Zaterdag 24/08/2019

Mindfulness

Soms is het leven gewoon kut

Gelukkig zijn is geen mensenrecht. Beeld THINKSTOCK

Mindfulness is niets meer dan symptoombestrijding. Gooi in de plaats eens een bord kapot, stelt de Nederlandse schrijfster Paulien Derwort. Maar wordt u van zulke uitspattingen dan wel gelukkiger?

Adem diep in, hou de lucht vast en adem weer uit. Voel hoe uw longen zich vullen en beleef hoe ze weer leegstromen. Maak uw hoofd vervolgens leeg en zet alle beslommeringen - druk werk, moeizame relatie - opzij. Focus op de zwarte leegte die uw hoofd vult en verlichting biedt. Het is een van de technieken, zo leert de ervaring, die onder mindfulness vallen. Het werkt soms, maar vaak alleen kortstondig.

Met mindfulness pakt u niet de wortels van de problemen aan, maar verlicht u louter de symptomen ervan. Dat meent toch de Nederlandse schrijfster Paulien Derwort. "De klachten kunnen op korte termijn wel verdwijnen, de wond ettert vanbinnen gewoon door", schrijft ze in de krant nrc.next. "Wie zijn emoties de vrije loop laat, wordt bestempeld als labiel en wie boos is als hysterisch. Terwijl het juist zo gezond is om al die opgekropte emotie eruit te gooien. Woedend dat bord kapot smijten, het kan heerlijk zijn."

De Vlaming doet dat misschien te weinig. Eén op de tien riskeert een burn-out, terwijl één op de drie aangeeft zich psychisch niet goed te voelen. Vaak grijpen zij, op voorschrift van de psychiater, naar de antidepressiva. Soms komen ze terecht bij alternatieve methodes, zoals mindfulness. Niets mis mee, zolang deze middelen en technieken niet als een quick fix worden beschouwd. Geluk zit niet in een potje en houdt zich allerminst verborgen in onze longblaasjes.

Twee Britse psychologen, Miguel Farias (Coventry University) en Catherine Wikholm (University of Surrey), schreven er het boek The Buddha Pill over. In het populairwetenschappelijk tijdschrift New Scientist tonen zij de donkere kant van mindfulness, dat vorige maand in het toonaangevende vakblad The Lancet nog werd geroemd als alternatief voor antidepressiva. "Uit een rigoureuze studie van de universiteit van Oxford blijkt dat mindfulness geen enkel effect heeft. De kans dat de depressie bij de onderzochte personen terugkeerde, was even groot als bij degenen die geen mindfulness hadden beoefend."

Rotzooi naar de oppervlakte

Derwort wijst op de etterende wonde, die blijft bestaan. Farias en Wikholm gaan nog een stapje verder. Zij menen dat de ontsteking verder kan toenemen door mindfulness. "Focussen op wat je voelt en denkt kan een zware cognitieve oefening zijn. Minder bekend is dat tijdens het mediteren 'de rotzooi naar de oppervlakte komt', zoals meditatieleraar Swami Ambikananda Saraswati het stelt. Zij meent dat de meeste professionals zich daarvan bewust zijn, maar er niet graag over spreken."

Verwonderlijk is dat niet. Er is een heuse gelukscultus ontstaan. In het kielzog van mindfulness zijn er tijdschriften, zelfhulpboeken, coachingsessies en kleurboeken voor volwassenen ontstaan. Een miljoenenindustrie, die - zoals wel vaker - meer belooft dan daadwerkelijk kan worden waargemaakt. De denkfout die erachter schuilgaat, is dat alles rondom ons en dus ook wijzelf volledig maakbaar zijn. Een in essentie optimistische gedachte, maar wel eentje met verregaande gevolgen. Het brengt met zich mee dat elke tegenslag onze eigen, grote schuld is. Het maakt van ons allemaal op een zeker moment een mislukkeling, een loser zelfs.

Beeld THINKSTOCK

Geluk laat zich niet afdwingen en toch is dat wat velen proberen te doen. We gaan altijd op zoek naar meer en beter. Een dak boven het hoofd, simpel brood op de plank en een lieve partner zijn onvoldoende. Er moet promotie worden gemaakt, meer geld worden verdiend en dat lief moet zo sexy en slim mogelijk zijn. Een onmogelijk cocktail, die ons (en het lief) vooral ongelukkig maakt. "De jacht op geluk vervreemdt de mens van zichzelf", schreef KU Leuven-rector Rik Torfs eerder in De Standaard. "Het ontneemt hem zijn twijfels en zijn vragen, de onzekerheid over wie hij wezenlijk is, de plotse hoop die nu en dan opwelt in een bestaan waarin niet alle verlangens zijn vervuld."

Het hoeft met andere woorden geen ramp te zijn als u niet op vakantie kunt, vastzit in een saaie kantoorjob of een maand niet naar bed bent geweest met uw partner. Soms is het leven gewoon kut. Soms kunnen wij daar ook niets aan veranderen, hoe hard we dat ook wensen. Het is vooral een kwestie van acceptatie. Gelukkig zijn is geen mensenrecht. Niemand is u dat verschuldigd, ook niet uzelf. En als u dat beseft, al dan niet via mindfulness of door het gooien met borden, dan zult u - zoals psychiater Dirk De Wachter stelt - plotseling merken hoe gelukkig u echt kunt worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden