Zondag 27/09/2020

Soapsucces in 6 stappen

Talkshows streden om Bart De Wever. En de Rode Duivels tegen Servië. Toch topt Thuis deze maand de kijkcijfertiercé. 1.238.922 kijkers. Een handleiding voor de leek bij het opmerkelijke succes. In zes stappen. Nodig, want naar Thuis kijkt niemand. Zegt men.

Vreemdgaan mag, maar hou de broek aan

Rosa rukt Walter van Marianne weg, haar eeuwige nemesis. Maar Walter laat zich alras door Jenny verleiden. Even later duikt Luc met Simonne, al jaren met Lucs broer Frank getrouwd, het bed in. Frank op zijn beurt rijdt scheve schaatsen met zowel Rosa, Leontien als Veronique.

Reeds van bij de start is de wondere wereld rond Ter Smissen met overspel doorspekt. In Thuis regeert buitenechtelijke bedrijvigheid het bestaan. Ook meer recent: Femke schippert wekenlang tussen Peter en Rafael, kiest uiteindelijk voor de eerste, maar verliest hem meteen aan Peggy, haar beste vriendin. Een paar straten verder bedriegt eeuwige doktersvrouw Marianne Bastiaens intussen haar Geert met diens kompaan David.

Ondanks de niet bepaald katholieke ethos, spat het naakt zelden van het scherm. Thuis houdt men de broek aan, zeg maar. "We blijven natuurlijk een programma voor een heel breed publiek", zegt Wim Janssen, producer van Thuis. "En bovendien werken wij vooral rond herkenbare emoties en hoe de personages zich ten opzichte van elkaar gedragen. Net zoals in het echte leven. Naakt zou dus weinig bijdragen. Waarom gaat iemand vreemd? Hoe reageert de partner? Heeft de overspelige achteraf last van een schuldgevoel? Daar gaat het om. Relaties zijn veranderd, maar vriendschap en overspel zijn van alle tijden."

Vraag is wie in Thuis nog nooit buiten de echtelijke lijnen heeft gekleurd. Janssen lacht. En denkt lang na. "Yvette misschien? Al is die wel al eens bedrogen geweest."

Hecht u aan het juiste personage

Bianca. Eric en Martine. Mo. Odette. Angèle. Dré Van Goethem, alias Dokter Dré. Jean-Pierre de antiquair. De Wikipedialijst met 'voornaamste verdwenen Thuis-personages' is lang. En verrassend. Door de genoemde verdwijningsoorzaken, van 'terug naar Oman verhuisd' over 'in een liftkoker gevallen' tot gewoonweg 'uit beeld verdwenen'.

Maar ook door de kwaliteit. Onder meer Michael De Cock, Karel Vingerhoets, Ann Petersen, Ben Segers en zelfs Nand Buyl doken de voorbije zeventien jaar in Thuis op. Dat merkt Janssen: "We worden niet meer stiefmoederlijk behandeld. De openheid onder acteurs is de voorbije jaren erg gegroeid, al geven acteurs wel vaak aan slechts voor een paar maanden te willen meedraaien."

Daardoor blijft de cast van Thuis een carrousel. Alleen al in 2012 verdwenen Kasper, Roy, Paulien, Rafael en Axel uit beeld. Speerpunt en onmiskenbare as van de draaimolen is nog steeds loodgieter Frank Bomans, grandioos neergezet door acteur Pol Goossen. De Belgische Tony Soprano.

Wees politiek correct, maar stemmen is niet verplicht

Homohuwelijk. Adoptie. Drugsverslaving. Abortus. Gezwind maakt Thuis moeilijke maatschappelijke thema's bespreekbaar. Het taboe doorprikt. Onlangs opnieuw, met de keuze voor orgaantransplantatie van de hersendode Kasper. Dankwoorden van betrokken ouders volgden. Jubelende tweets ook. Van kijker Nathalie Debast bijvoorbeeld, sinds de bewuste aflevering zelf als orgaandonor geregistreerd. "Wat Thuis vandaag deed voor orgaandonatie heeft meer effect dan de beste sensibiliseringscampagne ooit!"

De maatschappij heeft invloed op de soap. Zoveel is duidelijk. De laatste seizoenen steeds meer, zelfs. Dat de soap ook invloed heeft op de maatschappij, daar heeft 'bekende fan' Walter van den Broeck weinig twijfels bij. "Thuis is een heel slim medium om op kousenvoeten een hot item uit de maatschappij de huiskamer binnen te smokkelen", zegt de auteur van Groenten uit Balen en Brief aan Boudewijn. "In het begin volgt er meestal verontwaardiging, maar na een tijdje voel je de angst voor bijvoorbeeld migranten of homo's snel verminderen."

In elk geval: Thuis zit de tijdgeest steeds dichter op de hielen. En dat schenkt de soap geloofwaardigheid. "Uit het verleden hebben we geleerd dat we heel herkenbaar en heel menselijk moeten zijn", zegt Janssen. "En daarvoor hebben we een heel betrouwbare bron: het leven van alle dag. We lezen veel kranten, denken lang na over kostuums, make-up en decor, tot de kleur van een thermos-fles toe, en hebben een erg uitgebalanceerd schrijversteam."

