Zaterdag 21/09/2019

Reportage Peterbos

"Sorry hoor, maar ik sta als een gendarme achter mijn kinderen"

De Anderlechtse woonwijk Peterbos. Beeld Wouter Van Vooren

Een week nadat de boel in Peterbos ontplofte, vertellen moeders en vaders over hoe hun Anderlechtse torenwijk gered kan worden. “Het probleem van de drugshandel kunnen we als buurtouders niet alleen oplossen. Daarvoor hebben we ook straffe wijkagenten nodig en opvoeders die weten hoe je met zulke kerels omgaat.”

Vorige week was de sociale woonwijk Peterbos nationaal nieuws. Een VRT-ploeg was bekogeld door een jonge kerel die zich met capuchon en zonnebril onherkenbaar had gemaakt. Dit incident kwam bovenop een reeks andere zware voorvallen: op 22 april hadden jongeren drie MIVB-controleurs toegetakeld en daarvoor waren in de wijk agenten vanop de achtste verdieping met stenen, mayonaisepotten en petanqueballen bekogeld. Dit resulteerde in zeven processen-verbaal wegens moordpoging op politieambtenaren. Het incident met de VRT-ploeg inspireerde staatssecretaris Theo Francken (N-VA) dan weer tot een van zijn meest controversiële tweets: “Arabische jongeren en stenen...”

De druk op de Anderlechtse burgemeester Eric Tomas (PS) om iets te doen, nam toe en dat verklaart wellicht waarom hij een grootse politieactie in Peterbos organiseerde. Daarbij werd een minderjarige opgepakt die de steen naar de VRT-wagen had geworpen. De jonge kerel is ondertussen op vrije voeten, een jeugdrechter moet nu beslissen wat er met hem zal gebeuren.

Andere zorgen

Met hun wijk op het avondjournaal en de politie in hun straten hadden de inwoners van Peterbos vorige week geen zin om journalisten te ontmoeten. “We hebben momenteel wel andere zorgen aan ons hoofd”, zei een van hen. “De boel is oververhit. Veel ouders en kinderen zijn angstig. Kom anders volgende week eens terug, als de boel wat afgekoeld is. Dan kunnen we rustig praten.”

Een week later is inderdaad alles rustig in Peterbos. Het is woensdagnamiddag, op de veldjes tussen de woonblokken spelen kinderen. In het jeugdlokaal van Blok 3 – in deze wijken zijn geen straatnamen maar wordt alles in ‘blokken’ uitgedrukt – hebben we een afspraak met Nadia Mohand en Mohamed Essaadi, twee ouders die zich inzetten voor jongerenprojecten.

Nadia, moeder van twee adolescente zonen en een 24-jarige dochter, vertelt hoe het angstklimaat haar vorige week naar de keel greep. “Toen die politieacties aan de gang waren, drukte ik mijn zonen op het hart dat ze onmiddellijk na school naar huis moesten komen. Ik eiste dat ze de rest van de avond binnenbleven. Ik leefde in angst en telkens als ik mijn zonen met hun boekentas zag vertrekken, kreeg ik maagpijn. ‘Waarom is dat allemaal nodig mama?’, was hun reactie op mijn voorzorgen. ‘Wij hebben toch niets misdaan. Wij hebben die steen toch niet gegooid!’ Maar ik hield voet bij stuk. De wijk zat vol spanningen en op zulke momenten is het voldoende dat je kind op het verkeerde moment op de verkeerde plaats is.”

Mohamed: “Het is niet zo dat deze wijk voortdurend op ontploffen staat. Over het algemeen is het hier niet slecht wonen. Maar er is een probleem met een groep drugsdealers dat men heeft laten verrotten en dat nu als een etterbuil is opengebarsten. Sommige media stellen de zaken voor alsof de inwoners van de wijk de boel laten verloederen. Dat is niet zo: wij willen dat de problemen worden aangepakt.”

Nadia Mohand, moeder van drie: 'Jarenlang zien we hier bijna geen politie en plots staan ze daar met hun wapens te zwaaien en alle inwoners als criminelen te behandelen.' Beeld Wouter Van Vooren

Nadia vertelt dat de problemen in Peterbos het werk zijn van een vijftiental jongeren van wie sommigen in de wijk wonen en anderen afkomstig zijn van andere Brusselse buurten. “Vijftien jongeren op een bevolking van 3.000 inwoners: aan de ene kant is het probleem dus niet zo groot, maar tegelijk kun je niet naast het feit kijken dat de wandaden van die kleine groep ernstig zijn. Als we die harde kern willen aanpakken, is het niet voldoende dat wij als ouders ons uiterste best doen om onze eigen kinderen in de gaten te houden. Want dat krijgen wij vaak van buitenstaanders te horen: dat de ouders van Peterbos niet naar hun kinderen omkijken. 

