Zaterdag 24/10/2020
De coronasneltest is op komst.

AchtergrondCoronatesten

Sneltesten op komst in ons land: binnen 15 minuten weet je of je corona hebt

De coronasneltest is op komst.Beeld ANP

Ons land zal binnenkort veranderen van teststrategie. De overheid maakt zich klaar om sneltesten in te zetten en heeft daarover advies gevraagd aan experts. Die testen kunnen op een kwartier duidelijk maken of iemand corona heeft. In onder meer scholen en woonzorgcentra zou dat voor een revolutie kunnen zorgen in het crisisbeheer. “Sneltesten worden zéér interessant.”

Als we minder oude infecties willen opsporen en superverspreiders sneller willen detecteren, dan moeten we onze teststrategie herzien. De huidige coronatesten die we gebruiken (de PCR-test) zijn zeer accuraat, maar tegelijk ook erg gevoelig en tijdrovend. Het staal moet eerst naar een labo en in het beste geval heeft men daar binnen 24 uur een resultaat. Maar soms duurt het tot 48 uur of langer. Bovendien kan de test dus nog positief aangeven, terwijl de persoon rondloopt met een oude infectie. Het maakt dat PCR-testen eigenlijk niet ideaal zijn om in te zetten voor het testen van grote groepen mensen zonder symptomen. Er is echter een oplossing voor dat probleem: sneltesten.

Illustratiebeeld.Beeld ANP

Hoe werkt een sneltest?

Je hebt twee soorten sneltesten: de moleculaire testen en de antigeentesten. Ze werken beide volgens hetzelfde principe. Een sneltest is een zeer eenvoudige test, maar hij moet wel nog steeds uitgevoerd worden door professioneel zorgpersoneel. Je kan hem met andere woorden niet zelf aan de keukentafel uitvoeren. 

De staalafname gebeurt op exact dezelfde manier als bij een PCR-test. Een arts of verpleegkundige neemt een wisser en steekt die in je neus of keel. De wisser wordt vervolgens in een klein proefbuisje geroerd waar het staal vermengd wordt met een speciale vloeistof. Daarna worden drie druppeltjes uit dat proefbuisje op het testapparaat gegoten. Dat testapparaatje ziet eruit als een zwangerschapstest. Na amper vijftien minuten kan je het resultaat aflezen aan de hand van streepjes. Verschijnt er één streepje, dan ben je negatief. Verschijnen er twee streepjes, dan ben je positief.

Waar zouden we sneltesten kunnen voor inzetten?

Het feit dat een sneltest al na een kwartier resultaat geeft en dat er geen labo meer aan te pas moet komen om het staal te analyseren, opent veel mogelijkheden. “Sneltesten zijn zeer interessant”, vindt professor microbiologie Herman Goossens (UZ Antwerpen). Om te beginnen zouden ze ons kunnen helpen om klassen open te houden. “In Nederland start men een boeiend project. Vandaag is de regel daar dat als drie kinderen positief testen, de klas moet sluiten. Dankzij sneltesten zou men daar echter kunnen van afstappen. In plaats van de klas onmiddellijk te sluiten, zou men bij drie positieve gevallen eerst bij alle kinderen in de klas een sneltest afnemen. Als er geen andere kinderen positief zijn, dan kan de klas gewoon openblijven.” 

Illustratiebeeld.Beeld ANP

Ook in ons land zou zo'n strategie er kunnen voor zorgen dat we niet langer honderden leerlingen tegelijk in quarantaine moeten plaatsen, wanneer één leerkracht of leerling positief test. Al ziet Goossens wel nog een obstakel voor de sneltesten in scholen. “Je moet nog steeds wissers in de keel of neus steken van kinderen en dat vind ik niet ideaal. Ik ben bij kinderen voorstander van staalname via speeksel. Probleem is dat de sneltesten op basis van speeksel voorlopig niet gevoelig genoeg zijn.” 

