Zondag 19/01/2020

Werken

Snel, handig en efficiënt. Dat zou een WhatsApp-groep met collega’s kunnen zijn. Alleen is het dat niet

Copywriter Magali De Reu heeft een haat- liefdeverhouding met WhatsApp. “Het kan handig zijn om snelle afspraken te maken, maar de druk die erbij komt is soms heel hoog.” Beeld Wouter Van Vooren

Snel, handig en efficiënt. Dat zou een WhatsApp-groep met collega’s kunnen zijn. In realiteit leidt de onuitputtelijke stroom aan berichten tot verwarring.

Mag ik een WhatsApp-groep van collega’s zomaar verlaten? Wat met die ene collega die er al zijn vakantiefoto’s post? En moet ik nu echt reageren op dat bericht om 22.23 uur waarin iemand vraagt om te bevestigen dat ik volgende week zeker aanwezig ben op die belangrijke vergadering? 

De e-mail deed de grens tussen werk en privé vervagen, werkgerelateerde appgroepen mixen de twee werelden genadeloos door elkaar. Dat zorgt voor situaties die we ons enkele jaren geleden nooit hadden kunnen voorstellen.

“Ik kreeg weeën op het werk”, vertelt Sofie Van Craen, mediaplanner bij mediabedrijf ZIGT. Een collega voerde haar naar het ziekenhuis. “Ik ben in de WhatsApp-groep contact blijven houden met mijn collega’s. Iedereen op het werk wist toch dat ik aan het bevallen was.” Dat bleef niet alleen bij tekstberichtjes. Af en toe een foto van de monitor waarop een wee te zien was, hoorde daar ook bij. “De grens tussen werk en privé is heel dun geworden.”

Organisatiepsycholoog Martin Euwema (KU Leuven) schrikt niet van het voorbeeld. “Voor heel wat mensen is werk ook een deel privé. Je bouwt er vriendschapsbanden op en spreekt af met collega’s buiten het werk.” Vlamingen proberen die scheiding tussen het privé- en professionele leven nog enigszins te bewaren. “Maar in een land als Spanje behandel je collega’s vaak op vergelijkbare manier als familie”, spreekt Euwema uit ervaring. Het debiet aan berichten in de WhatsApp-groep met zijn Spaanse collega’s is vergelijkbaar met de familiegroepen.

Opdringerige bazen

Waar we de flauwe nonkel op WhatsApp moeiteloos kunnen negeren of gewoon heel de familiegroep voor een jaar op stil kunnen zetten, is die beslissing bij collega’s een stuk lastiger. Ines Titeka, die de klantenrelaties verzorgt voor onder andere De Morgen, besloot onlangs tijdelijk haar werkgroep te verlaten. “Ik heb dat vooraf wel even aangekondigd in de groep. Maar als ik dat niet deed, kon ik niet van mijn verlof genieten.” 

Beeld REUTERS

Zulke groepen worden in eerste instantie opgericht om praktische zaken te regelen, maar al snel druppelen er vakantiefoto’s, memes en roddels in de informatiestroom. Dat maakt het niet altijd gemakkelijker om hoofdzaken van bijzaken te onderscheiden. “Ook de nuance gaat er al snel verloren. Als ik snel iets wil laten weten wat uitleg vergt, bel ik liever”, zegt Titeka.

“Alle voorbeelden kun je terugbrengen tot één kernvraag”, zegt Euwema. “Hoe assertief kan en mag ik zijn?” De uitdagingen die we al kennen van bij professioneel e-mailen na de werkuren worden door berichtenapps zoals WhatsApp, Telegram of Slack alleen maar uitvergroot. In landen als Frankrijk en Duitsland voerde men eerder al het recht in om onbereikbaar te zijn. Of hoe de overheid werknemers wil beschermen tegen opdringerige bazen die ’s avonds nog werknemers sommeren.

Betuttelend, vindt Euwema. “Het is niet omdat ik mijn collega’s om tien uur ’s avonds nog een bericht stuur dat jij uit de sofa moet springen om daarop te reageren.” De organisatiepsycholoog wijst erop dat verzuchtingen over werkgerelateerde e-mails of berichten een symptoom zijn en geen ziekte. “Als de organisatiecultuur zo is dat je baas van jou mag eisen altijd bereikbaar te zijn, is dat het onderliggende probleem. Maar ook, als jij je collega’s niet kunt vertellen dat ze je even met rust moeten laten, dan moet je daar wat aan doen.” 

Euwema is ervan overtuigd dat de evenwichtsoefening tussen werk en privé in apps deel uitmaakt van de digitale vaardigheden die we allemaal goed onder de knie moeten krijgen en die nieuwe sociale regels vragen.

Leesbewijzen

Enkele afspraken maken onder collega’s kan de WhatsApp-groep een stuk draaglijker maken. Voer bijvoorbeeld geen privégesprekken in een groepschat. Besef dat je ook de smartphone van die dertien andere collega’s laat trillen. Voel je niet schuldig wanneer je niet of zelfs bijna nooit in een chatgroep reageert. “Het verschil op de werkvloer van assertieve en meer ingetogen collega’s zet zich door in chatgroepen”, zegt Euwema. “Dat is gezond.” 

Het enige waar zowel collega’s als werkgevers attent voor moeten zijn, is uitsluiting. Zorg dat mensen zich niet uitgesloten voelen omdat ze niet werden uitgenodigd voor ene of gene werkgroep. Dat kan heel pijnlijke situaties veroorzaken.

“En stop ermee om in WhatsApp-groepen nog eens te vragen in welke vergaderzaal de meeting nu precies zal doorgaan”, zegt Magali De Reu. “Dat is zo vervelend.” Als freelancecopywriter heeft ze een haat- liefdeverhouding met WhatsApp. “Het kan heel handig zijn om snelle afspraken te maken, maar de druk die erbij komt is soms heel hoog.” De werkgroepen van De Reu zijn niet bevolkt door collega’s maar door klanten. “Die verwachten van me dat ik 7 op 7, 24 op 24 bereikbaar ben. Maar ik ben geen workaholic.”

De Reu probeerde om de leesbewijzen van WhatsApp uit te zetten, waardoor mensen niet meer konden zien of ze de berichten al had gelezen of niet. Maar die beslissing kende ook een keerzijde. “Ik kon daardoor ook niet meer zien of mijn berichten gelezen werden. En dat maakte me heel onzeker als ik na een tijdje geen antwoord kreeg.” Al heeft ze daar ondertussen wel een handigheidje voor gevonden. “Als je een spraakbericht stuurt, ontvang je leesbewijzen, ook al schakel je die uit.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234