Maandag 09/12/2019

'Soms denk ik dat ik geen vrouw meer ben'

Een onversneden feministe is ze, en groot voorstander van de nieuwe seksismewet. Ook al is haar politieke carrière straks voorgoed voorbij. 'Mijn ontslag als minister verwerken kan ik nu pas.'

Drie weken is ze er ziek van geweest. Een maagontsteking en een maagzweer erbovenop. En nog steeds zit het Fientje Moerman hoog dat ze de tweede plaats op de liberale lijst voor het Vlaams Parlement in Oost-Vlaanderen niet kreeg. Het betekende het einde van haar politieke carrière. "Maar erover praten wat er precies gebeurd is, dat kan ik niet. Dat wil ik nu ook niet. Misschien in de 22ste eeuw."

Over de vrouwenrechten daarentegen loopt het hart van de feministe nog steeds over. Moerman is dan ook fan van de nieuwe seksismewet van minister voor Gelijke Kansen Joëlle Milquet (cdH). "Fluiten mag, maar aankomen niet. Zo is het toch maar net?"

De wet is nochtans op redelijk wat gefrons onthaald.

Moerman: "(fel) Die wet is nodig. Ze beantwoordt aan de dagelijkse realiteit. Ik heb ook dingen meegemaakt waar je die mannen nu een proces voor kunt aandoen. Ik zie mannen gewoon als vrienden en collega's, het probleem is dat zij dat niet altijd met jou doen. Dat moet je als vrouw altijd in je achterhoofd hebben."

Over welke ervaringen heeft u het dan?

"Grotendeels bleef dat gelukkig allemaal verbaal. Maar ik heb altijd mijn voorzorgen genomen. Tijdens onze jaarlijkse fractiedagen in Oostende is het de gewoonte dat iedereen 's nachts poedelnaakt in de zee ging zwemmen. Ik wilde dat niet. Ik wilde niet in een positie terechtkomen waarin ik een collega die misschien wat gedronken had een oplawaai moest verkopen."

U heeft in uw verschillende bevoegdheden altijd een lans gebroken voor de positie van de vrouw. Waarom bent u zo'n voorstander van quota?

"Haal de quota weg en de vrouwen zullen weg zijn. Ik ben daar rotsvast van overtuigd. Quota zullen altijd nodig zijn."

Moeten vrouwen zich in de politiek gedragen als mannen om overeind te blijven?

"We hebben niet echt een andere keuze. Soms denk ik dat ik geen vrouw meer ben. Als ik andere vrouwen bezig hoor, hoe ze de zaken afwegen, hoe ze twijfelen. Dan denk ik: enfin, meiske, geef er eens een klop op. In politieke vergaderingen moet je erop slaan, anders word je niet gehoord. Guy Verhofstadt heeft me ook ooit gezegd dat ik harder moest worden. "Word een beetje meer als Laurette." Tja. Ik heb heel lang tegen mijn natuur moeten functioneren."

Uw strijdlust is nochtans kenmerkend. Van waar komt die?

"Ik ben aan het lager onderwijs begonnen op mijn vierde. Ik heb dus altijd twee jaar voor gelopen op mijn leeftijd en ik was niet al te groot. Ik moest me dus wel constant bewijzen. En dan is mijn vader gestorven toen ik dertien was, op zijn 45ste. Hij had kanker en was vier jaar ziek geweest. Mijn moeder was apothekeres en heeft altijd gewerkt. Maar ik wilde al vroeg op eigen benen staan, dus ben ik op mijn dertiende gaan werken. Ik ben altijd blijven werken, ook aan de universiteit. Overdag leverde ik benzine, controleerde ik oliepeilen en de bandenspanning bij Esso, 's nachts werkte ik in een vleesfabriek. Daar ben ik feministe geworden."

Hoezo?

"Er waren jongens uit mijn jaar die bijverdienden als nachtwaker. Een luizenjob was dat, 300 frank per uur krijgen om de hele nacht te studeren en af en toe een wandelingetje te maken en op een knopje te duwen. Ik wilde dat ook. Maar dat kon niet. De enige vrouwen die nachtarbeid mochten verrichten, waren degenen die nuttig waren voor de mannelijke helft van de bevolking: hoeren, verpleegsters en horecapersoneel. Maar via een vriend kon ik dan wel 's nachts in een vleesfabriek terecht, in het zwart uiteraard. De hypocrisie. Ik mocht wel sleuren met dozen van 20 kilo, maar niet op een knopje duwen. Bovendien had ik op mijn dertiende al Le deuxième sexe van Simone de Beauvoir gelezen, met een zaklamp in mijn bed. Meer had ik niet nodig. Ik was een feministe.

