Donderdag 21/11/2019

Joegoslaviëtribunaal

Slobodan Praljak, het 'buitenbeentje' dat liever gif dronk dan oorlogsmisdadiger genoemd te worden

Slobodan Praljak (rechts), gisteren tijdens de laatste zitting van het Joegoslaviëtribunaal in Den Haag. Beeld AP

De allerlaatste zitting van het Joegoslaviëtribunaal is uitgedraaid op een morbide coup de théâtre. Toen de rechters hem schuldig verklaarden, dronk beklaagde Slobodan Praljak een flesje met vergif leeg. Dat werd hem fataal.

Nadat Bosnisch-Servisch legerleider Ratko Mladic vorige week tot levenslang was veroordeeld, had het Joegoslaviëtribunaal in Den Haag nog één zaak te voltooien. Het beroep van zes beklaagden tegen hun veroordeling in 2013. Voor de buitenwereld leek het slechts een formaliteit, die hooguit nog wat aandacht zou krijgen omdat het de laatste zitting was van een kwarteeuw tribunaal. Maar dat draaide anders uit.

Toen de rechter duidelijk maakte dat er niets verandert aan de uitgesproken straffen, nam een van de beklaagden het woord. "Slobodan Praljak is geen oorlogsmisdadiger", declameerde hij over zichzelf. "Ik verwerp dit vonnis." Vervolgens haalde hij een flesje tevoorschijn en dronk dat tot de bodem leeg. De rechter maande hem aan om te zwijgen en las nog even voort. Maar toen Praljak uitdrukkelijk verklaarde dat hij gif had gedronken, werd de zitting stilgelegd.

Een ambulance bracht de 72-jarige Bosnische Kroaat naar een nabijgelegen ziekenhuis. Maar drie uur later lieten Kroatische media weten dat hij daar was gestorven. Wat Praljak heeft gedronken en hoe hij dat in handen kreeg, is nog niet duidelijk. Hij zat al sinds april 2004 opgesloten in een van de cellen die het tribunaal in de gevangenis van Scheveningen ter beschikking heeft. De Nederlandse autoriteiten hebben een onderzoek ingesteld.

Buitenbeentje

Praljak was een buitenbeentje onder de 161 beklaagden die in de loop der jaren voor het tribunaal zijn verschenen. Hij behaalde eerst een diploma als elektrisch ingenieur, maar ging daarna filosofie en filmwetenschappen studeren. In de jaren 70 en 80 werkte hij als theaterdirecteur. Maar toen Joegoslavië in 1991 uiteenviel en de verschillende etnische groepen elkaar begonnen te bevechten, sloot hij zich vrijwillig aan bij het Kroatische leger.

Hij vormde daar een eigen eenheid van artiesten en intellectuelen. En ook al had hij niet de minste militaire achtergrond, schopte hij het snel tot generaal. In die hoedanigheid stond hij aan het hoofd van de manschappen die zich in 1993 bezondigden aan burgermoord, verkrachtingen en buitenproportionele vernielingen in het Bosnische stadje Mostar. Dat stond bekend om zijn eeuwenoude brug, die werd vernietigd bij een oorlogsmisdaad die uitdrukkelijk aan Praljak is toegeschreven.

Hij zou ook persoonlijk verantwoordelijk zijn geweest voor het blokkeren van noodhulp aan de burgerbevolking, wat hem alles samen op twintig jaar cel kwam te staan. Maar hoe omstreden die beschuldigingen nog steeds zijn, werd gisteren bewezen door de reactie van Dragan Covic, de etnische Kroaat in het driekoppige presidentschap dat Bosnië-Herzegovina nu leidt. "Praljak heeft de wereld laten zien tot welke opoffering hij bereid was om te tonen dat hij geen oorlogsmisdadiger was", verklaarde die.

Het was de derde keer dat een beklaagde van het Joegoslaviëtribunaal zichzelf van het leven benam. In 1998 en 2006 deden twee Kroatisch-Servische politici dat door zich in hun cel te verhangen. Zestien beklaagden stierven een natuurlijke dood voor hun proces was afgerond – met als bekendste het gewezen Servische staatshoofd Slobodan Milosevic – en zeven andere zijn gestorven nadat ze waren berecht. 

In Bosnië kwamen er meteen na de dood van Praljak steunbetuigingen. Op het centrale plein in Mostar verzamelden zo'n duizend Bosnische Kroaten om kaarsen te branden. In een overvolle kathedraal werd een mis aan hem opgedragen terwijl de kerkgangers zich in Kroatische vlaggen wikkelden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234