Donderdag 23/01/2020

Snoer uw leraren de mond niet, maar luister naar hun ongenoegens

We zijn vergeten dat schoolplicht een recht is, en we de plicht hebben dit beter aan te pakken vindt Gerda Dendooven.

Beste meneer de minister,

Het is weer zover! Die mooie zomer is voorbij, de gedesinfecteerde schoolbanken staan netjes te wachten op de vaak veel te vette billen van onze kindertjes. Want ook kinderbilletjes zijn niet meer wat ze geweest zijn: pezig en taai van het fietsen of stappen op weg naar kennis en kunde.

Mens sana in corpore sano, vrij vertaald: een gezonde kop op een gezond lijf. Maar dat gaat niet zonder moeite. En laat het nu net dat zijn wat de westerse mens een beetje verleerd is: inspanningen doen. De mens is per definitie liever lui dan moe, en leren is lastig maar soms handig om te overleven.

Heeft u ooit de documentaire 49Up gezien? Tweeënveertig jaar geleden werden twaalf kinderen van zeven jaar bevraagd over hun dromen en toekomstverwachtingen. Elke zeven jaar is dit opnieuw gebeurd en nu veertig jaar later, zijn sommige tot de conclusie gekomen dat ze iets fundamenteels gemist hebben in hun leven. Ze beweren dat het hen beter ware vergaan indien ze beter hun best hadden gedaan op school. Eentje wil zelfs opnieuw gaan studeren. Kansen gemist, kansen laten liggen omdat school, "bah school" was, vonden ze toen. Zoals zovelen van ons.

Naar school gaan is saai en vervelend. Terwijl schoolplicht een recht is en we de plicht hebben dit goed aan te pakken. De leerling evengoed als de leerkracht. En niet alleen voor de goede punten. Leren is meer dan scoren. Het is verwondering aanwakkeren, plezier van het leren ontdekken om zo vat te krijgen op de wereld en jezelf.

Kennis is macht, zei men vroeger. Vandaag betekent 'bekend zijn' macht, en daar is niet altijd veel kennis of kunde voor nodig. Scoren, daar draait het om, maatschappelijk en financieel. En de competitie begint al vroeg. Soms al van voor de geboorte, en daarna in de kleuterklas, de lagere school...enzovoort tot het einde van onze dagen. Vermoeiend.

Bovendien is de maatschappij veeleisender geworden, de wereld ingewikkelder, de kinderen mondiger en hun ouders vervelender. In een klasje zitten niet alleen Marleentjes en Karels. Er zijn Pavels en Mohammeds, Pedro's en Wei Wungs. En allen hebben ze recht op onderwijs. Zo gaat dat in een democratie. Maar hoe ga je om met al die verschillen. Verschillen in taal, nationaliteit, sociaal milieu, intelligentie en looks. Dat vraagt om sterke leraars. Leraars die slimmer zijn dan de leerling die hen proberen te tackelen met weetjes, geplukt van internet. Gedreven leraars, intelligent, gepassioneerd, met kennis van zaken en inzicht in wat een jonkmens nodig heeft.

Want een goede leraar is a joy forever. Goede professoren aan de hogescholen of universiteiten zijn onmisbaar, maar wat zouden zij zijn zonder de leraars die voor hen het pad geëffend hebben? Die studenten talen hebben aangeleerd waarmee ze college in het Engels kunnen volgen, of in het buitenland kunnen gaan studeren.

Wat je vroeg leert, leer je voor het leven, zoals de smaak van het studeren en het plezier van het leren. Daarom moeten net de sterkste krachten bij de jongste kinderen staan, om die noodzakelijke basis te leggen.

Dus, meneer Smet, u had uw lerarenkorps de mond niet moeten snoeren, integendeel u had scherp moeten luisteren naar hun ongenoegens.

Een enquête van tafel wimpelen met het argument "We zijn nog steeds bij de besten van Europa", is een zwaktebod. U kunt beter. Want er is wel degelijk een en ander aan de hand.

Als u mij vraagt of het onderwijsniveau is gedaald dan moet ik u het antwoord schuldig blijven. Ik denk vooral dat er steeds meer is dat de moeite om weten waard is en dat de algemene kennis een andere inhoud heeft gekregen. De snelle weetjes verdringen de 'klassieke' algemene kennis. En niet altijd onterecht. Het leven van een rockster is even boeiend dan de avonturen van Hannibal. Maar gossippraat lees je overal. Over Hannibal en zijn olifanten vertelt meestal alleen de leraar. En een goede leraar kan zelfs een jongere die kiest voor loodgieterij passioneren met een sterk verhaal over die oude Hannibal. Al zal dit niet meteen nuttig zijn om een kraan te installeren. Maar het zal het leven van de loodgieter-in-wording op een aangename manier kruiden.

Onderwijs moet meer bieden dan snelle weetjes. De jeugd is mondig geworden, en miskweekt door een blitse maatschappij waar bekend worden een doel op zich is. Daarom moet de school een tegenwicht zijn voor de alomtegenwoordige oppervlakkigheid. Moet ze stevige kost aanbieden en zelfs het nut van memoriseren weer durven te erkennen. We zijn verwend en snel verveeld, technologie heeft ons lui gemaakt en ijdel. Dat weten leraren als eerste.

Dus, meneer Smet, luister naar hen, neem hen ernstig en investeer in onderwijs. Trek de beste krachten aan, mensen met een roeping, en ach ja, een romantische passie voor onderwijs. Goede vertellers, mentoren die in staat zijn een goede fond te leggen om lang op voort te bouwen. Want het ziet ernaar uit dat mensen van vandaag heel lang zullen leven. En hun oude dag zullen moeten leren vullen met andere dingen dan voorgekauwde mediakost.

Zorg dus voor uitmuntende onderwijskrachten. Zij moeten immers uw kiespubliek opvoeden tot mensen die uw boodschap begrijpen en niet enkel vallen voor een swingende look of geestige oneliners.

Leg de lat hoog bij de instroom, want de competenties van een goede leraar zijn veel complexer geworden. Soigneer uw leraars, opdat ze er na enkele jaren niet weer uitstappen. Oververmoeid, gedesillusioneerd en gefrustreerd omwille van de etters van kinderen en de nutteloze papierwinkel die hen verhindert met hun echte taak bezig te zijn: onderwijzen.

En by the way, schaf toch dat ondemocratische studiepuntensysteem af in het hoger onderwijs.

Het zet alleen maar aan om puntjes te scoren in plaats van de eeuwige verwondering en leergierigheid te stimuleren. Trouwens waarom zou een student niet een keer mogen falen of enkele jaren extra studeren zonder zijn studiekrediet te verliezen?

Want geloof me, zolang ons schoolsysteem symbool staat voor punten scoren, zolang zullen velen de school als een vervelende, nutteloze verplichting blijven zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234