Maandag 18/10/2021

Somewhere, over the rainbow

'De oppositie werkte samen met de meerderheid om een goede wet in te dienen voor de justitie- en politiehervormingen. Die samenwerking wordt alom geprezen. Mag het na de verkiezingen van 1999 ietsje meer zijn?'

In de regenboogcoalitie van Antwerpen is Agalev dé motor gebleken van de vernieuwing van het stadsbestuur. Van samenleefcontracten tot een nieuw afvalplan, van correcte aanwervingsprocedures voor ambtenaren tot een nieuw, innovatief cultuurbeleid, van meer speelpleinen en fietspaden tot de heraanleg van vele wijken, van gratis e-mailmogelijkheden tot een opener OCMW-bestuur. Mede door onze inzet is dit Antwerpen een hoop schade aan het inlopen. Niemand die nu na drie jaar nog twijfelt aan onze verantwoordelijkheidszin en capaciteiten. Maar ook nationaal is er een rol weggelegd voor Agalev.

Want niet alleen in Antwerpen, ook nationaal is er veel veranderd. Hoopvolle verschuivingen vinden plaats. De SP (terecht opgezweept door Norbert De Batselier) wil zich ontdoen van oude socialistische dogma's en zich rood-groen, radicaal democratisch en ethisch progressief noemen. De VU heeft de vernieuwing gezocht door Bert Anciaux met ID21 te laten werken aan een links-liberale, groene, radicaal-democratische beweging. De VLD begeeft zich hoe langer hoe meer naar een sociaal-economisch centrum - en dus aanvaardbaarder terrein -, aangevuld met ook daar een radicaal-democratische reflex. Haar deficit op groen terrein blijft daarentegen bijzonder groot. En Agalev... blijft Agalev, maar had natuurlijk reeds een ontzettende voorsprong. En het is moeilijker vernieuwen met zo'n voorsprong.

Voor de kiezer mag het dan al verwarrender worden, een consensus - over partijgrenzen heen - is zich aan het vormen. Wat ons brengt bij dé consensuspartij, de CVP. Als machtspartij CVP was ze wellicht de eerste 'postmoderne' partij in België. Zij had reeds lang door dat het overlegmodel (poldermodel) zoden aan de dijk zet door als katalysator goede contacten te onderhouden met zowel werkgevers als werknemers. In de afgelopen veertig jaar wist zij door een uitgekiende partnerkeuze - ofwel de SP ofwel de VLD - polarisatie te verhinderen. Van zo gauw één van de partijen te veel opschoof, weg van het centrum, werd dit afgestraft door een gedwongen oppositiekuur. Dit leidde aanvankelijk tot stabiliteit, maar verzandde al snel in immobilisme. Als machtspartij lijdt ze nu aan sclerose en is er weinig of niets in terug te vinden van groen, ethisch progressief of radicaal-democratisch gehalte. Is de nieuwe generatie links politiek geëngageerden nu definitief verkocht aan het neoliberalisme en is ze haar rode angel kwijt? Nee, in geen geval. Maar ze is wel realistischer en bescheiden geworden. Jaap Kruithof stelde tijdens een herdenking van mei '68 onlangs in Antwerpen onomwonden vast: "De illusie dat een Belgische politieke partij de bestaande kapitalistische machten aankan, is waanzin."

Zelfs indien een radicaal-socialistische partij in België de absolute meerderheid haalt, dan nog kan ze weinig uitrichten tegen een internationaal kapitalisme. Het zou een sociaal bloedbad worden voor de armste laag van de bevolking, die haar job kwijtraakt door de kapitaalsvlucht en geen geld heeft om dat in het buitenland te investeren.

Kruithof ziet veel meer heil in de individuele macht van de burger; in één sterke en ontzuilde vakbond, in consumentenorganisaties, milieubewegingen en werklozenbonden. Onze economische macht is veel groter dan de politieke macht. Ik ben het daar volledig mee eens.

