Zaterdag 31/10/2020

Snakken naar de overkant

Chable won het vertrouwen van de immigranten die aan de Noord-Afrikaanse kust wachten op hun kans om de oversteek te wagen

fotografie l Thomas Chable toont Les brûleurs, foto's van clandestiene immigranten HHH

Ludo Bekkers

In 2001 begon fotograaf Thomas Chable aan een project in Marokko onder de titel Les brûleurs, oftewel zij die al hun schepen achter zich verbranden, en dan vaak in gammele bootjes hun geluk beproeven op de Middellandse Zee. Een eerste deel toonde hij al in Luik in 2002, het tweede is nu te zien bij Contretype in Brussel.

De Brusselaar Chable (°1962) installeerde in 1989 als rondreizend fotograaf in een oude troglodiete woning in Centraal-Anatolië een laboratorium. In 1991 en 1992 sloot hij zich aan bij een groep Yürükse-nomaden (Turkije), van wie hij de zwerftochten fotografeerde. Tussen 1993 en 1996 bereisde hij Centraal- en West-Afrika, Sumatra en Turkije. Daarna animeerde hij een workshop in Jeruzalem, en drie jaar geleden begon dus Les brûleurs.

Tussen Tanger en Gibraltar, Ceuta en Tarifa laten clandestiene immigranten have en goed (als ze dat al hadden) achter om in Europa een nieuwe toekomst te zoeken. Aan de grens daarvan, de Noord-Afrikaanse kust, verbleef Chable weken met hen, terwijl ze wachten op een mogelijke oversteek naar Spanje. Daar won hij het vertrouwen van deze sukkelaars en kon hij een pakkende reeks foto's maken. Zij weten dat de overtocht niet zonder gevaar is, dat zij waarschijnlijk opgepakt worden, in een gesloten centrum terechtkomen of teruggestuurd worden. Hun identiteitspapieren hebben ze verloren of verbrand om zich te beschermen en elders anoniem een nieuw leven op te bouwen. Gemiddeld sterven per dag drie mensen tijdens de reis naar de kust. Elk jaar loopt het aantal vluchtpogingen op tot 30.000.

Chable wilde getuigen van die ontworteling en de anarchistische migratiepogingen. In eerste instantie toont hij een beeld van mensen die de gebeurtenissen afwachten en zich ondertussen verschansen in de bossen en het struikgewas aan de kust. Sommigen leven er al vele maanden, ze komen vanuit heel Afrika. Er ontstaan kleine gemeenschappen, clans van dezelfde etnie, die front vormen tegen de anderen waardoor de onzekere wachttijd soms tot een hel wordt. Wanneer zij hun kamp verlaten, blijven de sporen van hun verblijf achter: op plankjes gekribbelde boodschappen, versleten kledingstukken, povere dekens.

De fotograaf heeft het allemaal met zijn camera opgetekend, zonder er dramatiek aan toe te voegen, zonder overbodige effecten. Hij heeft ook de mensen zelf in beeld gebracht, vaak ontroerend, zoals die vrouw die het hoofd van een jonge man aait of een aantal mannen die overleg plegen. Het is heel gevoelig vastgelegd, esthetisch, maar je voelt vooral de betrokkenheid die aan de basis ervan ligt. En dat engagement vloeit over op de toeschouwer.

De inleiding tot deze tentoonstelling bestaat uit een reeks foto's, panoramisch samengevoegd, van groepen autochtonen die aan de Middellandse Zee onbewogen over het water kijken naar die andere wereld die voor sommige onder hen een beter leven kan betekenen. In een andere ruimte zijn portretten samengebracht van asielzoekers in een centrum in Aarlen. Zij kijken naar foto's van de houten plankjes waarop de immigranten hun boodschappen geschreven hebben. Een beklijvende tentoonstelling van een uiterst gevoelige fotograaf.

Wie en WAT Les brûleurs, foto's van Thomas Chable. WAAR EN WANNEER Nog tot en met 31 december, woensdag tot vrijdag, 11 tot 18 uur, Espace Photographique Contretype, Verbindingslaan 1, 1060 Brussel, www.contretype.org.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234