Maandag 17/02/2020

Reportage

Sojaboeren uit Iowa werden hard geraakt door Trumps handelsoorlog, maar ze blijven hem trouw

De sojabonen worden in de vrachtwagen geladen in Rippey. Beeld Getty Images

De handelsvete tussen de VS en China is even bijgelegd , maar de zwaar getroffen sojaboeren in Iowa wachten nog op verbetering. Hun steun voor de president is ongebroken. ‘Trump maakt heel duidelijk wat hij voor ons voelt.’

In het midden van Iowa, waar de mist boven de velden hangt en de smeltende sneeuw zich al mengt met de smurrie van de karresporen, kijkt Dwight Dial aan de keukentafel van zijn boerderij even snel op zijn telefoon.

“8.12", zegt hij hoofdschuddend. “Weer vier cent eraf bij de bonen. We hebben al 76 cent verloren sinds het akkoord werd getekend.”

De bonen. De bonen zijn de enige bonen waarover het kan gaan in deze contreien: sojabonen. Het is begin februari en Dial probeert de eerste voortekenen van verandering te ontwaren, een keerpunt in de trend, een signaal dat de wapenstilstand in de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China een effect heeft – een positief effect, als het even kan.

Want op 14 februari wordt dat akkoord van kracht. Dan gaat de zogeheten Fase 1 in, een afspraak dat de twee landen hun importtarieven een stukje terugschroeven om de handel weer aan te zwengelen, plus de toezegging van China om voor 200 miljard dollar extra Amerikaanse goederen te kopen, waaronder 40 miljard aan landbouwproducten. Dat is een ongekende hoeveelheid, en dus, zou je zeggen, moet die extra vraag zich vertalen in prijsstijgingen, bijvoorbeeld van soja, een van de belangrijkste agrarische exportproducten van de VS.

Dwight Dial: ‘We hebben al vier jaar een negatief inkomen.’

Maar nee, nog niet, zegt Dial, twee weken voor de grote dag. “Sinds het akkoord zijn de prijzen 10 procent gedaald. Een half miljard van de waarde eraf. Wil je wat eten?”

Dwight Dial is een boer zoals boeren zijn, tegenwoordig. Hij heeft landbouwwetenschappen gestudeerd en praat even makkelijk over de wereldeconomie en geopolitiek als over zonnepanelen en de soja-maïs-wisselteelt. Hij heeft net zijn vijfhonderd jonge varkens gevoerd – een paar drukken op wat knoppen – en maakt nu een broodje tonijnsalade voor het avondeten, in een keuken met bruine kastjes en een tafeltje met foto’s en tekeningen van kinderen, kleinkinderen, zijn overleden vrouw.

Het waren al harde jaren voor Amerikaanse boeren, met lage prijzen en slecht weer, en toen kwam de handelsoorlog daar nog eens bovenop. Het aantal faillissementen is hier in Iowa afgelopen jaar met zo’n 12 procent gestegen, het aantal zelfmoorden is toegenomen. “We hebben al vier jaar een negatief inkomen”, zegt Dial. “Natuurlijk, ik ben een boer, wij leven met vette en magere jaren. De periode 2011-2014 was ongelooflijk goed, vanwege de hoge grondstoffenprijzen. Maar nu gaan we het vijfde jaar in, en worden de banken toch wel ongeduldig.”

Maïsopslag in Baxter, Iowa. Beeld Getty Images

Woekerrentes

Hij rekent even voor. Hij heeft 700 acres (2,8 km2) land, die elk 50 bushel soja per jaar opleveren. De prijs is nu 10 dollar per bushel lager dan in de eerste helft van het decennium – dat is zomaar een omzetderving van 350.000 dollar. Wel is Trump de boeren sinds de handelsoorlog te hulp gekomen: Dial krijgt 70 dollar per acre uit het Market Facilitation Program, een miljardenfonds dat bedoeld is om de ergste nood te lenigen, en dus bij hem uitkomt op bijna 50.000 dollar. “Het heeft de pijn een beetje verzacht, en de banken hoop gegeven dat we het overleven”, zegt Dial. “Maar er zitten veel boeren in de problemen.”

Hij wordt platgebeld door kredietverschaffers die tegen woekerrentes de gaten wel willen vullen – de telefoon begon twee jaar geleden met rinkelen, en dat is niet meer opgehouden. Hij ziet vrienden die ermee in zee gaan en hopen dat ze het net kunnen uitzingen, tot de prijzen weer gaan stijgen. Zelf redt hij het nog met zuinigheid, zegt hij.

