Maandag 21/10/2019

Racistisch incident

South Carolina, waar blank denkt beter te zijn dan zwart

Charleston afgelopen zaterdag: agent Thomas Slager (33) schiet acht keer op de wegrennende Walter Scott jr. (50). Het laatste schot treft Scott in het hart. Beeld AP

De schokkende dood van Walter Scott jr. door politiekogels is het zoveelste incident in de VS waarbij racisme een rol speelt. En dankzij een filmende voorbijganger kan iedereen het zien.

De manier waarop hij schoot - het leek alsof hij een hertje wilde doden dat door het bos rende. Dat zei Walter Scott sr. bij het zien van de amateurbeelden van de dood van zijn zoon en naamgenoot, Walter Scott jr. Wat onbeholpen rent de 50-jarige zwarte Amerikaan zaterdagmorgen door een stadsparkje in Charleston, South Carolina. Daarachter agent Michael Thomas Slager (33), zijn dienstwapen gericht op het zeegroene T-shirt van zijn slachtoffer.

Zeven keer schiet hij op de rug van Scott Jr. Vijf keer is het raak, zo wijst de autopsie later uit. Bij het achtste schot, in het hart, tuimelt Scott voorover en blijft liggen.

Michael Slager staat voorover gebogen over het lichaam van Walter Scott Jr. Beeld REUTERS

Amateurfilmpje

Slager staat terecht voor moord. Maar dat gebeurt pas nadat Scotts familieleden woensdag het amateurfilmpje openbaar maken, dat is gemaakt door een voorbijganger. Zowel de beelden als het interview met de vader van Scott worden woensdag door tientallen Amerikaanse televisiezenders uitgezonden.

Zoals in veel Amerikaanse steden is in Charleston meer dan 50 procent van de bevolking zwart. De meerderheid van het politiekorps is blank, in Charleston zelfs 80 procent.

Zaterdag houdt Slager Scott aan omdat een van de remlichten van diens auto niet werkt, waarop Scott de benen neemt. Zijn familie vermoedt dat hij dat deed omdat hij kinderbijslagschuld had waarvoor hij een gevangenisstraf vreesde. Voordat de beelden er zijn, beweert Slager dat hij uit noodweer handelde omdat Scott zijn stroomstootwapen had afgepakt.

Bevestiging van een landelijk probleem

De dood van Scott voedt het toch al hoog oplopende debat in de VS over politiegeweld en racisme tegenover minderheden. Dat begon na de door de New Yorkse politie gewurgde Eric Garner (43) vorige zomer en raakte in het middelpunt van de publieke en journalistieke belangstelling na de rellen in Ferguson, Missouri, waar een blanke agent een zwarte winkeldief van 18 neerschoot.

Behalve de zoveelste bevestiging van een landelijk probleem bij de politie zijn de dodelijke schoten in de rug van Scott ook het zoveelste incident in een reeks racistische voorvallen die South Carolina al teisteren sinds het in werking treden van de Civil Rights Act in 1964, de wet die ongelijkheid en discriminatie op raciale basis uitbant.

De eerste rechtszaak die met behulp van deze wet wordt gewonnen, speelt zich ook af in South Carolina. De Afro-Amerikaanse advocate Anne Newman klaagt Maurice Bessinger aan, eigenaar van de wegrestaurantketen Piggie Park, waar zwarte Amerikanen 'op geloofsgronden' worden geweigerd. Ze wint.

Maar het duurt tot 2000 tot South Carolina als laatste staat de omstreden Confederate Flag van zijn regeringsgebouw in de hoofdstad Columbia haalt. Voor zwarte Amerikanen symboliseert de vlag de onderdrukking door de blanken. De vlag hangt daar sinds 1962, uit protest tegen de beslissing van het Hoge Gerechtshof dat segregatie in het onderwijs vanaf dat moment is verboden.

'Niggers'

Ook op dit moment is de dood van Scott niet het enige racistische incident uit de zuidoostelijk gelegen kuststaat dat de gemoederen in de hele VS beroert. Vorige week dook op sociale media een filmpje op van een studente die uitlegt, puntsgewijs met rode stift op een whiteboard, waarom de wifi-verbinding op de campus steeds vastloopt. 'Niggers', luidt de eerste reden. De universiteit is door het voorval in verlegenheid gebracht.