Achttien mensen sterk, man en vrouw, jong en oud. Dialogisten. Synopsisdokters. Headwriters. Elk met een eigen leven en omgeving. Janssen: "Soms is er ook wat geluk mee gemoeid. De verhaallijn over orgaandonatie hebben we bijvoorbeeld 6 maanden geleden bedacht, toen een van de schrijfsters de problematiek met haar kindje aan den lijve ondervond. Maar begin september lanceerde premier Di Rupo plots een nieuwe Facebookpagina om de registratie voor orgaandonoren te vereenvoudigen, waardoor wij heel snel op de bal leken te spelen."

Over politiek, echter, geen woord in Thuis. Stembus noch pamflet de voorbije weken. "Met politiek gaan we inderdaad zeer voorzichtig om", zegt Janssen. "We willen niet gekleurd of belerend zijn, en het zou ook gewoon te ingewikkeld zijn om aan die ene verhaallijn meteen drie of vier personages op te hangen."

Sla de zak chips en de blikken Jupiler op voorhand in

Thuis speelt zich af in een niet nader genoemd dorp, onbestemd maar verstedelijkt. Met een loodgieter, een café, een dokter. En sinds kort ook een advocatenkantoor. Zelfs een Bed & Breakfast. Vlaanderen zoals het heden verwijlt, als het ware. Inclusief Polen, Tsjetsjenen en Marokkanen.

Maar wel zonder pitabar of nachtwinkel, nochtans wijd en zijd ingeburgerd tussen Voeren en Veurne. "We willen Thuis bewust ongedefinieerd houden", zegt Janssen. "Het moet zich onder elke kerktoren, om elke hoek kunnen afspelen. Bij de keuze van de locaties zoeken we vooral naar plekken waar mensen elkaar ontmoeten: café, eettafel,...Tja, een nachtwinkel zou best kunnen, misschien binnenkort."

'Onder elke kerktoren', zegt Janssen. Onder één kerktoren, bedoelt ie. Zelden of nooit stapt, fietst, rijdt of spoort een personage voorbij de eigen dorpsgrenzen. Thuis: vacuüm cocon met glazen wand. En van files geen last. "Het verhaal is inderdaad heel erg gecomprimeerd binnen de eigen Thuis-gemeenschap", zegt Janssen. "Maar als we bijvoorbeeld iemand naar een grote stad zouden laten pendelen, dan moeten we aan het einde van die connectie ook weer een nieuwe wereld creëren. Niet alleen erg intensief, het is ook niet nodig. We hebben nu al een voldoende breed palet. En een personage die alleen in de auto in de file staat, is gewoon niet interessant. We hebben drama en emotie nodig, en dat komt er enkel door contact met andere mensen."

Beter een verre vriend dan een buur uit 'Thuis'

Vier met een mes geperforeerde autobanden. Een schaarste aan broodbeleg. Rouw om een overleden zoon. Een pijnlijke revalidatie. Overspel. Een inwonende moeder. Gastroscopie. Een knokpartij op het beste verjaardagsfeestje ooit. Opbeurend kon de Thuis-aflevering van afgelopen woensdag moeilijk genoemd worden. Veel kommer en kwel de voorbije jaren, met een serieverkrachter, ontvoeringen, zelfmoordpogingen, een brand, vechtpartijen, en een vluchtmisdrijf.

Markant: in Thuis komt het gevaar steeds van dichtbij. Beste vrienden worden aartsvijanden, buren bloeddorstige monsters. Zegt schrijver Walter van den Broeck: "Het samenleven met andere mensen brengt nu eenmaal intriges met zich mee." En de kijker, die kleeft steeds dieper in de zetel. Ter vergelijking: in 1997 haalde Thuis gemiddeld 419.300 kijkers. Dezer dagen rondt het soepel de kaap van 1 miljoen kijkers. Van den Broeck: "Praatjes zijn altijd goed voor de maatschappij, en mensen praten nu eenmaal graag over naar wat ze gekeken hebben. Voor veel mensen is Thuis inmiddels een vaste afspraak geworden, na het avondmaal zitten ze allemaal samen rond de televisie. En met de huidige overkill aan nieuwe fictie, waarin bovendien vaak dezelfde acteurs opduiken, is Thuis zowat het enige zekere rustpunt van de dag."

Kom uit de kast

In bepaalde kringen botst Thuis nog steeds op grote vooroordelen. De serie zou te volks zijn. Of te ordinair. Een beschutte werkplaats voor mislukte acteurs, zelfs. Lulkoek. Eerdersymbool van tijd en maatschappij.

Met fans in alle lagen van de bevolking, en van alle leeftijden. Maar ook: iedereen weet waarover het gaat, niemand kijkt. Zegt men. "Dat soort valse schaamte is flauw", besluit van den Broeck.

"Ik ben al fan vanaf de allereerste aflevering, en kijk nog elke avond. Zich denigrerend over Thuis uitlaten, is gewoon belachelijk. Vergelijk kijken naar Thuis met ... thuiskomen. Je komt vanuit de vrieskou binnen, warmt samen de handen aan de kachel en intussen vertel je wat je die dag hebt beleefd, gezien en gedacht, en je roddelt wat."

Thuis, elke werkdag op één om 20.10u.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234