Dinsdag 14/07/2020

AnalyseVerenigde Staten

Soldaten op straat in de VS? Dat gaat zomaar niet

Een militaire Humvee in de straten van Washington, afgelopen maandag, tijdens de demonstraties rondom de dood van George Floyd.Beeld AP

Gaat het Amerikaanse leger optreden tegen demonstranten? Het kan, maar er is veel verzet tegen dit plan van Trump.

Een legerhelikopter die dreigend dicht boven de demonstranten hangt, de hoogste militair die in gevechtstenue zijn opwachting maakt bij de president en een senator die vraagt om inzet van de roemruchte 101ste luchtlandingsdivisie. De inzet van militairen op Amerikaans grondgebied komt steeds dichterbij.

President Donald Trump riep maandagavond de gouverneurs van de staten op om orde op zaken te stellen en ‘de straten te domineren’. Die oproep deed hij zonder in te gaan op de zorgen van de demonstranten en zonder het onderwerp racisme aan te snijden.

In veel steden in de VS gaan mensen de straat op na de dood van George Floyd. De zwarte man uit Minneapolis overleed een week geleden nadat een politieagent met zijn knie minutenlang Floyds keel had dichtgedrukt.

Gewapende agenten van de geheime dienst

Naast vreedzame demonstraties zijn er in sommige steden ook heftige rellen, waarbij wordt geplunderd en brand gesticht. Niet alleen de zwaar bewapende politie treedt soms hard op, ook circa 18.000 leden van de Nationale Garde zijn ingezet. Deze eenheid maakt onderdeel uit van de krijgsmacht maar bestaat voor het grootste deel uit reservisten die in het dagelijks leven ander werk doen. De Nationale Garde treedt vaker op bij rellen en ook bij rampen. Ook de geheime diensten hebben gewapende medewerkers ingezet.

Trump waarschuwde de gouverneurs en burgemeesters dat hij zelf zal ingrijpen als zij nu niet snel orde op zaken stellen. “Als een stad of staat weigert de noodzakelijke actie te ondernemen, dan zal ik de militairen inzetten en het probleem snel voor hen oplossen.” Generaal Mark A. Milley, bevelhebber van de Amerikaanse strijdkrachten, zette Trumps boodschap kracht bij door in het Witte Huis te verschijnen in gevechtstenue. Gewoonlijk dragen hoge militairen burgerkleding als zij bij de president langsgaan.

Democratische politici hebben de inzet van militairen in de VS direct afgekeurd. “Trump gebruikt Amerikaanse soldaten tegen het Amerikaanse volk”, zei presidentskandidaat Joe Biden. Letitia James, hoofd van het openbaar ministerie in de staat New York: “De president van de Verenigde Staten is geen dictator en president Trump zal de staat New York niet overheersen”.

President Donald Trump loopt met zijn ministers van justitie en defensie, William Barr en Mark T. Esper naar een kerk in Washington. Rechts opperbevelhebber Mark A. Milley. Beeld AFP

Een befaamd legeronderdeel

Aanhangers van de president, zoals Senator Tom Cotton uit Arkansas, drongen juist aan op de komst van soldaten. Met een verwijzing naar de rellen en plunderingen zei hij tegen nieuwszender Fox: “We zullen weleens zien hoe de anarchisten reageren als de 101ste Luchtlandingsdivisie aan de andere kant van de straat staat”.

De ‘101st Airborne’ is een legeronderdeel met veel historie, onder meer vergaard tijdens D-Day en de bevrijding van West-Europa. Ook in Vietnam werd de 101ste ingezet. Een probleem: deze militairen zijn getraind om, vaak achter de linies, verrassingsaanvallen uit te voeren en tegenstanders direct uit te schakelen. Het controleren, laat staan kalmeren van ongewapende boze burgers is geen onderdeel van hun zware training.

Cotton en andere hardliners menen dat militairen wel degelijk in eigen land ingezet kunnen worden, op basis van de Insurrection Act. Deze wet uit 1807 biedt het leger de mogelijkheid om binnenlands op te treden, onder meer in het geval van ‘opstanden’ of ‘samenzweringen’. 

Demonstranten in Washington duiken weg voor de harde wind die een laagvliegende legerhelikopter produceert. Beeld AFP

Helikopters en andere militaire voertuigen

Maar de Comitatus Act, een wet uit 1878, perkt de mogelijkheden juist sterk in, met name de macht van de president om in te grijpen in de verschillende staten. Want de gouverneurs gaan in principe over de openbare orde. In de hoofdstad Washington, die zelf geen staat is, heeft de president ruimere bevoegdheden. Dat verklaart ook de inzet van Black Hawk helikopters en andere militaire voertuigen in de afgelopen dagen.

Toch hebben militairen in het verleden wel opgetreden in andere staten, voor het laatst in 1992. Toen kwam de 7de infanteriedivisie in actie in Los Angeles, nadat de Nationale Garde de orde niet wist te herstellen. Ook daar was een racistisch incident de aanleiding: de vrijlating van vier agenten die maanden eerder de zwarte man Rodney King halfdood hadden geslagen bij een arrestatie.

De inzet van militairen in de VS heeft een opvallend verband met rassenrellen. Zo traden militairen ook op in 1963, tijdens protesten in de stad Birmingham nadat zwarte activisten het slachtoffer waren geworden van bomaanslagen door racisten. Aan de andere kant hebben militairen in dezelfde periode ook verzekerd dat zwarte kinderen veilig naar scholen, die tot die tijd helemaal wit waren, konden gaan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234