Woensdag 16/06/2021

Noodhulp Griekenland

Smeken en preken helpt Athene niet meer over de deadline: 1 juli

Griekse minister van Financiën, Yanis Varoufakis. Beeld Foto Alkis Konstantinidis / Reuters
Griekse minister van Financiën, Yanis Varoufakis.Beeld Foto Alkis Konstantinidis / Reuters

Vandaag vergaderen de ministers van Financiën van de eurogroep. Het belangrijkste onderwerp: het financiële, politieke en sociale drama in Griekenland. Hoe overleeft een land dat zo goed als blut is?

Griekenland faalt opnieuw. Ondanks de plechtige belofte van premier Alexis Tsipras aan alle Europese regeringsleiders - met de hand op het hart en de arm in de houdgreep van Angela Merkel - om voor eind april een alomvattend hervormings- en saneringsplan te leveren, liggen er alleen wat lijstjes op tafel met ideeën, suggesties en denkrichtingen. Voor de ministers van Financiën van de andere eurolanden is de grens bereikt: er komen geen nieuwe deadlines meer. Het is nu slikken (hervormen) of stikken (failliet gaan) voor de Grieken.

De voorzitter van de eurogroep, Jeroen Dijsselbloem, zal vandaag ruimte moeten geven aan zijn collega's om stoom af te blazen. De hoofdmoot van hun vergadering in het Letse Riga is het financiële, politieke en sociale drama in Griekenland. Gevreesd wordt dat de Griekse minister, Yanis Varoufakis, wederom zijn evangelie van de onbevlekte solidariteit (geld lenen zonder voorwaarden) zal afsteken. "Het zou enorm helpen, qua boosheidsbeteugeling, als Varoufakis zich minder als missionaris en meer als minister opstelt", zegt een nauw betrokken EU-ambtenaar.

Frustraties

Tsipras, Varoufakis en de andere Griekse ministers: ze hebben er sinds hun aantreden, eind januari, alles aan gedaan om het vooroordeel over het gebrek aan Griekse regeerkracht te versterken. Harde afspraken om voor een bepaalde datum serieuze bezuinigings- en hervormingsplannen te presenteren, in ruil waarvoor Athene ruim 7 miljard euro van de eurolanden en het IMF kan lenen, zijn genegeerd - alle nachtelijke vergaderingen, minitoppen en bilaterale bezoeken die daaraan vooraf gingen ten spijt, inclusief Tsipras' vijf uur durende dineroverleg met Merkel.

Angela Merkel en Alexis Tsipras in overleg. Beeld EPA
Angela Merkel en Alexis Tsipras in overleg.Beeld EPA

Andere eurolanden werden geschoffeerd, zoals Duitsland dat volgens Tsipras miljarden euro's aan Griekenland moet betalen als compensatie voor nazimisdaden in de Tweede Wereldoorlog. De Spaanse premier Mariano Rajoy werd als lafaard weggezet en Tsipras trapte bewust op de tenen van Finland, Letland, Litouwen en Estland door de banden aan te halen met Moskou. Let wel: alle eurolanden moeten instemmen met het verstrekken van nieuwe leningen en hulp aan Griekenland.

Bovenal heeft de regering-Tsipras de onderhandelingen met de crediteuren over extra geld afgelopen maandag grondig gefrustreerd. Door een combinatie van onkunde en onwil aan Griekse zijde ligt er nog geen begin van een akkoord. Plannen voor een soberder begroting, de verkoop van staatsbedrijven en het moderniseren van de sociale zekerheid, het pensioen- en belastingstelsel en de arbeidsmarkt, stuiten op felle weerstand van Tsipras, Varoufakis en hun collega-ministers. Ondertussen ontvangen de onderhandelaars van de geldschieters in Athene doodsbedreigingen en staan er regelmatig 'spontane' demonstaties voor hun hotel ter intimidatie.

Arrogantie

Nu valt niet alleen Tsipras wat te verwijten. Zijn voorganger Antonis Samaras zorgde in de zomer van 2014 al voor het vertrek van de nationale belastinghervormer Haris Theoharis, omdat die de belastingfraude van oligarchen serieus wilde aanpakken. "Dat was een teken aan de wand", zegt een EU-diplomaat. "Feitelijk zijn toen de hervormingen in Griekenland stopgezet."

Moe van wat ze als Atheense arrogantie zien, wachten de andere eurolanden nu simpelweg tot de Griekse schatkist leeg is. Dat moment komt steeds dichterbij, getuige het besluit van de Griekse regering deze week dat lokale overheden hun financiële reserves aan de staat moeten afstaan. Ook dit omstreden decreet (burgemeesters zijn woedend) dekt echter geenszins de aflossingen waarvoor Griekenland tot en met augustus staat: ruim 9 miljard euro.

Een andere tijdbom is dat op 1 juli het huidige EU-IMF-hulpprogramma voor Griekenland afloopt, een lening van bijna 240 miljard euro. Zonder een zorgvuldige afronding hiervan én een akkoord over een geheel nieuw programma - waarmee nog geen begin is gemaakt - moet de ECB haar steun aan de Griekse banken minimaliseren. "Dan is het crunch time", zegt een financieel specialist van de EU: kapitaalvlucht uit Griekenland, oplopende onbetaalde rekeningen, faillissement, vertrek uit de eurozone.

Om dit scenario - dat niemand in Brussel wil - te voorkomen, moet Tsipras een akkoord sluiten met pijnlijke maatregelen. Liefst eind mei of begin juni, zodat de nationale parlementen in de eurolanden hun goedkeuring kunnen geven. "Ik ben nog nooit zo pessimistisch geweest over een oplossing", zegt een EU-ambtenaar die sinds jaren dag en nacht met Griekenland bezig is. "Maar goed, ik ben ook steeds onder de indruk van de Griekse capaciteit om om vijf over twaalf te leveren wat nodig is."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234