Maandag 23/09/2019

Socio-culturele sector is boos op Anciaux

cultuurbeleid

ontwerpdecreet volksontwikkelingswerk is 'onaanvaardbaar'

Brussel / Van onze medewerker

Joeri Naânaï

De Federatie van Organisaties voor het Volksontwikkelingswerk (FOV) is niet te spreken over het nieuwe ontwerpdecreet voor de socio-culturele sector dat Vlaams cultuurminister Bert Anciaux (Spirit) begin vorige maand bekendmaakte. De FOV vreest dat de nadruk die Anciaux legt op de kwalitatieve beoordeling van de socio-culturele organisaties tot willekeur zal leiden bij het toekennen van subsidies. De FOV heeft ook kritiek op de onduidelijkheid over de financiering van het decreet en op de 'afbraak' van de huidige vormingsinstellingen.

Het debat over de toekomst van het Vlaamse volksontwikkelingswerk werd eigenlijk al begin vorig jaar aangevat, toen minister Anciaux zijn lijvige nota Bouwstenen voor het decreet op de sociaal-culturele verenigingen, vormingsinstellingen en bewegingen op het internet plaatste (DM 23/2/01). In die nota stelde Anciaux voor aan de landelijke verenigingen nog uitsluitend basissubsidies toe te kennen; bijkomende middelen zouden alleen worden verstrekt aan verenigingen die voldoen aan bepaalde kwalitatieve criteria. Ook de vormingssector was volgens de minister aan een drastische hervorming toe. In heel Vlaanderen zouden pluralistische volkshogescholen opgericht moeten worden, die het vormingsaanbod in hun streek moeten coördineren. En ook hier zouden bijkomende subsidies 'verdiend' moeten worden.

De nota van Anciaux deed heel wat stof opwaaien in de sector, die nochtans beseft dat hij aan vernieuwing toe is. De FOV, het gemeenschappelijk vakbondsfront en de vijf Vlaamse cultuurfondsen oefenden zware kritiek uit op de hervormingsplannen van Anciaux. De toenmalige kritiek kan samengevat worden in een vraag van de FOV: "Wil de minister dynamiseren door te dynamiteren?"

Inmiddels is de ontwerptekst van het decreet klaar. Het ziet er echter niet naar uit dat Anciaux en de sector het afgelopen jaar naar elkaar toegegroeid zijn. Integendeel, in een persbericht dat de FOV vorige week verstuurde, heet het dat de ontwerptekst in zijn huidige vorm onaanvaardbaar is. Als men de tekst van Anciaux erop naleest, blijkt dat de minister niet is afgeweken van de krachtlijnen die hij in zijn Bouwstenennota schetste. En daar wringt volgens de FOV precies de schoen. Het kabinet van de minister zou tot op heden slechts "op een ongestructureerde en vrijblijvende manier" overleg hebben gepleegd. De FOV dringt dan ook aan op een formeel overleg met Anciaux.

De FOV verzet zich niet tegen een adviescommissie die de sector moet beoordelen op basis van kwalitatieve criteria, maar vreest voor "avonturen waarbij deze commissie op arbitraire gronden organisaties gaat uitsluiten". Een ander heikel punt is volgens de FOV de financiering van het nieuwe decreet: "De minister slaagt er niet in duidelijk te maken wat de kostprijs zal zijn van het decreet en wat de organisaties in de toekomst van het decreet kunnen verwachten."

Gelet op de besparingsplannen van Anciaux (DM, 10/1) is de vrees van de FOV niet helemaal onterecht. "Het is duidelijk", aldus de FOV, "dat alle organisaties, na de onuitvoerbaarheid van de decreten van 1995, van de overheid financiële garanties wensen alvorens de moeilijke stap naar een nieuw decreet te zetten."

Tot slot gaat de FOV niet akkoord met de decretale bepalingen voor de vormingsinstellingen. Anciaux gaat daarbij volgens de FOV uit van "een achterhaalde visie op vorming, die mensen uitsluitend in hun vrije tijd wil laten deelnemen aan vormingsprogramma's die ver af staan van hun professionele bezigheden en vertrouwde samenlevingsverbanden. Dertien volkshogescholen zullen vanaf 2004 het niet-formeel educatief aanbod op regionale basis coördineren. Op hoeveel subsidie ze daarvoor kunnen rekenen, blijft onbeantwoord. Dit versterkt de indruk dat de minister de toekomstige volkshogescholen wil bouwen op het puin van de afbraak van een groot deel van de huidige vormingsinstellingen."

In een reactie van het kabinet-Anciaux wordt de kritiek weerlegd: "Met uitzondering van de gespecialiseerde vormingsinstellingen werd een akkoord bereikt over de principes voor het nieuwe decreet. Stellen dat dit overleg dus 'ongestructureerd en vrijblijvend' zou zijn geweest, is een beetje te gemakkelijk." Ook de vrees dat de kwaliteitsbeoordeling zal leiden tot willekeur noemt Anciaux ongegrond: "De beoordeling zal gebeuren door een adviescommissie van deskundigen, zoals in andere culturele sectoren, op basis van parameters die in het decreet opgenomen zijn. Voor een sector die voorheen enkel op aantallen werd gescreend, is het logisch dat het uitzicht op een confrontatie met een adviescommissie en kwaliteitsbeoordelingen tot koudwatervrees leidt."

Met betrekking tot de financiering van het decreet slaat en zalft Anciaux tegelijk: "De sector wil eerst boter bij de vis. De minister wil eerst vis. Bovendien: de minister gaat voor een substantiële verhoging van de middelen. Daarom werd een nieuw bedrag van 1,23 miljoen euro (50 miljoen frank) ingeschreven. In totaal is een stijging van 4,9 miljoen euro (200 miljoen frank) nodig om dit decreet uit te voeren."

Anciaux meent dat zijn decreet ook kan bijdragen tot een betere positionering van de niet-formele educatie tegenover andere aanbieders van vorming, waaronder de VDAB en het VIZO. Ook wat het vormingswerk betreft houdt de minister dus voorlopig het been stijf.

Binnenkort wordt het advies van de Raad voor de Volksontwikkeling en Cultuurspreiding verwacht. Op basis van dat advies en van extra overleg met de sector wil minister Anciaux zijn ontwerpdecreet eventueel aanpassen.

Vrees dat nadruk op kwaliteit tot willekeur zal leiden bij toekennen van subsidies

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234