Woensdag 01/12/2021

Somalische islamisten blokkeren noodhulp hongerende bevolking

De islamistische Al Shabaab-militie in Somalië ontkent nu dat ze haar verbod op westerse hulp uit 2009 heeft opgeheven. Dat de Verenigde Naties officieel een hongersnood afkondigden in delen van het land noemt ze 'regelrechte propaganda'. De noodzakelijke hulpoperatie dreigt aanzienlijke vertraging op te lopen.

Hoewel de Verenigde Naties woensdag verklaarden dat de Zuid-Somalische regio's van Bakool en Lower Shabelle lijden aan hongersnood, na de ergste droogte in zestig jaar, trekt Al Shabaab zijn eerdere belofte in om westerse hulporganisaties toe te laten tot beide gebieden die onder hun gewapende controle vallen. Pas vorige week hadden ze voor de eerste keer in twee jaar een hulpkonvooi toegelaten, maar een woordvoerder beschuldigt de hulporganisaties er nu van een propaganda-agenda te hebben.

"De agentschappen die we de toegang ontzegden zijn nog altijd verboden", zei Ali Mohamud Rage. "Ze waren betrokken bij politieke activiteiten." Rage erkende problemen door de droogte, maar noemde de kwalificatie als hongersnood "grote nonsens, honderd procent ongegrond en regelrechte propaganda."

De meeste westerse hulpagentschappen verlieten Somalië in 2009 na met geweld te zijn bedreigd. Onder meer het Wereldvoedselprogramma (WFP) kreeg een inreisverbod. Toch blijft de organisatie van de Verenigde Naties van plan om voedsel te brengen naar de hoofdstad Mogadishu om duizenden ondervoede kinderen te helpen die bedreigd worden door de hongerdood. Mogadishu wordt nog gedeeltelijk gecontroleerd door Somalische regeringsmilities en een vredesmacht van de Afrikaanse Unie.

Ergste hongersnood sinds 1992

Volgens het laatste rapport van de UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (Ocha) lijdt bijna de helft van de Somalische bevolking, 3,7 miljoen mensen, honger. Daarvan hebben liefst 3,2 miljoen personen onmiddellijke, levensreddende, assistentie nodig. Naar schatting 2,8 miljoen van hen bevinden zich in het zuiden. De schaal en ernst van de Somalische crisis maken de hongersnood de ergste ter wereld sinds de voedselcrisis van 1992 die de Hoorn van Afrika trof. Van hongersnood is volgens de VN sprake als meer dan 30 procent kinderen aan acute ondervoeding lijdt, meer dan twee op tienduizend mensen per dag sterven en mensen geen toegang hebben tot voedsel en andere basisbehoeften.

Duizenden inwoners van gebieden onder de controle van Al Shabaab vluchtten de voorbije weken naar kampen die in Mogadishu onder controle staan van regeringsmilities. Volgens het WFP mag het njet van de Al Shabaab-woordvoerder de internationale gemeenschap niet afschrikken om toch hulp te brengen naar Somalië. "Al Shabaab is geen monolitische organisatie", zei WFP-woordvoerster Emilia Casella aan AFP. "Het is belangrijk aan te stippen dat we werken waar we kunnen; we maken plannen om te werken waar mogelijk."

De nieuwe Al Shabaab-oekaze volgde op het nieuws dat de Verenigde Staten hun verbod op voedselhulp aan gebieden onder controle van Al Shabaab zouden opheffen, maar alleen op voorwaarde dat de militie er niet van kan profiteren.

Washington heeft gegronde reden om te twijfelen aan de bestemmelingen van de hulp, stipte onderzoeksjournaliste Linda Polman aan in NRC Next. De UN Monitoring Group on Somalia schreef in maart vorig jaar hoe het WFP, net zoals alle andere hulporganisaties, 'beschermingsgeld' en 'belasting' betaalde aan Al Shabaab. Bovendien stelden ze massale fraude vast, waarbij Somalische eigenaren van voedseltransportbedrijven, onder contract bij het WFP, voedselhulp via parallelle circuits aan de man brachten. Gedurende twaalf jaar lang zou de helft van het WFP-budget voor Somalië, 200 miljoen dollar per jaar of evenveel als de VS-bijdrage, in oorlogskassen zijn verdwenen.

Zelfs in het enorme vluchtelingenkamp Dadaab kwam niet alle hulp terecht. Daar vluchtten de voorbije maanden tienduizenen Somali's naar toe. Polman, experte humanitaire hulpverlening in conflictgebieden, verwijst naar het rapport From Horror to Hopelessness (maart 2009) waarin Human Rights Watch brandhout maakte van de VN-organisatie voor Vluchtelingen (UNHCR). Er was, toen al, een tekort aan 40.000 onderkomens, 36.000 latrines en vrachtladingen artsen en medicijnen. "Het geeft te denken: waar leggen de hulpmastodonten die ook nu nog werken in Dadaab (de UNHCR met jaarlijks wereldwijd 3 miljard dollar te besteden, UNHCR-partners Unicef en de WHO die samen een budget van ruim 5 miljard dollar per jaar hebben, Oxfam en Care, samen goed voor dik 1 miljard dollar per paar, en niet vergeten, het WFP) hun financiële prioriteiten, als kennelijk niet bij 'hun' opvangkampen in Noord-Kenia?", vraagt ze zich af. "De crisis in de kampen groeit, rekensommen maken wordt urgenter."

Enige oplossing is ontwikkeling

Volgens Polman is er maar één middel om de vicieuze cirkel van noodhulp en hongersnood te doorbreken. "De enige oplossing is het gebied ontwikkelen, zodat periodes van droogte niet meer tot hongersnood hoeven te leiden. In alle blauwdrukken voor een betere Hoorn van Afrika hangt succes af van politieke wil, lokale en internationale. Als we op deze manier doorgaan, met reageren op honger en crisis als die een feit zijn, komt er nooit een einde aan en wordt niets opgelost."

Polman spoort gulle gevers aan om samen met elke gift een brief te sturen aan de beleidsmakers in hun hoofdstad om werk te maken van structurele oplossingen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234