Maandag 30/03/2020

Coronavirus

Solidariteit gevraagd: voor fragiele landen dreigt een catastrofe door corona

Palestijnse vrijwilligers ontsmetten een straat in de stad Rafah, op de grens van de Gazastrook en Egypte, om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Beeld AFP

Fragiele landen met zwakke gezondheidssystemen als gevolg van conflict of oorlog vrezen voor de catastrofale gevolgen van een mogelijke corona-uitbraak. In veel arme landen is medische zorg vrijwel afwezig of volstrekt ontoereikend om de ziekte op te sporen, te testen en te behandelen. Bovendien zijn burgers er helemaal niet in staat zich te beschermen. 

Om arme landen met een zwakke gezondheidszorg te helpen het virus te bestrijden, willen de Verenigde Naties een noodfonds oprichten.  “Internationale grensoverschrijdende solidariteit is nu belangrijker dan ooit”, zo lichtte de Noorse minister Dag Inge Ulstein van Ontwikkelingssamenwerking het plan toe. Het fonds wordt mogelijk deze week al opgezet, meldt het Noorse ministerie van Buitenlandse Zaken.

De VN heeft het voorstel van Noorwegen dankbaar aanvaard.  Vorige week waarschuwde VN-topman Antonio Guterres al dat “miljoenen levens op het spel staan als de internationale gemeenschap geen solidariteit toont met ’s werelds armste landen”. Het coronavirus is inmiddels in 171 landen aangekomen, wereldwijd zijn ongeveer 339.000 mensen besmet. Onder meer Burkina Faso, Gaza en Syrië zijn gebieden die extra kwetsbaar zijn.

Een vrouw draagt een mondmasker tijdens het vrijdaggebed in een moskee in Ouagadougou, de hoofdstad van Burkina Faso.Beeld AFP

Geen toegang tot zorg in wetteloos Burkina Faso

Burkina Faso, dat grotendeels onbestuurbaar is vanwege het extremistisch geweld in de Sahel-regio, is met 75 besmettingen en vier doden na Zuid-Afrika het zwaarst getroffen land in Afrika. Dit weekend werd bekend dat vier ministers positief zijn getest op Covid-19, nadat een van hen een bijeenkomst in Canada had bezocht. Ook de ambassadeurs van Italië en de Verenigde Staten in de hoofdstad Ouagadougou zijn besmet. Behalve onder politici en diplomaten waart het virus ook rond onder gelovigen. Een 73-jarige predikant en zijn echtgenote zijn positief getest. Zij namen het virus mee van een evangelische massadienst in het Franse Mulhouse.

Verdere verspreiding van het virus in Burkina Faso zal rampzalig uitpakken omdat de al zeer gebrekkige gezondheidszorg in het land met 20 miljoen inwoners wordt belemmerd door de slechte veiligheidssituatie. Sinds het extremistisch geweld in 2018 is overgeslagen uit buurland Mali, zijn bijna een miljoen burgers op de vlucht geslagen. Velen van hen leven nu in vluchtelingenkampen met gebrekkige hygiëne. In grote delen van het land zijn dorpen, politieposten en andere publieke instituties verlaten en heerst wetteloosheid. Meer dan 130 zorgklinieken zouden gesloten zijn uit angst voor extremisten.

“Ik ben heel bezorgd over wat in de komende twee weken gaat gebeuren”, zei Jerry-Jonas Mbasha, coördinator van de Wereldgezondheidsorganisatie, deze week tegen media. “In het slechtste scenario zullen we meemaken dat het sterftecijfer hier tien keer hoger komt te liggen dan het gemiddelde wereldwijd.”

De gezondheidszorg in Burkina Faso zou totaal niet berekend zijn op een uitbraak. Zorgverleners zijn niet opgeleid voor de behandeling van beademingsproblemen, beschermende kleding en testapparatuur is er nauwelijks. Volgens de Arabische nieuwszender Al Jazeera zijn in heel Burkina Faso slechts vierhonderd coronatesten beschikbaar, die maar op twee plekken in het land kunnen worden uitgevoerd.

De overheid heeft het openbare leven stilgelegd en de grenzen gesloten. Bijeenkomsten van meer dan vijftig mensen zijn verboden en er geldt een avondklok. Maar vanwege de veiligheidssituatie zullen de maatregelen in grote delen van het land niet opgevolgd of gecontroleerd kunnen worden, zo wordt gevreesd.

Een noodziekenhuis voor coronapatiënten in aanbouw in Gaza. Beeld AFP

Geïsoleerd Gaza nu ook getroffen door virus

Hoe hermetisch Egypte zijn grens van de Gazastrook ook heeft afgesloten, de dichtbevolkte Palestijnse kustenclave in Israël ontkomt niet aan het coronavirus. Dit weekend werden twee gevallen ontdekt. Volgens Palestijnse media gaat het om personen die vanuit Pakistan reisden en via de Egyptische grensplaats Rafah binnenkwamen. Volgens het kantoor van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in Gaza schort het al snel aan (test)apparatuur en medicamenten als het aantal gevallen groeit.

