Donderdag 13/08/2020

Soms kan verdriet ook schoon zijn

Verdriet kan uiteindelijk ook schoon worden, zei Nic Balthazar in deze krant over zijn tweede bioscoopfilm Tot Altijd. En hij heeft gelijk. Nic heeft niet alleen gelijk, maar hij bewijst het ook. Met een film over verdriet. Een schone film.

Voor Tot Altijd baseerde scenarist-regisseur Nic Balthazar zich op het waargebeurde verhaal van Mario Verstraete, die als dertiger door een agressieve vorm van multiple sclerose getroffen werd. Hij had veel pijn. Hij leed niet alleen fysxisch, maar ook psychisch onder het lucide besef dat die lichamelijke aftakeling onomkeerbaar was en dat zijn levenskwaliteit steeds minder werd. Mario was ook een militant pleitbezorger voor het recht op waardig sterven. Toen de euthanasiewet er in 2002 eindelijk kwam, was hij de eerste om daar, heel bewust, zelf gebruik van te maken.

Daarover gaat dus Tot Altijd. Over doodgaan. Over bewust afscheid nemen. Over de moed die zoiets vereist. En over het verdriet en de ontreddering die dat bij familie en intieme vrienden veroorzaakt.

Toen dit filmproject vorig jaar werd aangekondigd en tegelijk duidelijk werd dat Nic Balthazar een indrukwekkende cast in stelling had gebracht, werd er meteen ook benadrukt dat Tot Altijd eerst en vooral een film zou worden over het leven. "Over Mario's tomeloze levenslust, zijn bruisende energie, de warmte en de vriendschap die hem omringden", zei de regisseur toen. Daarnaast zag hij zijn film ook als "een hommage aan al de vrienden en familieleden die, weliswaar met bloedend hart, zijn meegestapt in dat verhaal. En bij uitbreiding een ode aan al diegenen die verzorgen, die bijstaan. Tot het einde. En tot altijd."

De film begint inderdaad als een verhaal van tomeloze levenslust en bruisende energie, van warmte en vriendschap. Maar we zijn nog niet eens een kwartier ver of het noodlot maakt al zijn opwachting. Om nooit meer weg te gaan. Om steeds nadrukkelijker aanwezig te worden. Om zijn fatale onafwendbaarheid op te dringen. Om zijn tol te eisen.

Intussen heeft zich ook iets anders gemanifesteerd. De film begint vrij en vrolijk, maar maakt daarmee nauwelijks echte emotie los. Waarom zou het? De onbezorgdheid van de jeugd heeft genoeg aan zichzelf. Maar naarmate het drama van de ziekte zich ontwikkelt en letterlijk zichtbaarder wordt - eerst de houterige bewegingen, dan de krukken, dan de rolstoel - en naarmate de strijd voor ultieme zelfbeschikking steeds bitsiger wordt in de soms harde confrontaties met een tegenstribbelende omgeving, wordt Tot Altijd ook filmisch volwassen. De cameravoering volgt die evolutie letterlijk. Eerst wild en chaotisch. Komt dan stilaan tot bedaren. De belichting en de kadrering worden krachtiger, gestileerder, intenser. De vertolkingen moeten het minder van de grootse en opwindende gebaren hebben, maar van bange blikken en onzekere gestes. De ontroering mag zich manifesteren. Vorm en inhoud vinden elkaar. De film hoeft niets meer te verbergen. Dit gaat over de dood. Over dat verschrikkelijke, ultieme en onafwendbare eindpunt.

Benjamin Franklin (of was het Daniel Defoe?) zou ooit gezegd hebben dat er in het leven slechts twee absolute zekerheden zijn, namelijk belasting betalen en doodgaan. Dat eerste blijkt voor sommigen intussen een cynische grap. Maar aan dat tweede - en aan het verdriet dat doodgaan voor de nabestaanden betekent - ontkomt niemand. Tot Altijd neemt die pijn serieus en geeft dat verdriet waar het recht op heeft: een schone film.

Tot Altijd

Drama Regie: Nic Balthazar. Met: Koen De Graeve, Geert Van Rampelberg, Lotte Pinoy, Michel

Van Dousselaere,

Viviane De Muynck, Iwein Segers,

Felix Maesschalck. Duur: 120 minuten

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234