"Sorry hoor, maar ik sta als een 
gendarme achter mijn kinderen. Als ze niet op tijd thuis komen, krijgen ze die gendarme aan de lijn. En mochten ze op een dag geen zin hebben in school: dan sleur ik hen er desnoods naar toe. Maar het probleem van de drugshandel is van een heel andere orde. Dat kunnen we als buurtouders niet alleen oplossen. Daarvoor hebben wij professionals nodig: straffe agenten die de wijk goed kennen, maar ook opvoeders en buurtwerkers die weten hoe je met zulke kerels moet omgaan.”

Ook buurtwerker Khalid El Addaoui van de jongeren-emancipatieorganisatie D'Broej vertelt dat de problemen die de vorige weken tot uitbarsting kwamen voor een groot deel met drugshandel te maken hebben en een lange voorgeschiedenis hebben. “De situatie sleept al minstens vijf jaar aan, we zagen de crisis aankomen. Het begon met enkele jongeren die cannabis verkochten. Maar de kleine handel groeide uit tot een echte drugsmarkt waarbij ook cocaïne, heroïne en wapens werden verkocht. De klanten kwamen van overal. 

"Plotseling zagen we hier hippe jongeren uit Brussel-centrum opduiken maar ook sjieke bobo’s met luxewagens kwamen zich hier bevoorraden. Op een dag zag ik zelfs een dokter met een Mercedes die drugs kwam kopen: te herkennen aan het embleem op zijn voorruit. De drugshandelaars begonnen Peterbos steeds meer als hun territorium en hun wingewest te beschouwen en iedereen die hun markt dreigde te verstoren, moest weggejaagd worden: agenten, journalisten, kritische bewoners.”

Kwaad bloed

Khalid is kritisch voor de manier waarop bestuurders en agenten het probleem vorige week met een razzia wilden aanpakken. “Jarenlang was de politie zo goed als afwezig geweest en plotseling stond er hier vorige week een heuse politiemacht die alle wijkbewoners controleerde. Ook moeders met kinderwagens en oudjes moesten hun identiteitskaart tonen. Dat heeft hier veel kwaad bloed gezet en het zorgde voor nog meer spanningen tussen politie en bewoners.”

Ook Nadia kan zich behoorlijk druk maken over de harde politieaanpak van vorige week. “Wat voor een belachelijk circus was me dat! Jarenlang zien we hier bijna geen politie en plotseling staan ze daar met hun wapens te zwaaien en alle inwoners als criminelen te behandelen. En nu, een week later, zijn de agenten vertrokken zonder dat er iets veranderd is. Een echte politieke show was het. Zijn het binnenkort verkiezingen of zo?”

Taekwondocoach Tomasso Frederico: ‘Ik ben iemand die positief blijft denken. Ik weet dat een club als deze uiteindelijk meer jongeren van straat zal houden dan pure repressie.' Beeld Wouter Van Vooren

“Waarom pakken politie en gerecht dit niet doeltreffender aan?”, vraagt Nadia zich af. “De namen van enkele van die jongeren zijn al een tijd bekend. Waarom gaan politie en opvoeders niet praten met die jongens én hun ouders? Waarom kan niet alles op tafel worden gegooid: de drugshandel, de klanten, de opdrachtgevers maar ook de familiale geschiedenis, gezinsproblemen, echtscheidingen, schoolproblemen. Geen taboes. Enkel op die manier krijgen we een duidelijk zicht op de situatie en kunnen we die jongeren opnieuw op het juiste spoor helpen.”

De kritiek op het politieoptreden betekent niet dat de Peterbos-bewoners geen vragende partij zijn voor extra agenten. Khalid: “Maar dan wel een police de proximité. Vroeger hadden we meer agenten die in de wijk rondstapten, een praatje deden met de mensen en snel konden reageren als dat nodig was. Ze kenden de jongeren bij hun voornaam. Ooit waren er hier zelfs vriendschappelijke voetbalwedstrijdjes tussen wijkbewoners en politie, met een echte beker voor de winnaar.”

