Woensdag 12/05/2021

'Soms denk ik: dit is mensonwaardig'

Van de 99 algemene ziekenhuizen in ons land staan er 17 in het rood (DM 8/10), en dat aantal stijgt voor het derde jaar op rij. Het Sint-Lucasziekenhuis in Brugge sloot het jaar af met 600.000 euro verlies. Algemeen directeur Niko Dierickx doet een boekje open, over de zieke financiering en de trage beslissingen bij bouwdossiers die leiden tot 'koterijmentaliteit' van de overheid.

'Geduld is een schone zaak en schenkt de mensheid veel vermaak'. De slogan die op de muur van de revalidatieruimte van de geriatrische afdeling van het Sint-Lucasziekenhuis prijkt, maakt schijnbaar weinig indruk op de bejaarden die er hun nieuwe gewrichten oefenen. Voor algemeen directeur Niko Dierickx is het een bittere waarheid, veel vermaak beleeft hij daar niet aan.

Een decennium geleden diende zijn voorganger een subsidiedossier in voor grondige renovatie. Dit jaar worden hopelijk de laatste werken afgerond, slechts een fractie van het oorspronkelijke plan. "Een deel wordt goedgekeurd, de rest blijf liggen. En je begint weer van voor af aan. Bij de start van de werken worden de subsidies, die 60 procent van de kost moeten dekken, niet meer geïndexeerd. Het geld wordt in schijven gespreid over 20 jaar. Op het eind van de rit vergoedt de subsidie nog 35 tot 40 procent van de totale kosten. Het is zo erg dat we voor sommige projecten geen toelage meer aanvragen. Met eigen middelen gaat het tenminste vooruit. Als je vandaag een dossier indient bij het VIPA (Vlaams overheidsfonds voor infrastructuurwerken in welzijn en gezondheidszorg, SVL), weet je niet of je binnen de vijf jaar kan starten met de werken. Laat staan welke middelen daar tegenover staan."

Besparingswoede

Naast bouwsubsidies krijgt elk ziekenhuis een overheidstoelage voor de dagelijkse werking. Dat bedrag ligt structureel te laag om de verpleegkundige diensten te betalen en is onderhevig aan besparingswoede. Dat budget wordt in de helft van het boekingsjaar meegedeeld. "In juli kun je te horen krijgen dat je het met een miljoen of een paar honderdduizend euro minder werkingsmiddelen moet doen."

Het knippen in de ziekenhuisapotheek, in dure radiologie en klinische biologie deed Sint-Lucas vorig jaar onder nul duikelen, met 600.000 euro om precies te zijn. "Op het forfait van de geneesmiddelen legde de overheid dit jaar een besparing van 10 procent op. We zijn gestrand op 7 procent. Behoorlijk, maar het resultaat was een tekort van 50.000 euro. Terwijl de loonlast per personeelslid 57.000 euro bedraagt." Een ontslag en de rekening is vereffend? "Dat kan niet. We hebben een verplichte minimumbezetting en moeten kwaliteit garanderen. Maar daar staan geen middelen tegenover. De overheid berekent een gemiddelde verblijfsduur per behandeling. Een bejaarde die een paar dagen langer blijft wegens plaatsgebrek in een rust- of verzorgingstehuis, dat betalen we uit eigen zak."

Hij wijst vanuit het raam van zijn strak ingerichte kantoor de diensten aan die in de loop der jaren werden bijgebouwd. "De operatiekamers, intensieve zorgen, kamers voor de artsen die hier overnachten: in België bouwen we ziekenhuizen zoals onze grootouders bouwden. De ene koterij na de andere. Ook op het vlak van financiering heerst de koterijmentaliteit. Vakje per vakje wordt ingevuld. "

Het linoleum in de brandschone kamers van de bejaarde patiënten dateert van de opening in 1965. "Hypermodern was het ziekenhuis toen: volledig elektrisch verwarmd! Vandaag kost die verwarming ons 1 miljoen euro. Per jaar." De badkamers op de dienst geriatrie laten met moeite een rolstoel toe, hefliften om het werk van de verpleegkundigen te verlichten zijn er niet. "Soms denk ik: dit is mensonwaardig. Bij mijn aantreden drie jaar geleden bladderde op sommige kamers de verf van de muren. Een likje kleur doet veel, maar je kan een grondige renovatie niet blijven uitstellen. Die opsmukwerken kosten ook geld."

Het ziekenhuis is een permanente werf. Uit eigen zak werd de materniteit en de kinderafdeling opgefrist, psychiatrie wordt nu onder handen genomen. De liften - anno 1965 - voldoen niet meer aan veiligheidsvoorschriften en worden verplicht vervangen. Eigenlijk heeft het ziekenhuis dringend twee nieuwe vleugels nodig, zegt Dierickx. "Dat ga ik in mijn actieve loopbaan niet meer meemaken. Ik heb nog 17 jaar te gaan."

Gezondheidseconoom Jeroen Trybou: 'Overheid gijzelt ziekenhuisdirectie'

"Een aantal ziekenhuizen doet het relatief goed, maar de groep die verlies maakt groeit. We spreken hier dus over twee snelheden. Vergeet niet dat dit financieringsmodel efficiëntie stimuleert. Maar op lange termijn is deze situatie niet houdbaar. De overheid gijzelt ziekenhuisdirecties door hen te verplichten om efficiënt te werken, maar het zijn nog altijd de artsen die de patiënten behandelen. Als je daarna de tekorten uit de honoraria van de artsen bijpast, krijg je een explosieve cocktail."

"De middelen zullen niet stijgen dus moeten ze beter verdeeld worden. Er is nood aan een financieringsmodel op een langere termijn, dat honoraria en overheidsmiddelen integreert en dat rekening houdt met de kwaliteit van de zorg. Nu gaat het alleen maar om volumes: hoeveel patiënten krijgen welke behandeling en hoeveel dagen liggen zij gemiddeld in het ziekenhuis? Er moet een evenwicht komen tussen de efficiëntie van ziekenhuis en arts, en een overheid die daar voldoende middelen tegenover plaatst."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234