Donderdag 25/02/2021

Snelle film, snellere copycats

Het Belgisch Instituut voor Verkeersveiligheid wil de stuntfilm The Fast and the Furious 7 laten voorafgaan door een sensibiliserende boodschap over veilig rijden. Maar is dat wel nodig?

Als het aan het Belgisch Instituut voor Verkeersveiligheid (BIVV) ligt, dan moet er een waarschuwing verschijnen net voor de nieuwe racefilm The Fast and the Furious 7 op het doek komt. Bioscoopketen Kinepolis reageert niet afwijzend, maar de vraag is of dat van de pot gerukt is. Er wordt wel vaker geroepen dat er moet worden opgepast voor imitatiegedrag bij actiefilms. Al even vaak lopen die discussies uit op een sisser.

Volgens woordvoerder Benoit Godard van het BIVV is deze film niet zomaar een actiefilm, maar een prent waar auto's en snelheid de basis vormen van de film. Daarbij baseert het BIVV zich op het onderzoek van communicatiedeskundige Hilde Van Den Bulck (UAntwerpen). Zij stelt dat actiefilms een negatief effect hebben op het rijgedrag. Van Den Bulck onderzocht met collega's de invloed van het kijken naar nieuwsprogramma's en actiefilms op het rijgedrag. Nieuwsprogramma's kijken blijkt een negatieve voorspeller voor roekeloos rijgedrag, actiefilms net het tegengestelde.

Over naar de praktijk. Woordvoerder Godart meldt dat men in Frankrijk na de avant-première van The Fast and the Furious 7 snelheidscontroles heeft uitgevoerd en enkele zware inbreuken vaststelde. Daarmee werd de discussie bij de zuiderburen alvast geopend. Toch dwingt de nuance zich op. Het gaat ten eerste om enkelingen en ten tweede om een kip-of-het-eidiscussie op. Misschien wordt de hardrijder gewoonweg aangetrokken door de film, niet andersom.

Een ander summier voorbeeld komt uit het Brugge van 2012. Een jongeman, Thibo genaamd, reed zo hard dat hij letterlijk over een brug vloog. Een inzittende geraakte verlamd. Thibo zei dat hij sterk beïnvloed was door het programma Top Gear. Het kan evengoed een suffe smoes zijn.

Enkele legendarische actiefilms hebben dan weer iets duidelijker dood en verderf op hun geweten. Fight Club leidde tot de oprichting van echte vechtclubs in de Verenigde Staten, A Clockwork Orange gaf inspiratie voor een groepsverkrachting van een meisje - de daders zongen zoals in de film 'Singing in the rain' tijdens hun gruweldaad - en door The Deer Hunter werd Russische roulette hip. Iets recenter is de film Project X die een ware plaag aan gelijkaardige door drugs gedreven braspartijen veroorzaakte.

Het geval Walker

Wat The Fast and the Furious 7 extra gevaarlijk zou maken is de dood van hoofdrolspeler Paul Walker. De acteur stierf achter het stuur. Dat maakt van hem een cultfiguur en cultfiguren worden door de kudde gekopieerd. Het meest literaire voorbeeld daarvan is te vinden bij Johann Wolfgang von Goethes Het lijden van de jonge Werther uit 1774. In dat boek pleegt het hoofdpersonage de wanhoopsdaad omdat zijn liefde onbeantwoord blijft. In Duitsland zorgde dat boek voor een golf van zelfdodingen waarbij jongemannen zich de kledij van Werther aanmaten en evenals het pistool gebruikten om een einde aan hun leven te maken.

Dan toch maar een waarschuwing? Volgens het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement van de Universiteit van Amsterdam onrechtstreeks wel. In 2011 concludeerden onderzoekers dat copycatgedrag zich vooral kan voordoen bij lichte tot middelzware misdaden zoals mishandeling en vandalisme. De reden: de handelingen zijn snel en spontaan uit te voeren, zonder al te grote risico's voor de dader. Snel, spontaan en (schijnbaar) risicoloos. Dat zou nog wel eens het adagium van de risicorijder kunnen zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234