Zondag 11/04/2021

Slow Trend

Slow Life: waarom we allemaal wanhopig zoeken naar een beetje 'traagheid' in ons leven

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Het leven gaat hard: een drukke job combineren we graag met een warm gezinsleven en nog wat fijne hobby's en sociale uitjes daarbovenop. Omdat ons hoofd de snelle pas niet langer kan volgen, is er ook een tegenbeweging. 'Slow Life': letterlijk een bewuste terugkeer naar het trage leven. Maar hoe ziet dat trage leven er dan uit? En is dat wel de juiste oplossing voor ons probleem?

Het leven raast aan een enorme snelheid aan ons voorbij: op weg naar de top van de carrièreladder nemen we er ook graag nog een boeiende partner, een schattig stel koters, een uitgebreide vriendenkring en een bruisend cultureel leven bij. Bevorderlijk voor de mentale balans blijkt al die drukte niet. Stress, depressie en burn-outs: ze swingen tegenwoordig de pan uit. In een tegenreactie zien we dan ook kleine protestacties opduiken: jonge ouders die hun status als bumpervader en ploetermoeder een halt toeroepen, overwerkte carrièrejagers die gaan pleiten voor een 30-urenwerkweek, stiltezoekers die een sabbatjaar inlassen, enzovoort.

Ondertussen vult het straatbeeld zich met winkels die allemaal claimen de meest authentieke producten 'van bij ons' in de aanbieding te hebben, trekken de zogenaamde 'slow food'-restaurants steeds meer foodies op zoek naar een unieke eetervaring en proberen 'slow book'-festivals de boekenwurm opnieuw de geneugten van het diepe literaire lezen bij te brengen.

1. Slow Life, wat is het?

Slow Life is een beweging die zich bewust wil ontrekken aan de snelheid van het leven en die wil terugkeren naar een meer diepgewortelde ervaring van het hier en nu. Haar roots vind de Slow Life-beweging in Italië. Daar werd in 2009 de Slow Food-movement opgericht, een collectief van voedselliefhebbers dat zich afzet tegen de industriële productie van voedsel (fastfood) en terugkeert naar de traditionele keuken met haar lokale cultuur, pure producten en artisanale bereidingswijzen.

Die bewust verstilde trend lijkt zich anno 2016 doorgetrokken te hebben naar nagenoeg alle deelaspecten van ons cultureel bestaan: boetieks die zich specialiseren in slow fashion, reisorganisaties die onder het mom van slow travel een bewust 'trage' vorm van reizen aanbieden of liefdesgoeroes die de orgastische geheimen van 'slow sex' uit de doeken doen.

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

2. Hoe is het zover kunnen komen?

Daar blijkt het snelle karakter van de prestatiemaatschappij voor iets tussen te zitten. "We zijn vandaag allemaal slaven van de tijd geworden", zegt systeemtherapeut en psychiater Dirk De Wachter. Het lijkt een onvermijdelijke bijwerking van het economische model waarop onze Westerse samenleving gebouwd is: "Alles draait om groei en vooruitgang. Om bedrijven zoveel mogelijk winst te laten maken, moet alles zo productief en efficiënt mogelijk verlopen. Voor werknemers wil dat zeggen: zoveel mogelijk werk verzetten, in zo weinig mogelijk tijd."

En dat creëert een heel doelmatige samenleving: "Alles wat we doen moet met een welbepaald doel voor ogen zijn, we moeten voorturend productief zijn. Tijd en ruimte om eens terug te plooien op jezelf, en te genieten van gewone dingen is er niet meer bij."

"Waarden die daarbij centraal zijn komen te staan zijn succes, materiële rijkdom, sociale status en carrière. Dat zijn echter niet de enige waarden die van nature in onze menselijke kern verankerd liggen", legt De Wachter uit. Dat zijn ook verbinding, menselijk contact en een diepgaande relatie met anderen. "Ook al behalen we het bovenste trapje van de sociale ladder, wonen we in het mooiste huis uit de wijk, of bewandelen we het meest begerenswaardige carrièrepad, innerlijke vervulling zullen al die 'prestaties' niet altijd met zich meebrengen."

Dirk De Wachter. Beeld Eric De Mildt
Dirk De Wachter.Beeld Eric De Mildt

De zogenaamde 'vooruitgang' blijkt het voortdurende gevoel van gejaagdheid bovendien nog wat extra aan te wakkeren. "De technologische ontsluiting, digitalisering, en globalisering hebben ervoor gezorgd dat alles veel sneller en op veel grotere schaal voor ons beschikbaar is", zegt Herman Konings, theoretisch psycholoog en trendwatcher bij toekomstonderzoeksbureau Pocket Marketing/nXt.