Een hoge VN-functionaris stelt dat het gezondheidssysteem al voor de pandemie was “ingestort” en niet bestand is tegen een uitbraak. Israël heeft naar verluidt slechts tweehonderd testpakketten naar de 2 miljoen inwoners tellende Gazastrook gestuurd. Volgens mensenrechtenactivisten is Israël als ‘bezettende macht’ zowel volkenrechtelijk als moreel verantwoordelijk voor de gezondheid van de Gazanen.

De Australische oud-VN-medewerker Shannon Maree Torrens is een van hen: “Terwijl andere landen hun grenzen sluiten, moet de Israëlische Erez-grenspost geopend worden om medisch personeel en voorraden binnen te laten en onmiddellijk personen te transporteren die elders hulp nodig hebben.” Qatar zegde maandag een bedrag van 150 miljoen dollar (140 miljoen euro) toe voor hulpprogramma’s in Gaza. De Hamas-machthebbers hebben ook Turkije en andere islamitische landen hulp gevraagd. Zelf sloten ze onder meer moskeeën en restaurants om verspreiding van het virus tegen te gaan.

Anders dan in Gaza werkt Israël op de bezette Westelijke Jordaanoever wel samen met de Palestijnse leiders, die dit weekend zelf delen van het gebied hebben afgegrendeld. Volgens de Palestijnse krant Al Ayam heeft Israël dezer dagen circa 32 miljoen dollar (bijna 30 miljoen euro) gestort op de rekening van de Palestijnse Autoriteit (PA) onder leiding van president Mahmoud Abbas. De PA heeft 59 coronagevallen gemeld. Wegens de coronacrisis hebben de Palestijnen wegen afgesloten en checkpoints opgeworpen (naast de bestaande van de Israëliërs). Zelfs de Al Aqsa-moskee in Jeruzalem, een van de belangrijkste islamitische heiligdommen, is gesloten. 

In de Syrische hoofdstad Damascus worden straten gedesinfecteerd. Beeld EPA

In Syrië zijn veel ziekenhuizen na negen jaar oorlog verwoest

In Syrië is na dagen van ontkenning zondag de eerste coronabesmetting gemeld. Het land met ruim 18 miljoen inwoners heeft volgens een officiële verklaring van het Syrische staatspersbureau vier beademingsapparaten beschikbaar voor coronapatiënten.

Voor Syrië is de corona-uitbraak het zoveelste drama dat het land treft: de gezondheidszorg is na negen jaar oorlog verwoest. Veel ziekenhuis zijn letterlijk kapotgebombardeerd. 6,2 miljoen inwoners zijn op de vlucht. Veel van hen leven dicht opeengepakt in kampen waar afstand houden onmogelijk is en het aan elke hoogwaardige medische zorg ontbreekt.

Bij gebrek aan middelen om corona te bestrijden, doen politieke machthebbers van alle politieke gezindten in Syrië zoveel mogelijk alsof de corona-uitbraak meevalt. De regering van president Bashar al Assad erkende zondag dat er “één geval” van corona was gesignaleerd, maar minister van Volksgezondheid Nizar Yazigi benadrukte dat het om “een buitenlander” gaat en dat “passende maatregelen” zijn genomen.

De Syrische regering sloot al eerder restaurants, winkels en stelde net als veel andere Arabische landen een uitgaansverbod in. Ook de grenzen met Libanon zijn gesloten. Maar dat waren volgens Yazigi uitsluitend “voorzorgsmaatregelen”. Eerder stelde hij dat van een corona-uitbraak geen sprake zou zijn omdat politiek verzet sinds 2011 hardhandig is neergeslagen. “Het Syrische Arabische leger heeft veel virussen in Syrië gedood.”

Zowel het Koerdische bestuur in Noord-Oost Syrië als de vaak extremistische rebellengroepen die de provincie Idlib besturen, blijven ontkennen dat er op hun grondgebied coronabesmettingen zijn. De Koerdische autoriteiten hebben geen testkits voor corona. Zolang je niets kunt testen, is een uitbraak ook niet vast te stellen.

Hoe dramatisch Syrië is voorbereid op de uitbraak, bleek toen het Syrische staatspersbureau SANA meldde dat het Zabadani-ziekenhuis bij Damascus, dat als enige is ingericht om coronapatiënten te isoleren, beschikt over slechts vier beademingsapparaten. Gisteren meldde SANA dat ook het Ibn al Walid-ziekenhuis in de provincie Homs inmiddels “verschillende” kamers heeft met beademingsapparatuur.

Bij gebrek aan werkelijke middelen om corona te bestrijden, grijpen de Syrische autoriteiten naar symboolmaatregelen. Zowel de rebellen in Idlib als de Syrische regering lieten de afgelopen dagen op grote schaal straten desinfecteren. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234