Dinsdag 12/11/2019

Sociale onrust kan partijpolitieke landschappen hertekenen

Zowel in België, Spanje als Frankrijk stellen de sociale protesten de politieke partijen op de proef. Wat staat er op het spel?

België

Breken stakingen regering of unitaire vakbonden?

In ons land is er sociale onrust bij alle vakbonden, getuige daarvan de recente nationale betoging. Maar de radicale stakingsacties bij het spoor en het gevangeniswezen concentreren zich in Wallonië en Brussel, waar de CGSP (Franstalige ACOD) de val ambieert van premier Charles Michel. Omdat zijn liberale MR vooral goede banden heeft met de werkgevers én de enige Franstalige regeringspartner is, zien ze hem als premier van een 'minderheidsregering' - waar slechts een kwart van de Franstaligen op stemt.

Maar hun harde protesten worden ook aangewakkerd door de radicaal-linkse PTB/PVDA, die de socialistische vakbonden te mak vinden. Bovendien aast PTB/PVDA op het kiezersreservoir van de PS, dat in Wallonië in de gewestelijke regering zit.

De politieke inzet is dus groot. Voor de federale regering, omdat ze een evenwicht moet zoeken tussen arbeidshervormingen die Europa oplegt en de risico's van politieke, sociale en economische schade door langdurige stakingen, maar ook omdat ze steun nodig heeft onder de bevolking in het noorden én het zuiden van het land. Voor de vakbonden, die door radicale acties hun afkalvend krediet onder burgers kunnen verliezen, maar ook hun eigen, nationale eenheid.

Sp.a en PS waarschuwden in een gezamenlijke oproep al dat een verschillende syndicale koers ten zuiden en noorden van de taalgrens kan leiden tot een splitsing van de vakbonden ABVV/FGTB en ACV/CSC. Dat kan ons staatsbestel op zijn kop zetten.

Spanje

Sociaal protest speelt partijen uit elkaar

Spanje leert waarom regeringen elke sociale onrust best ernstig nemen. Straatprotesten speelden er in de voorbije jaren de traditionele politieke partijen uit elkaar. Linkse kiezers ruilden de sociaaldemocratische PSOE voor Podemos of linkse nationalisten; rechtse kiezers sloten zich aan bij de liberale anticorruptiepartij Ciudadanos.

Coalitiegesprekken na de vorige verkiezingen in december strandden op deze versplintering. De nieuwe verkiezingen, op 26 juni, worden een interessante barometer. Krijgen we een 'restauratie', waarbij oud-links en oud-rechts hun vroegere aandeel heroveren of vergroten nieuw-links, zoals Podemos, en nieuw-rechts, zoals Ciudadanos, opnieuw hun marktaandeel?

Podemos zet in op een verbreding door op te komen met de lijst Unidos Podemos (Samen slagen we). Zo hopen ze nog meer stemmen af te snoepen van de murw geslagen PSOE. Ze voeren aan dat ze onontbeerlijk zijn om de sociale ongelijkheid tegen te gaan. Ze krijgen steun van de Indignados-beweging, die in de grote steden is gegroeid uit slachtoffers van huisuitzettingen en massa-ontslagen.

Daartegenover waarschuwt de rechtse Partido Popular van ex-premier Rajoy en Ciudadanos voor 'Venezolaanse chaos' als de radicaal-linkse partij aan de macht komt, en zet daarbij de vroegere samenwerking van partijleider Pablo Iglesias en wijlen Venezolaans president Hugo Chávez in de verf.

Uit de huidige campagne is al één les te trekken: de polarisering in Spanje is verre van voorbij.

Frankrijk

Straatprotest stuurt mee presidentsverkiezingen

Frankrijk wordt geconfronteerd met tweevoudig sociaal protest: radicale vakbondsacties en pleindebatten door ontevreden burgers, de zogeheten Nuits Debout. Beide beïnvloeden op de linkerflank de Franse presidentsverkiezingen, die belangrijk zijn voor de Europese politiek.

De vakbondsacties tegen flexibeler arbeidsuren worden gestuurd door de communistische Confédération générale du travail (CGT), de grootste van acht Franse vakorganisaties. De laatste sociale verkiezingen wonnen ze met 27 procent van de stemmen. Hun politieke impact kan dan ook groter zijn dan de economische hinder die ze veroorzaken bij gefrustreerde pendelaars en ondernemers. Ze kunnen wegen op de presidentsverkiezingen van 2017. Met hun volgehouden protest tegen de PS-regering hopen ze linkse kiezers in het harnas te jagen tegen huidig president Hollande, die zijn populariteitscijfers ziet kelderen.

Links econoom Thomas Piketty bepleit nu de organisatie van voorverkiezingen bij de socialisten, in de hoop één linkse consensuskandidaat te vinden. Gelijklopende geluiden zijn te horen op de Nuits Debout-protesten, mee geleid door links econoom Frédéric Lordon. Zo niet vallen de linkse stemmen uiteen tussen Hollande en een of meerdere radicaal-linkse kandida(a)t(en). Dan zullen de Republikeinen en het Front National al in de eerste ronde diepverdeeld links uitschakelen, mede dankzij het radicaal-linkse CGT.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234