Vrijdag 27/01/2023

Snuffelploegen van onderzoeksorganisatie Vito rukken uit om geurhinder te meten

Snuffelaarster Marie: 'Sinds ik snuffel voor het Vito ruik ik ook andere geuren veel intenser'

Stank in de lucht, neus in de aanslag

Een indringende gasgeur zaaide begin deze week onrust in Bornem. De stinkende wolk bleek afkomstig te zijn van een havenbedrijf. Steeds meer buurtbewoners van bedrijven, havens en industrieparken kampen met geuroverlast en laten niet na hun beklag te doen. Het zijn razend drukke tijden voor de luchtkwaliteitsmeters van het Vito. Opdat hun snuffelploegen een optimaal geurvonnis zouden vellen moeten de methodes voortdurend worden verfijnd. Dat gebeurt door artificiële lozingen van hinderlijke aroma's, zoals H2S en boterzuur. Voor chemieleken: rotte eieren en zweetvoeten.

Lommel

Van onze verslaggeefster

Marjan Justaert

De snuffelploegen van het Vito bestaan uit geurmeters of 'snuffelaars', die een uitgebreide screentest ondergaan in het lab van het expertisecentrum Milieumetingen. "Ze mogen niet te goed en niet te slecht ruiken. En ze moeten vooral constant ruiken", legt ingenieur Ilse Bilsen van de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (Vito) uit. De doorsneeneus, quoi. Zelf zit Bilsen er niet mee om dag in dag uit in de stank te werken en, als het moet, om zes uur 's morgens paraat te staan. Er staat een ijzig windje en het is berekoud, maar de analisten glimlachen tevreden. "De weersomstandigheden zijn perfect: we hebben een stabiele meteo nodig om te kunnen ruiken."

"Deze geuren vallen nog goed mee", grijnst Ilse. "Mest of afval, dat is soms veel erger." Het vieste dat de experte ooit zelf via de neusgaten waarnam, was de geur in een vetsmelterij. Maar, relativeert ze, "mij zul je niet snel horen zeggen dat iets stinkt." De snuffelaars werden voor dag en dauw uit hun bed gelicht om hun reukorgaan in werking te zetten op een koud, verlaten Lommels terrein vol konijnenkeutels. Ze vinden mest veel minder erg dan chemische geuren. "Verflucht of lijmconcentraties, dat is pas erg", zucht Marie-Rose. "Mest stinkt, maar je weet dat dat een natuurlijke geur is."

De gassen die tijdens de testen worden geloosd, zijn - eerlijk is eerlijk - ronduit walgelijke goedjes. Om niet flauw te vallen van de verzengende stank grijpt her en der een kokhalzende medemens spontaan naar sjaal of coltrui. De wetenschappers van het Vito zijn de geuren intussen gewoon. "Ik ruik dat al lang niet meer", lacht laborant Nick. "Mijn vrouw daarentegen... Als ik met boterzuur gewerkt heb, ruikt mijn vel na drie douchebeurten nog naar zweetvoeten. Dat is een vloeistof die letterlijk in de kleren kruipt. Maar wij ruiken zelfs de binnenkant van onze bestelwagen niet meer."

Volgens de collega's die op andere afdelingen werken, stinkt de 'snuffelcamionette' als een zwavelbom. Helemaal ongelijk hebben ze niet. "Toch heeft het opsnuiven van die stank ook voordelen", beweert snuffelaarster Marie stellig. De kunstenares van Griekse afkomst is begonnen met snuffelen om "eens van de schildersezel weg te zijn". "Ik heb een echte neus van Onassis", grinnikt de vrouw. "Sinds ik snuffel voor het Vito ruik ik ook andere geuren veel intenser. Voor het geld hoeven we het niet te doen: 't is een extraatje, leuk om af en toe eens een flesje parfum te kopen."

"Zodra de snuffelaars de testen hebben afgelegd worden ze gebeld als er gesnuffeld moet worden. "Dat gebeurt in opdracht van de afdeling Milieu-inspectie", verduidelijkt Ilse. De snuffelaars, toevallig vijf vrouwen, wrijven zich in de handen en stampen met hun gummilaarzen op de grond om de kou te verdrijven. Vijf vrouwen, is dat wel een representatieve groep? Ilse lacht: "Het is niet het geslacht dat telt, wel de neus. Voorwaarden om goed te snuffelen zijn niet verkouden zijn, niet eten, roken en drinken vanaf een uur voor de meting en geen parfum gebruiken." Nochtans wordt er kwistig met parfum gespoten na de testen, vult Nick aan. "Om de geur weg te krijgen kunnen we alle hulpmiddelen goed gebruiken."

Het Vito is een referentielab en daarom moet de onderzoeksorganisatie continu methodes testen en valideren. "De schoorsteenmeting verloopt volgens gestandaardiseerde, Europese normen", verklaart Ilse. "De snuffelploegmeting is nog niet gestandaardiseerd, vandaar het belang van die testen. Vlaanderen is al een aantal jaren bezig met geurmetingen. Met succes, want het aantal bedrijven dat na het uitvoeren van een geurstudie zijn geuruitstoot heeft verminderd is al lang niet meer op een hand te tellen."

"Hoe je een hinderende geur uit de lucht krijgt?" Daarvoor bestaan tal van systemen waarmee het expertisecentrum Milieutechnologie van het Vito ruime ervaring heeft, weet Ilse. "Bijvoorbeeld met een biofilter, dat is een bed vol schors met micro-organismen die de lucht reinigen, of een gaswasser. Bij die laatste lossen geurcomponenten op in een bepaalde vloeistof." De snuffelploegen worden niet alleen opgetrommeld bij stank, maar ook voor waspoeder- of chocoladegeuren in de lucht. Marie: "Ikzelf ben zowat verslaafd aan chocolade, maar toch kan ik mij voorstellen dat er momenten zijn dat je gewoon niets wilt ruiken. 's Morgens, als je pas uit je bed komt, als je zwanger bent of als je een misselijk dagje doormaakt." Ilse en Nick hebben nooit last van een 'geuroverdosis'. "Nee hoor, we ruiken graag en zijn beduidend alerter voor geuren. Maar eigenlijk is het gewoon een job als een ander."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234