Zaterdag 14/12/2019

Sorry, ook zonder Turteltaks zal energiefactuur hoog blijven

Juich niet te vroeg. De Turteltaks is dan wel dood, maar de groene schuldenput van de zonnepanelen en windmolens moet nog altijd dicht. Er komt sowieso een nieuwe belasting aan.

1 Is de Turteltaks definitief weg?

Ja. Het Grondwettelijk Hof heeft de Vlaamse energieheffing, beter bekend als de Turteltaks, vernietigd. Onder meer Test-Aankoop en PVDA vroegen dit.

Volgens de rechtbank is de Turteltaks een schending van artikel 170 in de grondwet. Dat bepaalt dat de gewesten geen dubbele belastingen mogen opleggen. Omdat de Turteltaks rekening houdt met het stroomverbruik, is de belasting dubbelop met de federale bijdrage voor stroomverbruik. En onwettig.

De Raad van State, de juristen die de regering adviseren, had daar bij de uitwerking van de Turteltaks al voor gewaarschuwd. Toenmalig energieminister Annemie Turtelboom (Open Vld) dacht dat het Grondwettelijk Hof de zaak anders zou interpreteren. Ze krijgt ongelijk. De Turteltaks (gemiddeld 100 euro per jaar) loopt nog tot eind dit jaar en is dan officieel dood. "We sturen een krachtig signaal naar de overheid. De stroomfactuur is geen aanslagbiljet", reageert Ivo Mechels van Test-Aankoop.

2 Hoe moet het verder?

Er komt een nieuwe belasting aan. Dat lijkt zeker.

De Turteltaks is er anderhalf jaar terug gekomen om de schuldenberg van de groene subsidies weg te werken. Het gaat om 2 miljard euro uit het verleden en nog minstens 1,2 miljard euro per jaar aan al gemaakte engagementen. Wellicht zal dit bedrag pas na 2025 verlagen, aangezien veel gezinnen en bedrijven rond 2009 zonnepanelen hebben gekocht met gegarandeerde steun voor twintig jaar.

Een nieuwe heffing lijkt dus onvermijdelijk, anders ontploft de Vlaamse schuld. Hoe die er dan precies gaat uitzien, is nog onduidelijk. Huidig energieminister Bart Tommelein (Open Vld) is aan zet. Hij moet een oplossing uitwerken tegen de jaarwisseling. Een lastige opgave: na het zomerreces heeft hij drie maanden over om een alternatief in elkaar te boksen en te laten stemmen.

"Ik respecteer de uitspraak van het Grondwettelijk Hof", reageert Tommelein. "Maar dat betekent wel dat we een andere oplossing moeten zoeken. Ik vind dat we de mensen geen blaasjes mogen wijsmaken. De energieomslag kost geld."

3 Worden de lasten eerlijker verdeeld?

Tommelein moet een breinbreker oplossen: volgens de rechtbank mag Vlaanderen geen stroomtaks invoeren die gebaseerd is op het verbruik. Maar paradoxaal genoeg was de grootste kritiek op de Turteltaks net dat die met het verbruik te weinig rekening hield.

Singles, die weinig stroom consumeren, moesten verhoudingsgewijs tot zes keer meer Turteltaks betalen dan een gemiddeld gezin. En het zat nog schever bij de bedrijven. Een kmo betaalde verhoudingsgewijs soms tot 400 keer meer dan de industrie. En de allergrootste verbruikers, vaak uit de haven, moesten niets betalen omdat ze rechtstreeks op het hoogspanningsnet zijn aangesloten. Dat net is een federale bevoegdheid. Vlaanderen mag er zich niet mee bemoeien.

De uitdaging voor Tommelein is een oplossing uitdokteren die de juridische toets doorstaat én toch tegemoetkomt aan de vele klachten over de Turteltaks.

"Eigenlijk denk ik dat er maar een manier overblijft: de schulden aflossen via de begroting en niet via de factuur", reageert energiespecialist André Jurres van NPG Energy. In Nederland en Duitsland gebeurt dit al deels zo. Maar, dan zal Vlaanderen wel de belastingen moeten verhogen. "Dat is geen groot drama. De Turteltaks is eigenlijk ook een verdoken belasting. Als je via de begroting werkt, kan je bovendien gemakkelijker zorgen dat iedereen eerlijk bijdraagt."

Sp.a en Groen stelden voeger al varianten van deze piste voor. CD&V vreest dat zo het principe van 'de vervuiler betaalt' zal verdwijnen. De partij denkt eerder aan één groene heffing voor heel het land. "Tegen eind dit jaar willen we een nationaal klimaatpact afkloppen. De financiering wordt een belangrijk onderdeel daarvan. Waarom doen we niet zoals met de btw? Een overkoepelende groene heffing die daarna verdeeld wordt onder de deelstaten?", werpt Robrecht Bothuyne (CD&V) op.

4 Gaat de energiefactuur omlaag?

Het is nog te vroeg om dit te zeggen. Het kan, maar tot nader order blijft het speculatie. De vernietiging van de Turteltaks geldt ook niet met terugwerkende kracht. Alles wat al betaald is, kan niet meer teruggevorderd worden.

Sowieso: als de opvolger van de Turteltaks straks een stuk lager ligt, is dat misschien een meevaller voor veel Vlamingen, maar de energiefactuur zal nog altijd hoog blijven. De Turteltaks is namelijk lang niet de enige schuldige hiervoor. Sinds 2015 is de stroomfactuur fors gestegen, van gemiddeld 675 euro tot meer dan 1.000 euro per jaar, door allerhande nieuwe taksen. Die blijven gewoon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234