Toekomstvisie in stappenplan

Als er een punt is dat zowel Nadia, Mohamed als Khalid willen benadrukken, dan is het dat repressie alleen het probleem niet zal oplossen. Khalid: “Eigenlijk doen we in Peterbos al heel veel op dat vlak van preventie en dat werkt. We hebben een populaire taekwondoclub, onze zaalvoetbalclub is net Brussels kampioen geworden en elk jaar nemen tientallen jongeren deel aan een fietstocht van Peterbos naar Durbuy. Tijdens die tocht praten we met de jongeren over hun jeugd, hun familie maar vragen we hen ook om in de nabije en verre toekomst te kijken. Die toekomstvisie gieten we dan in een concreet stappenplan dat we regelmatig opvolgen. Dat werpt vruchten af. 

"Sommigen willen taxichauffeur worden, anderen bestuurder van De Lijn en laatst was er een jongen die opvoeder wilde worden. Hij was 18 jaar en getraumatiseerd door de plotse dood van zijn vader. Hij was beginnen drinken en hing steeds meer rond op straat. Zo is het meestal: je ziet het bij sommige jongeren fout lopen, maar als je tijdig met hen praat merk je dat er onder hun stoerdoenerij een dieper probleem zit: een echtscheiding, problemen op school, een familiedrama. De jongen over wie ik het heb, heeft trouwens net zijn diploma gehaald. Zo’n aanpak werkt!”

Niemand die dat meer kan beamen dan Tomasso Frederico, de lokale taekwondocoach van Peterbos die zijn training even onderbreekt om met ons te praten. “Ik ben iemand die positief blijft denken. Ik weet dat een club als deze uiteindelijk meer jongeren van straat zal houden dan pure repressie. Elke training leren kinderen hier bij over een krijgskunst waarbij je enkel kunt winnen als je hard werkt en regels respecteert. Die ideeën nemen ze mee naar huis en naar school.”

Als we Nadia, Mohamed, Khaled en Tomasso vragen hoe zij de toekomst van Peterbos zien, zijn de antwoorden zeer uiteenlopend. Nadia wordt meteen overvallen door droefgeestigheid. “In de toekomst wil ik hier niet wonen. Ik vrees dat uiteindelijk niemand het probleem van die drugsjongeren zal oplossen. Sommigen zullen in de cel belanden, anderen zullen jong sterven, enkelen van hen zullen op het rechte pad raken en nieuwe jongeren zullen hun plaats innemen. En dat hardnekkige probleem zal negatief blijven afstralen op de 3.000 andere bewoners van Peterbos en op migranten in het algemeen. 

"U ziet toch zelf dat politici en medeburgers een allegaartje maken van wat er in Peterbos gebeurt. Alles en iedereen wordt in dezelfde zak gestoken: drugscriminaliteit, stenengooiers, islam, Islamitische Staat, Belgische Marokkanen, vluchtelingen. Die potpourri zorgt dan weer voor extra spanningen en racisme. Volgens mij komt dit niet meer goed. Mijn droom is dan ook om België te verlaten en op zoek te gaan naar een land met minder spanningen.”

Mohamed Essaadi, een vader die zich inzet voor jongerenprojecten: ‘Er is een probleem met een groep drugsdealers dat nu als een etterbuil is opengebarsten.’ Beeld Wouter Van Vooren

Mohamed gelooft wél dat de boel nog gered kan worden. “We mogen ons niet miskijken op die ernstige maar ook wel geïsoleerde incidenten. We leven hier samen op een kleine oppervlakte met veel verschillende nationaliteiten en over het algemeen verloopt dat vredevol en zonder problemen. Maar het is belangrijk dat we onze adolescenten niet laten valen. Kijk eens rond: ze hebben hier amper ruimte en infrastructuur om zinvolle activiteiten te doen. Dit zaaltje voor taekwondo is piepklein en het is het beste wat we hebben. Geef die jongeren meer faciliteiten en zinvolle activiteiten.”

Trainer Tomasso is het daarmee volledig eens. “Kijk naar dit clubje. Kijk naar het groepje kinderen dat hier vol overgave aan sport doet. En kijk ook naar de ouders die de training bijwonen. Ze zijn nauw betrokken bij de clubwerking. Ze zijn trots op hun kinderen. Die ouders staan achter hun kinderen. Dat is het allerbelangrijkste.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234