Hij laat zijn tractor zien, uit 1994. “180 pk. Ik heb geen 500 pk nodig.” Hij laat zijn dubbele eg zien, zo’n metalen vlinderstrik met tientallen scherpe cirkels die het land omwoelen bij het zaaien. “Uit 1997. Nooit een onderdeel nieuw hoeven kopen.” En hij vertelt over zijn truc, het niet omploegen van het land, dat hem zomaar twintig dollar per acre kan besparen, aan materiaal en brandstofkosten.

“Wat je moet doen om te overleven zit in kostenbesparing”, zegt hij, met de trots van een man die zich staande weet te houden in de storm. “Dat is het enige waar je controle over hebt.”

Dial ziet zichzelf als een soort frontsoldaat in de handelsoorlog. Hij neemt het Donald Trump niet kwalijk dat hij de strijd met China is aangegaan. “Het was hoog tijd. De Chinezen kopiëren alles wat hier werd ontwikkeld. Kwamen met hun cameraatjes foto’s nemen in de fabrieken. Ze stelen het genetische materiaal van onze zaden. Ze negeerden alle afspraken die ze hebben gemaakt, als lid van de Wereldhandelsorganisatie. Trump was de eerste die ze daar op aansprak. En hij bracht een geweer mee naar de vergadertafel: de importheffingen.”

Trump spreekt mannen als Dial ook aan als soldaten, als “patriottische boeren”. Luister naar zijn toespraken, zegt Dial, die zelf uit een militaire familie komt. Zijn vader hielp als staartschutter in een B17 bij de bevrijding van Europa, zijn twee zoons vlogen als Apache-helikopterpiloten, onder meer in in Afgha­nistan (een van hen werkt nu voor de Navo in Limburg), een broer kwam om toen zijn transportvliegtuig neerstortte in Texas. “Trump zegt: we houden van onze militairen, we houden van onze boeren, we houden van onze politiemannen. In één adem. Hij maakt heel duidelijk wat hij voor ons voelt. Is dat politiek? Nee, dat denk ik niet, hij herhaalt het elke keer.”

Maïs op maïs op maïs

Wat niet betekent dat hij denkt dat Trump elke belofte kan waarmaken. Volgens het akkoord dat vandaag ingaat zou China voor 40 miljard aan landbouwproducten moeten gaan kopen. “Koop land, koop een nieuwe tractor!”, zei Trump tegen de boeren van Amerika, maar Dial zal daar niet naar luisteren. “Extra land? Onmogelijk”, zegt hij. “Een nieuwe tractor? Dat is boerenmystiek. Moet je nooit doen.” Meer varkens dan? De prijs van varkens is gestegen, door de Afrikaanse varkensgriep die in China huishoudt. Nee, rekent hij weer voor – het kost al snel een jaar om een nieuwe generatie geboren te laten worden, en daarvoor is de wapenstilstand in de handelsoorlog te onzeker. “Hoelang gaat dit akkoord duren? Hoelang gaat China zich aan zijn belofte houden?”

Dial heeft andere plannen. Hij denkt niet dat de Amerikaanse sojaexport naar China zich zal herstellen, omdat tijdens de afgelopen jaren met name Brazilië in het gat is gesprongen dat de VS hebben achtergelaten. Nee, hij denkt dat de Chinezen, om aan die 40 miljard te komen, vol in de ethanol gaan, de biobrandstof die hier in Iowa al jaren uit maïs wordt gebrouwen. Doordat de regering-Trump de bijmengeisen heeft afgeschaft of versoepeld, ligt die branche een beetje op zijn gat, in Iowa, maar China gaat dat weer oppoken, denkt Dial.

“Ze gaan die ethanolraffinaderijen weer uit de mottenballen halen. De vraag wordt enorm”, denkt hij. Dus stopt Dial met de soja. Geen wisselteelt meer, maar “maïs op maïs op maïs”, zegt hij.

“Wij zullen er blij van worden. John Deere (de tractorfabrikant, red.) zal er blij van worden. De ethanolproducenten zullen er blij van worden. Het komt allemaal goed.”

Twee weken later is de prijs van soja tóch licht aan het stijgen. De prijs van maïs ook. “Er is licht aan het einde van de tunnel”, schrijft Dial deze week. “En er zijn vanochtend vijf tweelinglammetjes geboren!”

PICTURE NOT INCLUDED IN THE CONTRACT ! Only BELGIUM ! PICTURE NOT INCLUDED IN THE CONTRACTS. !ONLY BELGIUM!Beeld Photo News
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234