Als er geen beelden waren geweest, dan was de dood van zijn zoon 'onder het tapijt geschoven', verklaart vader Walter Scott woensdag op televisie. De vele recente zaken waarin blanke agenten niet zijn veroordeeld voor de dood van een zwarte landgenoot, verklaren zijn scepsis. Amerikanen die voor het verschijnen van het filmpje op sociale media reageren op de dood van Scott, wijzen op zijn strafblad waarin staat dat hij tien keer is aangehouden, vooral vanwege niet terugbetaalde kinderbijslag maar ook een keer voor het bezit van een knuppel, oftewel: Scott is geen lieverdje.

Die houding doet denken aan het nummer 'Hurricane' van Bob Dylan (1976), over de manier waarop de politie zwarte Amerikanen ziet als potentiële boeven. Hurricane gaat weliswaar over een zwarte man die ten onrechte wordt veroordeeld voor moord, maar de zin 'If you're black you might as well not show up on the street, unless you want to draw the heat', kon bijna veertig jaar later ook op Scott van toepassing zijn.

Geweldsincidenten tussen agenten en zwarten

Op 26 februari 2012 schiet de blanke burgerwacht George Zimmerman de ongewapende Trayvon Martin (17) in Sanford, Florida dood. De gebeurtenis leidt tot een maatschappelijk debat over racial profiling en zelfverdediging. In de hele VS volgen demonstraties. Een petitie om Zimmerman te vervolgen, krijgt 2,2 miljoen handtekeningen. President Obama roept op tot een onderzoek en zegt: "Als ik een zoon had, zou hij eruit zien als Trayvon." Zimmerman wordt vrijgesproken.

Op 14 september 2013 verongelukt Jonathan Ferrell (24) met zijn auto in Charlotte, North Carolina. Als de agenten arriveren, voelen ze zich geïntimideerd en schiet de blanke agent Randall Kerrick hem met tien kogels dood. Kerrick wordt aangeklaagd voor doodslag, maar pas een tweede jury besluit tot vervolging over te gaan. In North Carolina vinden enkele demonstraties plaats. Prominente burgerrechtenactivisten als dominee Al Sharpton spreken zich ook uit.

Op 17 juli 2014 neemt de blanke agent Daniel Panteleo in Staten Island, New York Eric Garner (43) in een verboden wurggreep. Garner zegt herhaaldelijk dat hij geen adem krijgt en verliest het bewustzijn. Op weg naar het ziekenhuis overlijdt hij. Beelden van de gebeurtenis veroorzaken opschudding. Een jury besluit later Panteleo niet te vervolgen, waarna honderden demonstraties volgen. Topsporters dragen shirts met de opdruk 'Ik krijg geen adem'. In reactie op het jurybesluit zegt president Obama: "Het is een Amerikaans probleem, niet alleen een zwart probleem, (...) als iemand in dit land niet gelijk is voor de wet."

Op 9 augustus 2014 schiet de blanke agent Darren Wilson in Ferguson, Missouri winkeldief Michael Brown (18) dood. Getuigen menen dat Brown zijn handen omhoog had, maar dit blijkt later onjuist. De schietpartij leidt tot dagenlange protesten en rellen in Ferguson. Uiteindelijk constateert het ministerie van Justitie dat Wilson handelde uit zelfverdediging, maar dat het politiekorps van Ferguson kampt met een chronisch racismeprobleem. President Obama formeert een landelijke commissie voor politiehervormingen. Belangrijkste aanbeveling: in zaken waarin een agent een burger neerschiet moet een onafhankelijke officier van justitie onderzoek doen.

Op 22 november 2014 reageren agenten in Cleveland, Ohio op een melding van iemand die een wapen op voorbijgangers zou richten. Het blijkt Tamir Rice (12) te zijn, die met een speelgoedwapen in de weer is. De blanke agent Timothy Loehmann schiet de jongen vrijwel direct neer. Een jury beslist binnenkort of Loehmann wordt vervolgd. De schietpartij leidt tot veel ophef in binnen- en buitenland. In Cleveland volgen demonstraties, hoewel relatief kleinschalig. De gouverneur richt een onderzoeksgroep op die de relaties tussen de politie en de zwarte gemeenschap moet verbeteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234