De Jongsocialisten pleiten nu voor paars met groen als bindmiddel. Ook zij trekken ten strijde tegen de oude socialisten die de liberalen blijven afschilderen als baarlijke duivels en die nog steeds blijven geloven in een utopische heilstaat met het proletariaat aan de macht. Nederland wordt door velen terecht als voorbeeld genomen. Ook Bart Somers (VLD) deed dit in een column onlangs in De Morgen. Hoopvol is ook dat binnen de SP kopstukken zoals Steve Stevaert (burgemeester Hasselt) en Norbert De Batselier (burgemeester Dendermonde) ervaring hebben met paarse coalities en zich extra groen profileren. Ik heb al eerder gesteld dat het ecologisme zich zal opwerpen als de ideologie, of noem het invalshoek, van de 21ste eeuw. Dé eeuw die het beste uit het liberalisme en het beste uit het socialisme uitbreidt met een extra, nieuwe dimensie.

Van de 19de eeuw kwam het besef dat vrijheidsrechten essentieel zijn voor de ontplooiing van de mens. Het liberalisme, de libertaire invalshoek heeft ons bevrijd van tirannen, dogma's, verknechting.

Van de 20ste eeuw hebben we geleerd dat sociale rechtvaardigheid essentieel is. Het socialisme, in haar gelijkheidsstreven, heeft ons doen beseffen dat we het moeten opnemen voor de zwakkere in de samenleving. Niet alleen in het belang van die zwakkere maar juist in het belang van de gehele maatschappij. Maar in de 21ste moeten we nog een stap verder zetten. Na de vrijheidsrechten, na de solidariteitsgedachte met onze medemens, zullen we doordrongen geraken van de gedachte dat we ook solidair moeten zijn met de toekomstige generaties. Niet alleen onze welvaart en ons welzijn, maar ook die van de komende generaties moeten worden gevrijwaard.

Deze ecologische gedachte is daarom een vooruitziende, vooruitstrevende en positieve gedachte. Meer en meer politici raken hiervan doordrongen.

Waarom dan al dat doemdenken van velen bij vernieuwingsbewegingen? Binnen veel witte comités en vernieuwingsbewegingen zit de frustratie hoog en de klad erin. Ook in het Centrum voor Politieke Vernieuwing loopt de spanning op. Elders zie ik een nieuwe generatie politiek geëngageerden afhaken. Ik begrijp hun ongeduld, maar ik zou toch willen wijzen op de grote impact die ze hebben op het politieke klimaat. Nieuwe politieke cultuur is geen loos begrip meer en er wordt gezocht naar hervormingen. Het gaat, in mijn ogen, allemaal juist razendsnel. Akkoord, het cement moet nog opdrogen en vaste vorm krijgen, maar het is aanwezig. Als bindmiddel bevinden zowel Jos Geysels als Bert Anciaux zich op dit moment ineens in een ontzettend belangrijke positie. Beiden zijn in staat een D66-rol op zich te nemen. Hun verantwoordelijkheidszin en visie kunnen paars versnellen of uitstellen. De bal ligt in hun kamp. Maar ook binnen de SP en VLD wordt de discussie nu belangrijk. Gaat de SP zich profileren als verlengstuk van de CVP zoals Tobback en Dehaene willen? Of zet de SP de vensters open? Halen, binnen de VLD, Bart Somers, Marc Verwilgen en Guy Verhofstadt het op de oude conservatieve liberalen zoals Ward Beysen en co.?

De oppositie werkte nu samen met de meerderheid om een goede wet in te dienen voor de justitie- en politiehervormingen. Die samenwerking in het algemeen belang wordt door iedereen geprezen. Mag het na de 1999 verkiezingen ietsje meer zijn? Want ook de werkgelegenheid, ethische dossiers, sociale zekerheid en milieu vragen optimale aandacht.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234