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

"Terwijl grote culturele stromingen en vernieuwingen in het niet-digitale tijdperk nog rustig de tijd hadden om zich te ontwikkelen, is dat in onze snelle en open samenleving niet meer het geval. Terwijl media en het internet ervoor zorgen dat onze kijk op de wereld enorm verbreed wordt, en trends uit alle uithoeken van de wereld in een wip tot bij ons geraken, zorgen online shops als Amazon ervoor dat we ons al die producten ook nog eens in een oogwenk kunnen aanschaffen."

3. Wat doet dat snelle levenstempo met ons?

Door die voortdurende race naar 'lege waarden' zijn we terechtgekomen in een kick- en graaicultuur. "De wereld loopt vol dolgedraaide individuen die de interne leegte die ze voelen, zo snel mogelijk opgevuld willen zien", zegt Konings. Omdat alternatieven ontbreken, is consumeren vandaag dé manier bij uitstek geworden, om de honger te stillen. "De spullen die we aankopen moeten steeds meer en steeds groter, de ervaringen die we opdoen steeds extravaganter en uitdagender."

In al die ongebreidelde consumentendrang komt er echter ook een moment dat het allemaal te veel wordt. Konings: "In de moderne digitale consumptiemaatschappij komen er zoveel prikkels en zoveel input op ons af, dat onze hersenen dat hele spektakel niet meer verwerkt krijgen. Doordat er niet alleen veel meer prikkels dan vroeger op ons afkomen, maar de intensiteit daarvan ook nog eens steeds hoger wordt, raken onze filters overvol en zien we door de bomen het bos niet meer. Op dat moment ontstaat er bij veel mensen keuzeverlamming: niet meer kunnen kiezen uit het teveel aan mogelijkheden."

null Beeld kos
Beeld kos

4. En is 'slow' dan de oplossing?

"Om weerwerk te bieden aan alle chaos en verwarring van de overprikkelende, snelle consumptiemaatschappij, ontstaat er bij mensen vandaag dan ook een hang naar verstilling en gewone dingen", zegt Konings. "Men wil terug naar de analoge, echte authentieke en vooral trage ervaring, waar het allemaal een beetje minder groots mag zijn, iets flauwer, een plek ook waar ze vooral niet te veel overrompeld worden door allerlei keuzemogelijkheden."

Die nood blijkt vooral bij Generation Y het hoogst te zijn. "Zij zijn opgegroeid in het globale tijdperk, leven voortdurend in een wereld die bestaat uit digitale schermen en werden bovendien grootgebracht met de gedachte dat alles mogelijk is." Maar net zij willen dat helemaal niet. "Ze willen terug naar het gewone. Zij zijn de generatie die opnieuw polaroids gaat nemen, vinyl gaat kopen en rustig een slow brand filterkoffie gaat slurpen in de koffiebar om de hoek."

5. Is het wel voldoende?

"Op zich is die terugkeer naar het analoge en de trage ervaring een instant remedie, die ons snel van een shot antistoffen moet voorzien voor een fenomeen waarvan de wortels zo diep in het maatschappelijk systeem zitten, dat het maar moeilijk aan te pakken is."

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Ook De Wachter ziet in de slow trend niet meteen een ultieme oplossing voor het grotere probleem: "Dat gevoel van innerlijke uitholling door het voortdurend efficiënt en productief moeten zijn, dat ga je niet oplossen door een weekendje te bezinnen in de wellness of eens heerlijk traag te gaan eten." Dat kan volgens hem allemaal wel leuk en gezellig zijn - en zorgen voor instant verlichting - maar als die zaken louter gebruikt worden bij wijze van tijdelijke herbronning - het opladen van de batterijen - om er daarna terug keihard tegenaan te gaan, dan heeft dat weinig nut.

Om ons volledig te ontdoen van ons gevoel van leegte en is er volgens hem dan ook een veel grotere kentering nodig: een maatschappijmodel dat zich niet enkel organiseert volgens de wetten van de economie en het grote geld. "Dat model zit echter zo diep verweven in hoe de wereld zich op dit moment organiseert, dat een echte omkeer mij op dit moment niet meteen mogelijk lijkt."

Urban City Guide

Wat u in afwachting van die 'grote maatschappelijke kentering' dan moet beginnen? Daar is voorlopig niet echt een antwoord op. Toch maar gaan voor wat instant traagheid lijkt voorlopig dan ook de enige remedie. En die traagheid vindt u - bijvoorbeeld - hier.