"Het is een keuze waarvoor ik betaald heb. Na de universiteit ben ik nog naar Harvard getrokken, mijn vriend had al werk en bleef thuis achter. Mijn diploma heb ik behaald, mijn vriendje ben ik verloren. Toen heb ik geleerd dat als je het als vrouw ver wil schoppen, je geen beloning krijgt maar straf."

Er schuilt een vreemde dualiteit in u. Enerzijds de onversaagde voorvechtster van de vrouwenrechten, anderzijds de politica die een open brief schrijft waarin ze zegt dat ze zich angstig en verguisd voelt.

"Ik heb in mijn brief hyperbolen en metaforen gebruikt en blijkbaar heeft niet iedereen die gesnapt. Ik heb wel veel steun gekregen omdat iemand het eindelijk eens durfde te zeggen. Een storm aan reacties heb ik gekregen, mijn mailbox stroomde zelfs over door berichten van hele lieve dokters en psychiaters die aanboden om me gratis te behandelen. Ik heb ze allemaal vriendelijk bedankt."

Hoe kijkt u terug op uw carrière?

"Ik heb veel bereikt. Het meest trots ben ik op mijn aanpassingen aan het wetenschapsbeleid. Daar ben ik vanmorgen nog voor bedankt door een man uit de biotechwereld, tijdens het wandelen met de honden. En ook: de vrouwenvertegenwoordiging aan de publiekrechtelijke universiteiten, de crèches die tot tien uur 's avonds open zijn. Ik ben de enige minister die ooit de uitvoer van wapens naar Saoedi-Arabië verboden heeft. Dat Kris Peeters niet naar daar op missie gegaan is, komt overigens door het weerwerk van Elisabeth Meuleman (Groen) en mezelf. Hoe er daar tegenwoordig met vrouwen wordt omgegaan. Die nieuwslezer van VRT had niet helemaal ongelijk, om niet te zeggen dat hij gelijk had (VRT-journalist Johan De Ryck zei in het nieuws dat er in Saoedi-Arabië een van de meest achterlijke vormen van de islam wordt beleden, AVB)."

U pleitte tien jaar geleden ook al voor de dubbele naamgeving van een kind. Hoe kijkt u aan tegen de gebeurtenissen van de afgelopen dagen?

"Ik ben echt van mijn stoel gevallen dat Annemie Turtelboom haar wetsvoorstel heeft teruggeschroefd."

U zou hetzelfde gedaan hebben in haar plaats?

"Nooit, nooit, nooit! Ik zou volgehouden hebben tot het eind. Dit maakt de onderhandelingspositie van vrouwen in een relatie nul. Mannen hebben nu een vetorecht. Dat kun je toch niet maken? Dat is de meest platte discriminatie die je je kunt indenken. De eerste de beste die hiermee naar het Europees Hof trekt, krijgt gelijk. Dit is vrouwen uitlachen in hun gezicht, hun naam en bestaan wordt genegeerd. Weet u wel wat voor een stigma er nu kleeft op vrouwen van wie het kind wel hun naam draagt?"

U praat uit eigen ervaring, uw dochter heet Moerman.

"Ik ben me daar altijd heel erg van bewust geweest, want het was een uitzondering. Ook als ik beslissingen nam als minister, ik wilde niet dat mijn dochter met sommige zaken geconfronteerd zou worden."

Uw ontslag als minister in 2007 heeft u getekend. Heeft u dat ooit achter zich kunnen laten?

"Moeilijk. Een mensbeeld geraakt vernietigd door zulke ervaringen. Ik ben nu begonnen met die verwerking. Wat mij is overkomen is erg, maar ik kan dat nu relativeren. Vooral doordat mijn beste vriendin afgelopen zomer iets verschrikkelijks is overkomen, ze verloor haar dochter. Dat verandert je.

"Toevallig heb ik deze week Frank Van Massenhoven gesproken. Hij zei me dat mijn klop nog wel zal komen. Ik denk dat hij gelijk heeft. Het is nog even doorbijten tot de laatste zitting van het Vlaams Parlement op 23 of 24 april. Op 25 april zit ik in het vliegtuig naar Wyoming. Ik wil hier niet zijn tijdens de campagne."

Na uw ontslag als minister ging u ook al naar Wyoming. Komt u daar tot rust?

"Volledig. In het dorp daar wonen 87 mensen. Als je wilt bellen met de gsm moet je die ene plek vinden waar dat kan. Ze zouden er beter cirkeltjes op de grond tekenen met een kruis erin: hier moet u gaan staan (lacht). Ik kom er al tien jaar en ga minstens ieder jaar, normaal zelfs twee keer. Ik heb er zelfs een nanostukje woestijn gekocht van 2,9 hectare, vol ratelslangen, naast de cowboyranch van mijn vriendin. Ik hoop er ooit een houten blokhut op te zetten en zes maanden per jaar daar te gaan wonen. Maar eerst nog een beetje werken en geld verdienen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234