Donderdag 23/09/2021

Sloopkogel dreigt voor toren van Marcel Breuer

CLEVELAND l In Cleveland in de Amerikaanse staat Ohio wordt een leegstaande wolkenkrabber van de befaamde architect Marcel Breuer bedreigd met de sloop.

Critici menen dat brutalisme met zachtheid moet worden behandeld: "Alles wat deze vader van de moderne architectuur heeft gedaan, is een verdienste op zich. Je gaat een wat mindere Picasso toch ook niet vernietigen?"

Bekende ontwerpen van Marcel Breuer (1902-1981), Amerikaanse architect van Hongaarse afkomst, zijn De Bijenkorf in Rotterdam uit 1956, het Unescogebouw in Parijs van enkele jaren daarvoor en het Whitney Museum of Modern Art in New York uit 1966.

De 117 meter hoge Cleveland Trust Tower uit 1971 is geen icoon, maar wel representatief voor Breuers versie van het brutalisme, een richting in de moderne architectuur die het brute materiaal opzettelijk in de constructie toont. De façade van de toren, die 29 verdiepingen telt, is een honingraat van ruw beton met diepliggende ramen. Spuuglelijk, oordelen inwoners in Cleveland. "Geef mij een sloopkogel en ik maak de toren eigenhandig met de grond gelijk", verklaarde een bankier aan The New York Times.

Sinds de Cleveland Trustbank van naam veranderde en fuseerde, staat de kantoortoren leeg. Dat is al zo sinds het einde van de jaren tachtig. Twee jaar geleden werd de wolkenkrabber opgekocht door de lokale overheid, samen met vijf omliggende panden. In maart van dit jaar werd bij nipte meerderheid voor afbraak gestemd. In de plaats zou een nieuwe toren voor overheidsadministratie worden opgetrokken. De beslissing wordt aan het eind van de maand herbekeken.

Ondertussen neemt het protest tegen de afbraakplannen toe. Het American Institute of Architects en het National Building Museum in Washington, waar in november een retrospectieve over Breuer opent, willen dat het "monument van naoorlogse moderne architectuur" gerenoveerd wordt, al moeten ze toegeven dat het zijn tekortkomingen heeft. Naar hedendaagse maatstaven zijn de binnenruimtes bijvoorbeeld krap en de plafonds laag. Het gebouw steekt ook schril af tegen de veel lagere gebouwen in de directe omgeving. Het contrast met het belendende pand in neoklassieke stijl is zonder meer spectaculair. Daartegenover staat niet alleen de architecturale waarde, maar ook een financieel argument. Een renovatie van de Breuertoren zou naar verluidt 185 tot 200 miljoen dollar kosten, terwijl de nieuwbouw berekend is op 223 miljoen dollar.

In het gevecht om het behoud van de Trust Tower schuilt nochtans ook enige ironie. Het ontwerp ervan is immers gebaseerd op een onuitgevoerd gebleven plan van Breuer: de wolkenkrabber die pal op de grond van Grand Central Station in New York had moeten verrijzen. Dat radicale idee - typisch voor de jaren zestig wel - werd afgevoerd na een storm van protest, waarbij zelfs Jacqueline Kennedy Onassis zich niet onbetuigd liet. De naam van de architect bleef niet gespaard.

Het omstreden dossier rond Grand Central Station zorgde er jaren later voor dat historische gebouwen beter worden beschermd in de Verenigde Staten. De kans bestaat dat de Cleveland Tower zich er nog op zal kunnen beroepen. (WD)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234