vorige staatshervorming nog aan het uitvoeren zijn. We zijn al bezig sinds 2007, dus met wat tegenslag gaan we tien jaar weggegooid hebben aan communautaire thema's. In volle eurocrisis, in volle demografische crisis, in volle... Dat is toch redelijk waanzinnig, volledig contraproductief, tegen ieder doelmatigheidsdenken in? Moeten we daarin meegaan, alleen omdat het vandaag electoraal lonend blijkt te zijn?"

Niet alleen uw machinerie draait niet, ook die van de andere klassieke partijen niet. En al evenmin slagen de jonge sp.a-, CD&V- of Open Vld-politici erin om verbaal of inhoudelijk weerwerk te bieden. Het succes van de De Wever is ook de zwakte van zijn concurrenten.

"Er is daar een probleem, ja. Geen persoonlijk verwijt aan Bruno Tobback, maar er moet ook bij ons een tandje bijgestoken worden. Gelukkig hebben we met Vande Lanotte en Crombez nog wat profiel in de federale regering. Maar in de Vlaamse regering zou dat wel beter kunnen, daar mag echt wel wat meer gebeuren.

"En ook op het gebied van de partij. We moeten korter op de bal spelen, en offensiever links durven te zijn. Want zonder sociaal bloedbad kan je niet doen wat De Wever vraagt. En dat is net wat Voka en zijn andere ondernemersvrienden willen: een sociaal bloedbad."

Waar komt die hysterie bij de ondernemers vandaan? Een 'marxistische' regering, paginagrote anonieme advertenties voor De Wever...

"Het tart elke verbeelding. Ze voelen zich in het defensief gedwongen. Ze zijn geschrokken van een publieke opinie die kritiek levert op hun bonussen, opties en belastingontwijking, waarbij multinationals hier zelfs geen belastingen meer betalen. De bankiers worden uitgespuwd door de bevolking, en ze krijgen schrik. Wel, een kat in het nauw haalt ook uit met haar klauwen."

Rechts groepeert, links versplintert. Tel Groen en PVDA bij de score van Janssens op en hij is burgemeester.

"Je ziet, ook in de schooldebatten, dat Groen weer scoort bij de jeugd, en gelukkig maar. Het PVDA-verhaal is anders, die kamperen in hun grote gelijk en zullen nooit willen meewerken aan een bundeling van krachten. Bij Groen hangt dat van lokale factoren af. Ik denk niet dat we Groen ooit zullen overtuigen om met ons te fuseren of een kartel op Vlaams niveau te vormen, maar ik pleit wel voor een akkoord in 2014, dat we ofwel samen in het beleid stappen, ofwel samen in de oppositie.

"Want anders blijven we zitten met een handicap in communicatie: ook al liggen we inhoudelijk heel dicht bij elkaar, als de ene in het beleid zit en de andere in de oppositie, ben je verplicht kleine verschillen veel te veel uit te vergroten. Zo'n akkoord van samen uit, samen thuis zou ik heel erg sterk willen bepleiten.

"In Antwerpen voel ik mee met Patrick, maar hij heeft wel bewust voor een centrumverhaal gekozen en zijn linkerflank wat onbeschermd en verwaarloosd gelaten. En daar betaalt hij nu een prijs voor. Maar dat neemt niet weg dat ik, ook al heb ik met Patrick persoonlijk altijd een meer (zoekt even)... rationele relatie gehad, toch vind dat hij in 2014 volop moet uitgespeeld worden.

"Een figuur met die capaciteiten mag je voor de politiek en de sp.a niet verloren laten gaan, die moet je binnen twee jaar, federaal of Vlaams, volop uitspelen. Dus als hij zelfs maar suggereert te overwegen om ermee te stoppen, moeten we hem met zijn allen daarvan weerhouden. Want hij heeft in Antwerpen een historische prestatie geleverd, al was het alleen door het Vlaams Belang op weg naar de uitgang te zetten. Zo iemand mag je niet devalueren tot schepen onder De Wever."

Blij dat u van het Belang verlost bent?

"Meer dan blij. En je ziet meteen dat het goed is voor het democratische spel. Er worden opeens, omdat al die stemmen terug in het democratische reservoir komen, weer dingen mogelijk die twee decennia onmogelijk waren omdat je geen coalities met racisten kon maken. De afgelopen twee dagen hebben we al vele verrassende coalities zien vormen die voor zondag onmogelijk waren geweest.

"En ook al is dat niet altijd in ons voordeel, het is wel goed voor het democratisch bestel. Want nog belangrijker dan het pure partijpolitieke stratego, is dat die kanker eindelijk uit ons bestel is verdwenen. Zelfs al kost ons dat een paar bestuursmeerderheden, dan is dat de prijs die we er met liefde voor moeten betalen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234