Woensdag 27/01/2021

Primary's

South Carolina, waar de zwarte stem de doorslag geeft

Beeld EPA

Met South Carolina staat morgen de eerste diverse en raciaal gekleurde zuiderse staat op de voorverkiezingsagenda. Het is de eerste testing ground voor de nationale verkiesbaarheid van de kandidaten.

"Als Marco Rubio president wordt, zal elke dag geweldig zijn in Amerika." Het was een opkikker van formaat, die uitdrukkelijke steunbetuiging van South Carolina's populaire Republikeinse gouverneur Nikki Haley. De staat aan de Amerikaanse oostkust, niet zo heel ver van Rubio's thuisbasis Florida, trekt morgen als eerste zuidelijke staat naar de voorverkiezingsstembus. De Republikeinen althans, de Democraten moeten nog een weekje wachten tot volgende week zaterdag. (Zij mogen morgen wel al hun stem uitbrengen in Nevada).

Rubio kan de opkikker trouwens gebruiken. In Iowa kon hij nog verrassen met een derde plaats en leek hij ineens de kandidaat te worden die alle 'fatsoenlijke' Republikeinen achter zich kon verzamelen. Maar na een teleurstellend resultaat in New Hampshire waar hij amper vijfde werd en achter Jeb Bush eindigde, zag het er plots weer heel wat minder uit. Rubio vecht nu in de peilingen opnieuw om de derde plaats met Bush, achter een onbereikbare Donald Trump en runner-up Ted Cruz.

South Carolina wordt voor beide establishmentkandidaten cruciaal. Hier vallen evenveel afgevaardigden te winnen als in Iowa en New Hampshire samen. Maar belangrijker is dat de staat vooral etnisch een veel betere afspiegeling van de rest van de VS is dan de twee eerste staten. South Carolina telt 64 procent blanken, tegenover 62 procent in heel Amerika, en kent vooral een grote groep zwarte Amerikanen. Samen met Nevada, waar de Republikeinen dinsdag hun caucus houden, vormt South Carolina dan ook de eerste echte 'testing ground' waar ze hun boodschap kunnen aftoetsen bij een divers publiek.

Factbox South Carolina

Hoofdstad
Columbia

Bijnaam
The Palmetto State

Winnaar vorige presidentsverkiezing
Mitt Romney: 54,56 %

Uitslag vorige primary
Democraten (2008): Obama 55,44 % - Clinton 26,52 % - Edwards 17,57 %

Republikeinen (2012): Gingrich 40,42 % - Romney 27,85 % - Santorum 16,97 %

Slavenstaat

Het was ooit anders in slavenstaat South Carolina, die zich in 1860 als eerste afscheidde van de rest van de Unie uit onvrede met het economische en slavenbeleid en waar het eerste schot in de Amerikaanse Burgeroorlog werd gelost, in Fort Sumter.

Zowat heel de 19de eeuw vormden de zwarte slaven en hun nakomelingen de meerderheid in South Carolina, en van burgerrechten was geen sprake tot 1964. Rond 1900 leefden er in de staat 782.509 zwarten, meer dan 58 procent van de totale bevolking, en hadden er 5.500 onder hen stemrecht. Veel van die zwarten verhuisden daardoor in de jaren nadien naar het voor hen vriendelijkere noorden van de VS.

De slaven waren essentieel voor South Carolina's landbouw- en textieleconomie met zijn gigantische katoen- en rijstplantages. Vandaag moet de staat het vooral hebben van de productie-industrie en de dienstensector, maar hij werd hard getroffen door de economische crisis. Qua gemiddeld inkomen staat South Carolina pas op de 42ste plaats van de 50, het armoedecijfer ligt met 15 procent fors hoger dan het Amerikaanse gemiddelde. Vooral lage en in veel gevallen onbestaande belastingtarieven moeten nu nieuwe bedrijven aantrekken.

South Carolina heeft een lange militaire geschiedenis, met een belangrijke militaire industrie en 25 procent meer veteranen dan in de rest van de VS. Het verklaart waarom veel kiezers terrorisme en de aanpak van Islamitische Staat belangrijkere thema's vinden dan de economie, religie of immigratie.

South Carolina, in het oosten van de VS, tussen Georgia en North Carolina.Beeld rv

Van Democratisch naar Republikeins bastion

South Carolina was jarenlang een Democratisch bastion, net zoals de rest van de zuid-oostelijke staten. Historisch gezien waren de Democraten namelijk pro slavernij en tegen burgerrechten voor zwarten, en ijverden de Republikeinen net voor de afschaffing van de praktijk.

Alles veranderde in de jaren zestig van de vorige eeuw toen Democratisch president Lyndon B. Johnson de Civil Rights Act goedkeurde die de zwarten meer rechten gaf en de rassenscheiding illegaal verklaarde. Gaandeweg werden de Democraten de verdedigers van de minderheden in de VS en verloren de Republikeinen hun aanhang onder de zwarten. Vandaag stemt een overgrote meerderheid van de zwarten in het Zuiden voor de Democraten, terwijl de blanken in grote mate bij de Republikeinen aanleunen.

