Zaterdag 15/05/2021

NieuwsAanslag Wenen

Slovakije waarschuwde Oostenrijk voor terrorist

De politie blijft massaal patrouilleren op de plaats van de aanslag in Wenen, de deradicaliseringsdienst en antiterreurcel krijgen intussen felle kritiek.
 Beeld AFP
De politie blijft massaal patrouilleren op de plaats van de aanslag in Wenen, de deradicaliseringsdienst en antiterreurcel krijgen intussen felle kritiek.Beeld AFP

De Oostenrijks hoofdstad Wenen probeert de draad weer op te pikken, na de terreuraanslag door de twintigjarige moslimextremist Kujtim Fejzulai die maandagavond aan vier mensen het leven kostte. Intussen neemt de kritiek op zowel de deradicaliseringsdienst als de antiterreurcel toe. Die laatste werd door de Slovaakse geheime dienst gewaarschuwd voor Fejzulai, maar ondernam niets.

Op een paar terrastafels van het uitgaanskwartier waar dader Kujtim Fejzulai (20) toesloeg, staan nog volle en halfvolle bierpullen. Kijk voorbij de tafeltjes, voorbij de omgevallen stoelen en het gebroken glas op de kasseien, en je ziet kogelgaten.

Ongeveer tien minuten, zo lang duurde de grootste moslimterroristische aanslag ooit in Oostenrijk. Maandagavond opende Fejzulai het vuur in een van de smalle straten tussen de pastelkleurige Habsburgpanden. Gewapend met onder meer een automatisch geweer doodde de schutter vier mensen: twee mannen en een vrouw overleden ter plekke, een andere vrouw bezweek dinsdag aan haar verwondingen. Het gaat om een 24-jarige Duitse die haar studies financierde door op te dienen in een restaurant, een 21-jarige man die net als de dader Noord-Macedonische wortels had, een 39-jarige man die aan een fastfoodrestaurant stond, en een 44-jarige vrouw die net van haar werk kwam.

23 andere mensen raakten gewond, van wie een aantal in kritieke toestand in het ziekenhuis werd opgenomen. Drie slachtoffers lagen woensdag nog op intensieve.

Bermudadriehoek

Voordat de politie de schutter doodde, had hij op zes plekken in de Weense binnenstad op mensen geschoten. Dinsdag maakte de Oostenrijkse minister van Binnenlandse Zaken Karl Nehammer bekend dat de dader een sympathisant was van Islamitische Staat. De terreurorganisatie eiste daarna de aanslag op.

De dag na de aanslag zijn de straten vrijwel uitgestorven, alles is dicht. Er zijn voornamelijk cameramannen, journalisten en veel zwaarbewapende politieagenten. Af en toe komt iemand een roos neerleggen of een kaarsje branden op plekken waar de sporen van de terreurdaad nog zichtbaar zijn.

De 27-jarige bakker Titzian brandt een kaarsje voor de slachtoffers. “Mijn vrienden en ik zijn ontzettend van streek”, zegt de grote, blonde man. “Deze gebeurtenis treft Wenen, en ook mij als Wiener, heel hard.” Zelf was hij maandagavond thuis, maar zijn vrienden waren op stap in de populaire uitgaansbuurt, die in Wenen ook wel de Bermudadreieck (Bermudadriehoek) wordt genoemd. “Gelukkig zijn ze ongedeerd.”

Zwarte vlag

Maandagavond was het hier behoorlijk druk. De dag erna zouden namelijk strengere maatregelen ingaan om het aantal coronabesmettingen terug te dringen. Vooral jonge mensen besloten het er nog een avond van te nemen. De vele cafés en terrassen van de ‘Bermudadriehoek’ leenden zich daar uitstekend toe. In de wijk ligt ook de grootste synagoge van Wenen, in de Seitenstettengasse, waar eveneens geschoten is. Het is nog onduidelijk of de synagoge een specifiek doelwit van de aanslag was.

Een paar straten verderop verzamelen mensen zich voor de Stephansdom, de Weense kathedraal in het hart van de stad, waar sommigen naar binnen gaan voor een herdenkingsmis. Aan het gotische dak van de dom hangt een zwarte vaan. Het gebouw wordt geflankeerd door tientallen zwaarbewapende agenten en militaire politie. Op het plein staan twee jongens met een opvallende roodoranje uniformpet: van een katholieke studentenvereniging, verduidelijkt Sebastian Aste (21), die hier in Wenen studeert. “Je houdt niet voor mogelijk dat zoiets kan gebeuren”, zegt hij. Zelf was hij “godzijdank” thuis. Maar het is belangrijk om de slachtoffers te gedenken en hier steun te betuigen, vindt hij.

De 21- jarige Riel Blakcuri valt hem bij. “Dit gaat ons allemaal aan als Oostenrijkers.” Blakcuri haalt ook de woorden aan van Sebastian Kurz eerder die dag. Bondskanselier Kurz zei dat moslimterroristen er niet alleen op uit zijn dood en leed te veroorzaken, maar ook om de maatschappij te verdelen. Daar moet niemand in trappen, aldus de bondskanselier.

Deradicalisering

Vooralsnog gaat de politie uit van één dader. Maandag was nog sprake van meerdere daders. Wel is een aantal mensen uit de omgeving van de terrorist opgepakt. Onder hen Burak K., de man met wie Kujtim Fejzulai in 2018 naar Afghanistan probeerde af te reizen om er een IS-contact te ontmoeten. Dat plan mislukte.

Fejzulai werd daarna veroordeeld, maar al snel weer vrijgelaten, onder meer omdat er aanwijzingen waren dat hij gederadicaliseerd was. Binnenlandminister Nehammer wees woensdag de deradicaliseringsdienst Derad met de vinger na: die had zich te makkelijk laten misleiden. Derad vindt die kritiek onterecht en wees in een reactie op zijn beperkte mogelijkheden en middelen. “Wij kunnen bijvoorbeeld geen telefoons afluisteren. Wij hebben ook nooit beweerd dat deze man gederadicaliseerd was. Bovendien was hij ook zonder vroegtijdige vrijlating nu al op vrije voeten geweest: zijn straf eindigde in juli van dit jaar.” Derad pleit voor “betere samenwerking in plaats van naar elkaar te wijzen”.

Woensdag raakte ook bekend dat de Slovaakse geheime dienst de Oostenrijkse antiterreurcel had gewaarschuwd voor Fejzulai, nadat die er in juli munitie wou kopen. Maar de Oostenrijkers deden niets met die info. Binnenlandminister Nehammer vraagt dat een onderzoekscommissie uitzoekt wat er fout is gegaan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234