Vrijdag 04/12/2020

Smartlappenvuurwerk in kleurrijke roman van Arjan Visser

De Nederlandse auteur Arjan Visser maakte flink wat naam met zijn romans De laatste dagen (2003) en Hemelval (2006), waarin zondebesef en religieuze gekte opgeld maakten. In het met veel vuurwerk vertelde Paganinipark gooit hij het over een andere boeg. Hier voert de smartlap de boventoon.

Nog voor Arjan Visser (°1961) zich liet opmerken met zijn romans, maakte hij furore met zijn interviewreeks De tien geboden. Zowat elke Nederlander van enige statuur haalde Visser voor zijn dictafoon. Aan de hand van de Bijbelse voorschriften peuterde hij ongegeneerd aan het achterste van hun tong, in een variant op Humo’s De zeven hoofdzonden. Die gedegen reputatie vergezelde hem bij zijn intrede in de literaire wereld, waar zijn eerste roman De laatste dagen meteen op de shortlist van de AKO Literatuurprijs belandde en bekroond werd met de Anton Wachterprijs en de Geert Jan Lubberhui-zenprijs. De troebelen van een doktersgezin en godsdienstwaanzin in het boerenmilieu anno 1900 wekte hij tot leven in een behoorlijk verontrustende roman, die eindigt met een moord. Ook in opvolger Hemelval draaide het om zondebesef, zij het meer doorspekt met lust.In Paganinipark bespeelt Visser een heel ander register, dat schatplichtig is aan de operette en de smartlap. Het weidse gebaar wordt dan ook niet geschuwd in deze roman vol heftige coloratuur, die je je levendig kunt voorstellen in een regie van Pedro Almodóvar. In het eerste hoofdstuk zijn we getuige van de geboorte van Niccoló Stokvis, die volgens zijn moeder onder een ongunstig gesternte ter wereld komt. Was hij maar op 12 november 1959 geboren. Maar doordat de barensweeën zich uitstrekken tot de 13de, lijkt hij zijn noodlot niet te kunnen ontlopen. De zoon van de flamboyante Italiaanse Angelina en de Nederlandse marktkramer en drinkebroer Johnny Stokvis is evenwel begiftigd met een gouden stem, zij het van het genre Frans Bauer. Spoedig wordt hij de ster van de feestzaalpodia, vooral als hij als De Paganini’s een duo vormt met de oudere volkszanger en muziekleraar Gabriël Wezeman, die met volle teugen geniet van zijn onverwachte moment de gloire. Op het hoogtepunt van hun roem wordt de homoseksuele Niccoló, die er een promiscue liefdesleven op na houdt, evenwel dood aangetroffen in Paganinipark. Gabriël, die het slachtoffer is van zijn eigen geheimzinnigheid over zijn minnares Mirjam, krijgt de moord aangewreven. Zijn latere pogingen om weer als zanger met het succes aan te knopen zijn ronduit potsierlijk. Visser verdiept zich langdurig in de psyche van Wezeman. “Onverschillig, gevoelloos haast, zo dreef Gabriël door de goot van de tijd.” Die uitweidingen halen de roman, na een erg snedige aanloop, behoorlijk uit evenwicht. Je kijkt met bevreesd hart uit hoe Visser dit zal weten recht te breien. Natuurlijk houdt hij nog de ware toedracht over de moord op Niccoló achter de hand. En in de grande finale, waarin Visser alles uit de kast haalt, sta je perplex van het verrassingseffect. Je kunt niet anders dan concluderen dat Visser een vaardig verteller is. Toch blijft Paganinipark thematisch heel wat meer aan de oppervlakte dan zijn voorgangers. Zeker, het glittert en glimt en de vonken spatten er vaak af. Maar als het vuurwerk gedoofd is, blijf je toch een beetje verweesd achter. Wees maar zeker dat iemand als A.F.Th. Van der Heijden deze verhaalstof toch wat meer body én diepgang had weten te geven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234