Vrijdag 23/10/2020

plascontracten

Sorry, u hebt al drie keer geplast

Archieffoto. Het rusthuis De Rietvinck in Amsterdam.Beeld Eric de Mildt

Besparen in een rusthuis: hoe ver kun je daarin gaan? Ver, blijkt in Nederland. Een rusthuis laat daar zijn bewoners 'plascontracten' ondertekenen, en staat hen daarmee slechts drie toiletbezoeken per dag toe. Ondenkbaar bij ons, menen experts. Al is dat ook niet zeker, want er is geen controle.

Het werd een politieke rel in Nederland, die zelfs de Tweede Kamer haalde. Wat bezielde zorgorganisatie Careyn, toen het in een rusthuis in Hellevoetsluis bewoners een contract liet ondertekenen, dat hun toiletbezoeken beperkt tot drie keer per dag? Bewoners die ook tussen 11, 14 en 18 uur een dringende boodschap kwijt moeten, hebben de keuze. Of op eigen houtje het toilet proberen te halen. Of het in de broek doen. Meestal het laatste.

Gevraagd naar uitleg, kregen ze het in Hellevoetsluis benauwd. Het was maar een 'richtlijn', wrong de directie zich in bochten. "En vooral bedoeld voor mensen met dementie die vaak al na vijf minuten vergeten zijn dat ze net al naar toilet geweest zijn." Maar intussen stond het zwart op wit op papier.

De maatregel in Hellevoetsluis is er een die voortkomt uit besparingen. En al lijkt het Nederlandse zorgstelsel in niets op dat van Vlaanderen, beide moeten fors besparen. "Ook bij ons lijden woon- en zorgcentra onder besparingen", zegt vakbondsman Olivier Remy van LBC-NVK. "Ze kunnen daar twee kanten mee uit. De dagprijs verhogen. Of besparen op personeel." Waarna het nog maar een kwestie van wiskunde is. Minder personeel is gelijk aan minder mogelijkheid om mensen naar toilet te helpen of een luier te verversen.

Richtlijnen over luiers

Voor zover bekend, hanteert geen enkel Vlaams rusthuis een echte plaspolitiek, en al zéker niet in contractvorm. Richtlijnen over luiers zijn er wel, en die gaan soms ver. "Er zijn rusthuizen waar luiers pas uit mogen als ze een bepaald verzadigingsniveau hebben bereikt", weet Olivier Remy. Andere rusthuizen leggen dan weer - officieus - quota op en voorzien per bewoner vijftien dagpampers per week. Zo brachten personeelsleden van rusthuizen in het verleden al aan het licht, hoe ze van hun directie pampers te drogen moesten leggen voor hergebruik de volgende dag.

Een verzorger begeleidt een bejaarde richting toilet. In een (ander) rusthuis, in Hellevoetshuis, worden de ouderen maximaal drie keer per dag geholpen.Beeld Hollandse Hoogte

Maar van echte 'plascontracten' is hier volgens Olivier Remy nog geen sprake. "Ik hoorde er nog nooit van en ik verwacht ook niet dat het in Vlaanderen ooit zover komt", zegt hij. "Zowel vanuit de gebruikers als vanuit het personeel zou daar zéér fel op gereageerd worden. De controlemechanismes zijn in Vlaanderen strenger dan in Nederland. Het lijkt me ondenkbaar bij ons."

Infrastructuur en personeel

Maar weten we dat echt zeker? Nee. Nochtans controleren we onze rusthuizen. Daar ligt het niet aan. Het is de specifieke taak van de Zorginspectie, zelfs. Alleen: die controleert niet op plaspolitiek, luierquota en verzadigingsgraad van pampers. "In onze uitgevoerde standaardinspectie komt het plasbeleid standaard niet voor", zegt Carmen De Rudder van Zorginspectie. "Het bestaan van plascontracten is niet iets wat we onderzoeken."

Wat dan wel wordt onderzocht bij zo'n onaangekondigd bezoek van de Zorginspectie? Onder andere de infrastructuur van het Woon- en Zorgcentrum, en het personeel.

De Zorginspectie benadrukt wel dat ze bij rusthuizen specifieke inspecties naar plaspolitiek zou kunnen doen, als daar ooit specifieke klachten rond zouden komen. "Maar dat is tot nu toe nog niet het geval geweest", aldus De Rudder.

Lees ook het opiniestuk van Bieke Verlinden: "Tenzij we de zorg dringend herdenken, zullen steeds meer verhalen zoals de plascontracten ons bereiken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234