1. SLOW FOOD bij L'Inizio in Leuven

Wie voorbij het groezelige geveltje van deze minuscule eenmanspastabar in de Leuvense Parijsstraat wandelt, zou het niet meteen vermoeden, maar achter die gevel schuilt wel degelijk een slow food-parel van formaat. Met een bijna letterlijk laaiend enthousiasme schept de bedreven Italiaanse pastaman er de meest vernuftige combinaties bij elkaar: een beker met broccoli, pesto, ricotta en parmezaanschilfers of toch liever een eentje 'della casa' met ragout op napolitaanse wijze; u vraagt, hij draait. De bereidingen kosten weliswaar tijd, maar zijn het wachten dubbel en dik waard.

L'inizio, Parijsstraat 39, 3000 Leuven


2. SLOW COFFEE bij Le Café du Sablon in Brussel

Le Café du Sablon van eigenaar François Lafontaine concentreert zich specifiek op slow coffee. Naast de gebruikelijke klassiekers en wat specialer materiaal - denk aan mierzoete melkvarianten met een stevige portie chocolade of hazelnootlikeur - staan er dan ook vooral slow brand koffies op de kaart. Elke slow-variant wordt gemaakt met een single origin naar keuze, respectievelijk afkomstig uit Tanzania, Guatemala, Malawi of Ethiopië.

In de bereiding van zijn 'trage koffies' roept Lafontaine de hulp in van enkele aloude tools als de V60, de Chemex, de AeroPress en de sifon. Benieuwd naar de techniek achter die vreemde woordenbrij? U weet waar u zijn moet.

Le Café du Sablon, Regentschapsstraat 26, Brussel


3. SLOW FASHION bij Juttu in Antwerpen

Rustig de tijd nemen om alle kledingstukken, deco-items en andere snuisterijen te bekijken en het verhaal erachter te ontdekken - dat is waar het om draait bij JUTTU. Met dat doel in het achterhoofd werd de Scandinavisch geïnspireerde conceptstore ingedeeld in verschillende thematische compartimenten: food, fashion, deco... De bedoeling is dat bewuste en hippe shoppers zich daardoor laten overhalen, de winkel 'te lezen zoals ze een magazine zouden doorbladeren'. De focus van JUTTU ligt uiteraard bij eerlijke merken en lokale initiatieven.

JUTTU, Meir 19, 2000 Antwerpen


4. SLOW SHOPPING bij De Superette in Gent

De Superette van Kobe Desramaults, Rose Green en Sarah Lemke is een biologische bakkerij die zich focust op manueel in authentieke houtovens gebakken zuurdesembrood, gemaakt van bloem met biologische granen. Het concept past perfect binnen het grotere plaatje van Wulvennest, een verbond van jonge en voortuitstrevende foodlovers die eenzelfde (slow food)-filosofie aanhangen: authentieke bereidingswijzen en eerlijke ingrediënten zorgen voor een kwaliteitsvol eindresultaat.

De Superette, Guldenspoorstraat 29, 9000 Gent


5. SLOW MUSIC bij Coffee & Vinyl in Gent

Ook het concept achter de Antwerpse recordstore Coffee & Vinyl doet sterk aan een slow trend-ideologie denken. Naast een ruim aanbod aan LP's, singles en cd's, serveert eigenaar Lars Cosemans er ook hoogkwalitatieve koffie, smakelijke gebakjes en huisgemaakte iced tea. Terwijl u de zinnen even laat rusten, dompelt de shop u welwillend onder in nieuwe muzikale werelden. Beslissen of u die nieuw ontdekte gebieden ook een vaste stek in uw platenkast wil geven, kan achteraf nog altijd.

Coffee & Vinyl, Volkstraat 45, 2000 Antwerpen


6. SLOW READING bij Bar Boek in Leuven

In ware Das Mag-stijl (Nederlandse uitgeverij en organisatorische kracht achter Das Magazin Festival) worden er ook in ons land steeds meer leesclubs opgericht: vaste leesgroepen waarvan de leden eens per week (of maand) bij elkaar komen om hun nieuwste literaire avonturen te bespreken. Een bijzondere variant is de Slow Reading Club van Lieselotte De Snijder. De bedoeling van de club is om jezelf - in gezelschap van een aantal andere boekenwurmen - een uurtje in de week helemaal onder te dompelen in de wondere wereld van het geschreven woord.

Traag en aandachtig lezen, daar gaat het om. Volgens De Snijder even rustgevend als een uurtje meditatie of yoga: de perfecte remedie tegen de stresserende snelheid van ons moderne bestaan. Een perfectie locatie om een slow reading sessie bij te wonen is in een van de kleine, maar gezellige literaire salons van Bar Boek in Leuven.

Barboek, Schrijnmakersstraat 17, 3000 Leuven

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234