Dinsdag 20/10/2020

Snelle behandeling is hiv te slim af

Een aidsbaby die geneest van hiv en patiënten die herstellen na jaren zonder medicatie. De wetenschap brengt de laatste tijd opmerkelijk en hoopgevend nieuws over de strijd tegen hiv.

Een meisje van twee uit Mississippi is waarschijnlijk genezen van hiv door haar vlak na de geboorte een forse dosis hiv-remmers te geven. Het kind slikt nu al een jaar geen medicijnen meer en het virus is nog steeds niet teruggekeerd. Ze was bij de geboorte door haar moeder geïnfecteerd. De artsen gaven haar bijna meteen na haar geboorte al een cocktail van drie hiv-remmers. Na een maand was het virus niet meer te traceren. De ouders besloten om onbekende reden met de behandeling te stoppen en toen ze in de herfst van 2012 toch weer met hun dochter langskwamen, bleken er geen hiv-antistoffen meer in haar bloed te zitten. Er werden minieme sporen van hiv ontdekt, maar het virus slaagde er niet in zich te vermenigvuldigen.

Net na het nieuws uit Mississippi komen Franse onderzoekers nu met resultaten die tonen dat het virus ook bij veertien volwassen patiënten 'verdween' dankzij een vroege behandeling met antiretrovirale medicijnen. Ze volgden patiënten die binnen enkele maanden na de diagnose al behandeld werden. Om verschillende redenen stopten ze de behandeling. Sommigen besloten dat zelf, anderen namen deel aan onderzoek dat moest uitmaken of een 'medicijnenvakantie' mogelijk is. De veertien namen tussen 1 en 7,5 jaar antiretrovirale medicijnen en waren daar op het moment van het onderzoek tussen de 4 tot 10 jaar alweer mee gestopt.

Maar zelfs bij de patiënten die 7 jaar lang geen medicijnen namen, bleef het virus weg, zo rapporteren de Fransen in het vakblad PLOS Pathogen. De virale niveaus in hun bloed waren gezakt tot minder dan 50 copies per millimeter, wat wordt beschouwd als 'onopspoorbaar'. Bij sommigen was het aantal niet meer dan enkele honderden. Christine Rouzioux, professor aan de Descartes-universiteit in Parijs en lid van een team dat hiv 30 jaar geleden identificeerde, benadrukt dat het aantal geïnfecteerde cellen in het bloed almaar bleef zakken hoewel ze al jarenlang geen medicatie meer namen.

"De patiënten zijn in theorie niet genezen omdat het virus nog in hun lichaam zit, maar dan in zeer lage dosissen", zegt Asier Sáez-Cirión, hoofdauteur van het Franse onderzoek. "Dat heet een 'functionele genezing'. Uitzoeken waarom en hoe sommigen daartoe in staat zijn, kan het pad effenen op weg naar een behandeling waarbij patiënten zonder medicijnen gezond kunnen leven."

Zowel de resultaten bij de Amerikaanse baby als bij de Fransen doen sommige experts vermoeden dat de peuter en enkele van de Fransen misschien tot die één procent mensen behoren die dankzij een genetische variatie hiv van nature weten te weren uit hun witte bloedcellen. Dat valt nu niet meer te achterhalen.

Maar de Franse onderzoekers werpen op dat de patiënten die zij jarenlang volgden net na de besmetting erg hoge virale waarden in hun bloed hadden , terwijl dat bij de mensen met het genetische voordeel niet zo is. Sáez-Cirión: "Deze studie bewijst dat we die toestand, waarbij het virus zonder medicatie in zeer lage dosis aanwezig is, kunnen stimuleren bij mensen bij wie dat niet van nature zou gebeuren."

Lang gevecht

Zowel bij de peuter als bij de Fransen wijzen de onderzoekers zelf veeleer naar de vroege behandeling als verklaring. Groot probleem bij aids is dat zelfs wanneer de medicijnen het hiv-gehalte in het bloed scherp doen dalen, het virus zich in reservoirs verbergt. "Wellicht zorgde de vroege behandeling er bij deze mensen voor dat het virus er van bij het begin niet in slaagt reservoirs aan te leggen, dat de reacties van het immuunsysteem intact blijven en er weinig virale mutaties zijn. Dat kan besmetting blijvend onderdrukken", zegt Rouzioux.

Sáez-Cirión en co. bevestigen dat de virale reservoirs bij hun patiënten een stuk kleiner zijn dan bij vergelijkbare patiënten en ook hun immuunsysteem vertoonde minder tekenen van een lang gevecht tegen hiv. Volgens de vorsers betekenen de resultaten dat het bij ongeveer 15 procent van de patiënten die een vroege behandeling én een jaar lang wel medicijnen krijgen, mogelijk is om 'functioneel' te genezen.

Bedoeling is nu uit te zoeken hoe dit bijdraagt tot een strategie om hiv te genezen. "Het is pas de laatste 5 jaar dat dit soort resultaten worden hard gemaakt. Het vergroot het begrip van hiv en wellicht kunnen we binnen nog eens 5 jaar voorspellen wie kan stoppen met medicatie", zegt expert Linos Vandekerckhove. Een belangrijke implicatie is ook dat de behandeling zo vroeg mogelijk moet starten. Dat wordt echter zeer moeilijk. Bij de wereldwijd 34 miljoen mensen die vandaag met hiv of aids leven, is de besmetting laat vastgesteld. Velen weten niet dat ze besmet zijn en wanneer ze het wel ontdekken, start de behandeling vaak laat omdat medicijnen niet voorhanden zijn of te duur.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234