Zaterdag 04/02/2023

Sneller, hoger, verder versie 2.0

De kennis die sinds Peking 2008 is vergaard helpt in Londen sprinters, basketbalspelers, discuswerpers, zwemmers en verspringers hun prestaties ongezien te optimaliseren.

Toen Pheidippides 42 kilometer liep na de Slag bij Marathon om het nieuws van de Griekse overwinning op de Perzen te melden, had hij niet aan de toenmalige topwetenschappers gevraagd welke schoenen hij had moeten dragen en of hij aan carbo-loading moest doen (een methode om de opslag van energie in de spieren te maximaliseren). Dat had hij misschien beter wel gedaan, aangezien hij, de allereerste marathonloper, dood neerviel na zijn exploot.

Moderne atleten maken die fout niet. Wetenschappers leveren cruciale bijdragen aan de Olympische Spelen. Wat vier jaar terug in Peking is gepresteerd, heeft tot nieuwe inzichten geleid die nu in Londen worden toegepast. "Iedereen wil het geheim van buitengewone prestaties kennen en dat geheim is de wetenschap die erachter zit", zegt Adrian Bejan, professor mechanica aan de Duke University in Durham.

Zo toont de biodynamica, die de krachten bestudeert die op het lichaam worden uitgeoefend of die het lichaam zelf uitoefent, dat de startsnelheid de doorslaggevende factor is bij het ver- en hinkstapspringen. Door die snelheid met 10 procent te verhogen, kan de afstand ook 10 procent beter. Maar ook kracht speelt een rol: hoe krachtiger de atleet zich verticaal afzet, hoe verder hij of zij horizontaal springt. Door die nieuwe bevindingen trainen de verspringers voortaan anders, naargelang ze sterker zijn in snelheid of kracht, zegt Adrian Lees, emeritus professor aan de John Moores University in Liverpool.

Dankzij nieuwe 3D-studies in laboratoria is de 2.719 jaar oude sport van het discuswerpen nu ook aan een opfrisbeurt toe. Uit reeksen complexe berekeningen is gebleken dat de werpers vooral rekening moeten houden met de wind en de discus in een bepaalde hoek moeten werpen om meer afstand te overbruggen (zie grafiek). Een sterke tegenwind is ideaal omdat zo een opwaartse stuwkracht onstaat. Dan werpen atleten de discus het best verticaal gekanteld, zodat hij als een mes door de wind snijdt. Voor de exacte hoek waarin de atleten hun discus het best de lucht in sturen, kunnen ze terecht bij de National Cheng Kung University in Taiwan.

Basketbalspelers krijgen de boodschap dat ze de bal beter in een hoek van 52 graden mikken met een effect van drie achterwaartse omwentelingen per seconde. Dat blijkt uit de miljoenen vrijworptrajecten die ingenieur mechanica Larry Silverberg en zijn collega's van de North Carolina State University bestudeerd hebben. Zoveel robotachtige precisie is in het heetst van de strijd niet vanzelfsprekend, maar wie op basis van die nieuwe aerodynamische inzichten traint, benadert volgens Silverberg op den duur van zelf de perfecte methode.

In het zwemmen zijn eveneens oude ideeën aan diggelen geslagen. Onderzoek toont dat de vingers tussen één vijfde en twee vijfde van hun diameter spreiden de slag de helft krachtiger maakt, dankzij de wetten van de viscositeit. Tot nu werd aangenomen dat de zwemmer de vingers best sluit. En bij crawl blijkt diepe halen in het water maken met de armen efficiënter dan de gebruikelijke 'wrikkende' slag waarbij de armen niet zo diep gaan maar in een S-beweging snel terug boven zijn.

De biodynamica heeft ook uitgewezen dat de behaalde hoogte in het polsstokspringen evenredig is met het kwadraat van de startsnelheid. Daarom trainen polsstokspringers nu ook serieus op hun sprint. En nu duidelijk is dat een sprinter geen baat heeft bij een gehurkte start, start het Franse mannenteam de 4x100 meter vanuit een staande positie.

Negen miljoen kijkers, onder wie politici, royals en sterren, zullen de Spelen live aanschouwen, met nog eens vier miljard extra kijkers via televisie en sociale media. Maar wie ook heel erg present zal zijn is Isaac Newton. Het zijn zijn fysicawetten die in Londen tot goud omgetoverd worden.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234