De staat is nu een van de Republikeinse bolwerken in het land, met een Republikeinse gouverneur, twee Republikeinse senatoren, zes Republikeinse federale parlementsleden op zeven en een Republikeins staatsparlement. Hij stemt ook al sinds 1964 consequent voor Republikeinse presidentskandidaten, Jimmy Carter uit buurstaat Georgia in 1976 uitgezonderd.

Wat te verwachten van South Carolina?

Zoals gezegd staat er veel op het spel in South Carolina. Bij de Republikeinen staat Donald Trump comfortabel aan de leiding met 35 procent in de peilingen. Vooral zijn veiligheids- en anti-establishmentdiscours slaat hier aan. Trump haalt waarschijnlijk zelfs een meerderheid binnen van de evangelische christenen, die in Iowa nog massaal Ted Cruz steunden. Cruz loopt daardoor ver achter op Trump en eindigt voorlopig op de tweede plaats rond de 17 procent.

Vraag is dus hoe Rubio en Bush het zullen doen en wie van hen naar voren zal komen als de leidende establishmentkandidaat. Bush haalt alles uit de kast, tot en met zijn broer, oud-president George W., en zijn moeder, ex-first lady Barbara. Hij tweette zelfs een foto van een wapen met het simpele bijschrift 'America'. Lukt het hem niet, dan zal de druk om op te geven alleen maar groter worden.

De Republikeinen organiseren morgen een open primary: ook onafhankelijke kiezers en zelfs Democraten mogen aan de stembusslag deelnemen. In tegenstelling tot in Iowa en New Hampshire worden de afgevaardigden - 50 in totaal - ook allemaal aan de winnaar toegewezen, het befaamde 'winner take it all-systeem'. Het ziet er dan ook naar uit dat Trump alle afgevaardigden zal binnenhalen.

Jeb Bush op campagne in South Carolina.Beeld REUTERS

Ook bij de Democraten ligt de winnaar al zo goed als vast, ook al is de primary pas over een week en kan er veel gebeuren. Maar de Clintons, zowel haar man Bill als Hillary zelf, hebben historisch gezien een gigantisch grote aanhang onder de zwarte bevolking. Voor Sanders zal het erop aankomen de schade zo veel als mogelijk te beperken en te tonen dat hij op zijn minst een deel van de zwarte stemmen kan verzamelen. Vraag is ook hoe hij het er morgen in Nevada van afbrengt. Zorgt hij voor de verrassing en haalt hij een goede score bij die andere belangrijke minderheid voor de Democraten: de Hispanics? Lukt dat, dan krijgt Sanders een week de tijd om die prestatie zo veel als mogelijk uit te spelen en te argumenteren dat hij wel degelijk stemmen kan rapen bij minderheden.

Ook de Democraten organiseren een open primary waarbij in totaal 53 afgevaardigden te winnen zijn, proportioneel weliswaar.

Bernie Sanders.Beeld REUTERS
Hillary Clinton.Beeld AFP

Fun facts: dit wist u nog niet over South Carolina

• De bijnaam The Palmetto State komt van de sabal palmetto, een palmboomsoort die inheems zijn van Zuid-Florida tot Zuidoost-North Carolina. De plant kan temperaturen tot -15 °C overleven.

• South Carolina heeft heel wat te danken aan de palmboom: toen de Britten tijdens de onafhankelijkheidsoorlog het Amerikaanse fort aanvielen op Sullivan Island in de haven van Charleston, botsten de kanonskogels terug dankzij het sponzige hout van de palmbomen.

• De palm siert ook nog altijd de vlag van South Carolina, die werd aangenomen een maand nadat de staat zich afscheidde van de rest van de Verenigde Staten in 1860. De palmboom symboliseert de verdedigende krachten van de staat, net zoals de nekbeschermer in de linkerbovenhoek, die vaak foutief voor een halve maan wordt aangezien.

• Het zegel van de staat werd al in 1776 aangenomen en toont twee ellipsen die met elkaar verbonden zijn via palmbladeren. In de linkse ellips opnieuw een palmboom met het motto "Quis separabit?", "Wie zal ons scheiden?" en onderaan "Animis Opibusque Parati", "Bereid in geest en grondstoffen". De rechtse ellips toont de Romeinse god van de Hoop, Spes, en de tekst "Dum Spiro Spero", of "Terwijl ik adem, hoop ik".

• South Carolina's nationale dier is, net zoals dat van New Hampshire, het witstaathert, de nationale vogel de Carolinawinterkoning en de nationale boom uiteraard de palmboom sabal palmetto.

• South Carolina is, toen het samen met North Carolina nog een Britse provincie was, genoemd naar de Engelse koning Karel I.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234