Zondag 16/05/2021

Opinie

Soliris: een glasheldere keuze

null Beeld rv
Beeld rv

Ignaas Devisch is professor medische filosofie en ethiek aan de UGent en Arteveldehogeschool.

In een gisteravond binnengelopen persbericht geeft minister Maggie De Block (Open Vld) te kennen dat ze ingaat op het advies van de Commissie Tegemoetkoming Geneesmiddelen (CTG) om het preventieve gebruik van Soliris niet terug te betalen. Wat een hardvochtige beslissing lijkt, verraadt bij nader inzien een plan waaruit blijkt dat de minister van plan is de strijd aan te binden tegen Alexion, het bedrijf dat het monopolie heeft op het geneesmiddel Soliris. En dat is maar goed ook want de feiten zijn niet mis.

Enkele weken terug kon deze krant inzage verwerven in het contract dat dit bedrijf door de strot van de vorige minister had geduwd (DM 22/3). Daaruit bleek hoe meedogenloos men daar te werk gaat. Op de kap van Viktor werd de druk in de publieke ruimte opgevoerd, de minister voor het blok gezet, en de terugbetaling verworven aan condities die onze verbeeldingskracht op de proef stellen.

Zorgde het contract al voor consternatie, dan kunt u nu beter even achterover leunen. Wat volgt, is zo mogelijk nog grotesker. Ten eerste weet dit bedrijf zeer goed te onderhandelen. Afhankelijk van het gewicht dat een nationale overheid in de schaal kan werpen, wordt de prijs van Soliris aangepast. In het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld ligt de prijs veel lager dan in België.

Het toont aan hoezeer men uit is op winst en niet op gezondheid want de ontwikkelingskosten voor een medicijn zijn nu eenmaal overal dezelfde. Het bedrijf past een verdeel-en-heersstrategie toe: kleinere landen moeten zwichten, grotere landen al iets minder en daarmee wordt genadeloos ingespeeld op het uitblijven van een Europees beleid ter zake. Misbruiken van multinationals bekamp je alleen met multinationale politieke instellingen. Bij deze mijn eerste vraag: waarop wachten we?

Ignaas Devisch. Beeld rv
Ignaas Devisch.Beeld rv

Vervolgens blijkt ook uit jaarverslagen van het bedrijf hoe fors hun winsten de laatste jaren zijn gestegen. Schermen met de zware kosten van onderzoek en ontwikkeling is dan nogal problematisch, zeker wanneer uit de analyse van CTG blijkt dat het bedrijf de voorbije jaren heeft nagelaten om studies te publiceren over het preventief gebruik van Soliris. Dat is wel heel makkelijk en biedt geen enkel fundament voor wat een beleid hoort te doen: op basis van wetenschappelijke informatie beslissingen nemen.

Het is verdomd cynisch dat we hier niet spreken over de ontwikkeling van een nieuwe tuinslang, maar van een levensnoodzakelijk middel voor mensen met een zeldzame ziekte. Als het bedrijf zelfs maar een basale ethische reflex in huis had, dan zou het anders handelen. Quod non. Wat Alexion vraagt is niets minder dan een carte blanche: 'Betaal mij terug zonder dat ik u zeg of het helpt.' Dat mogen we niet pikken.

Ook al leven we zo vaak in grijze zones en worden we dag in dag uit voor ethische dilemma's geplaatst, in deze zaak is de keuze glashelder: ofwel laten we toe dat een 'monopolist' speelt met de gezondheid van heel wat mensen, ofwel zetten we druk om het niet zover te laten komen. Het doet mij denken aan een scène uit de film 'La vie sexuelles des Belges' van Jan Bucquoy. Daarin legt een meisje haar lief de volgende keuze voor, nadat hij dagenlang in hetzelfde café (Le dolle mol) zijn broek verslijt: 'Luister, het is Le dolle mol of ik'. Waarop hij, zonder aarzelen, repliceert: 'Eh bien, c'est Le dolle mol.'

Wat mij betreft is ook in deze casus de keuze snel gemaakt. Zolang multinationals in staat zijn om nationale overheden voor het blok te zetten en met het leven van mensen te spelen, vertoont onze samenleving een zwaar democratisch deficit.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234