In de woonzorgcentra zouden de huidige sneltesten volgens Goossens wel inzetbaar zijn. Nu wordt daar minder preventief gescreend, omdat de labo’s anders overbelast geraken. “Je zou het personeel en de bewoners echter regelmatig een sneltest kunnen laten doen”, zegt Goossens. “In Duitsland zal men dat volgende week al invoeren, trouwens.” In datzelfde land overweegt men volgens Goossens ook om de stopzetting van een quarantaine te laten bepalen door een sneltest. “Een besmet persoon zonder symptomen moet nu opnieuw getest worden met een PCR-test, vooraleer hij of zij uit quarantaine mag komen. Dat kost tijd en belast de labo’s. Je zou na zeven dagen echter ook gewoon een sneltest kunnen doen. Als die negatief is en de persoon heeft geen symptomen, dan mag die uit quarantaine.”

Wanneer starten we in België met sneltesten?

Zoals wel vaker in de coronacrisis hinkt ons land achterop. In onder meer Nederland, Italië, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland denkt men al sinds augustus grondig na over de inzet van sneltesten en worden er zelfs al knopen doorgehakt. Bij ons is de denkoefening nog maar recent gestart. Volgens onze informatie heeft Sciensano midden september gevraagd aan de Risk Assessment Group (RAG) om een advies op te stellen. Dat advies zou midden oktober klaar zijn. Alles wijst erop dat België vanaf dan ook op grote schaal gebruik zal maken van sneltesten. 

In sommige ziekenhuizen staat men te trappelen van ongeduld. “Wij hebben alvast 5.000 sneltesten aangekocht”, zegt microbioloog Louis Ide van AZ Jan Palfijn. “Ik zou ze graag zo snel mogelijk inzetten om onder meer opgenomen patiënten te screenen. We zouden dan veel meer kunnen testen zonder dat we het labo en de eerstelijnszorg extra belasten. Maar het is wachten op nieuwe richtlijnen van de overheid.” De sneltesten zijn wel al te koop in België en worden door sommige privébedrijven al gebruikt om personeel te testen.

Illustratiebeeld.Beeld RV

Zijn er nadelen aan sneltesten?

Zeker. De huidige sneltesten zijn iets minder gevoelig dan de PCR-testen, wat ervoor kan zorgen dat we bepaalde coronagevallen niet langer detecteren. “Maar als dat om oude infecties gaat, dan hoeft dat geen ramp te zijn”, vindt Ide. “Die mensen worden nu vaak onterecht als positief en besmettelijk beschouwd, terwijl ze dat eigenlijk niet meer zijn. Het is dus niet zo erg als die mensen door een sneltest niet langer opgemerkt worden. Vooral omdat je dankzij de sneltesten veel meer en sneller kan testen. Het is trouwens niet zo dat de PCR-test helemaal niet meer zou gebruikt worden: je hebt ze allebei nodig. Maar als je een epidemie wil beheersen, dan is het vooral belangrijk om grote groepen te kunnen testen en de mensen die veel virus dragen daarin snel op te sporen. Dat laatste is cruciaal, want het zijn zij die het grootste gevaar vormen. Daarnaast kunnen we met sneltesten vermijden dat mensen met oude infecties onnodig in quarantaine worden gezet.”

Als je onze teststrategie vergelijkt met een visnet, dan zou je kunnen zeggen dat we in België vandaag een middelgroot net gebruiken met heel fijne mazen. Er glippen weinig besmettingen doorheen, maar het bereik is niet optimaal en het duurt lang vooraleer het net is uitgegooid. Als je de teststrategie zou uitbreiden met sneltesten, dan gooi je een veel groter net in de zee, maar met iets grotere mazen. De ‘kleine vissen’ (mensen met weinig virus) zwemmen er doorheen, maar omdat het net zeer groot is, kan je veel meer ‘dikke vissen’ (mensen met ontzettend veel virus) vangen. En bovendien kan je die dan sneller dan vandaag in quarantaine plaatsen.

Ook professor Goossens vindt daarom dat we onze teststrategie moeten herzien. Hij stelt dat sneltesten daar een belangrijk onderdeel van kunnen zijn, maar hij waarschuwt ook voor een vals gevoel van veiligheid. “Kijk naar de besmetting van Amerikaans president Trump. Hijzelf, zijn staf en zijn gasten worden dagelijks getest met een sneltest, maar toch zijn ze besmet geraakt. Het toont aan dat zelfs als een sneltest negatief is, het belangrijk blijft om mondmaskers te dragen en afstand te houden. Het mag dus geen vrijgeleide worden om de maatregelen niet meer te volgen.”

Illustratiebeeld.Beeld ANP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234