Woensdag 04/08/2021

Slikken of stikken voor Grieken

Ondanks de belofte van Grieks premier Alexis Tsipras om voor eind april een saneringsplan te leveren, liggen er alleen wat lijstjes met ideeën op tafel. Voor de ministers van Financiën van de eurolanden is de grens bereikt: er komen geen nieuwe deadlines meer.

Het is slikken (hervormen) of stikken (failliet gaan) voor Griekenland. Morgen vergadert de Eurogroep in het Letse Riga. Hoofdonderwerp is het financiële, politieke en sociale drama in Griekenland. Gevreesd wordt dat Grieks Financiënminister Yanis Varoufakis wederom zijn evangelie van de onbevlekte solidariteit (geld lenen zonder voorwaarden) zal afsteken. "Het zou enorm helpen, qua woedebeteugeling, als Varoufakis zich minder als missionaris en meer als minister opstelt", zegt een nauw betrokken EU-ambtenaar.

Tsipras, Varoufakis en de andere Griekse ministers: ze hebben er sinds hun aantreden, eind januari, alles aan gedaan om het vooroordeel over het gebrek aan Griekse regeerkracht te versterken. Harde afspraken om voor een bepaalde datum serieuze bezuinigings- en hervormingsplannen te presenteren, in ruil waarvoor Athene ruim 7 miljard euro van de eurolanden en het IMF kan lenen, zijn genegeerd - alle nachtelijke vergaderingen, minitoppen en bilaterale bezoeken die daaraan voorafgingen ten spijt, inclusief Tsipras' vijf uur durende dineroverleg met Angela Merkel.

Onkunde en onwil

Andere eurolanden werden geschoffeerd, zoals Duitsland dat Griekenland volgens Tsipras miljarden euro's moet betalen als compensatie voor nazimisdaden in de Tweede Wereldoorlog. De Spaanse premier Mariano Rajoy werd als een lafaard weggezet en Tsipras trapte bewust op de tenen van Finland, Letland, Litouwen en Estland door de banden aan te halen met Moskou. En dat terwijl alle eurolanden moeten instemmen met het verstrekken van nieuwe leningen en hulp aan Griekenland.

Bovenal heeft de regering-Tsipras de onderhandelingen met de schuldeisers over extra geld afgelopen maandag grondig gefrustreerd. Door een combinatie van onkunde en onwil aan Griekse zijde ligt er zelfs nog geen begin van een akkoord klaar. Plannen voor een soberder begroting, de verkoop van staatsbedrijven en het moderniseren van de sociale zekerheid, het pensioen- en belastingstelsel en de arbeidsmarkt, stuiten op felle weerstand van Tsipras, Varoufakis en hun collega-ministers. Ondertussen ontvangen de onderhandelaars van de geldschieters in Athene doodsbedreigingen en wordt er geregeld 'spontaan' gedemonstreerd voor hun hotel ter intimidatie.

Nu valt niet alleen Tsipras wat te verwijten. Zijn voorganger Antonis Samaras zorgde in de zomer van 2014 al voor het vertrek van de nationale belastinghervormer Haris Theoharis, omdat die de belastingfraude van oligarchen serieus wilde aanpakken. "Dat was een teken aan de wand", zegt een EU-diplomaat. "Feitelijk zijn toen de hervormingen in Griekenland stopgezet."

Arrogantie

Moe van wat ze als Atheense arrogantie zien, wachten de andere eurolanden nu simpelweg tot de Griekse schatkist leeg is. Dat moment komt steeds dichterbij, getuige het besluit van de Griekse regering deze week dat lokale overheden hun financiële reserves aan de staat moeten afstaan. Ook dit omstreden decreet (burgemeesters zijn woedend) dekt echter geenszins de aflossingen waarvoor Griekenland tot en met augustus staat: ruim 9 miljard euro.

Een andere tijdbom is dat op 1 juli het huidige EU-IMF-hulpprogramma voor Griekenland afloopt, een lening van bijna 240 miljard euro. Zonder zorgvuldige afronding hiervan én een akkoord over een geheel nieuw programma - daarmee is nog geen begin gemaakt - moet de ECB haar steun aan de Griekse banken minimaliseren. "Dan is het crunch time", zegt een financieel specialist van de EU: kapitaal- vlucht uit Griekenland, oplopende onbetaalde rekeningen, faillissement, vertrek uit de euro-zone.

Om dit scenario - dat niemand wil - te voorkomen, moet Tsipras een akkoord sluiten met pijnlijke maatregelen. Liefst eind mei of begin juni, zodat de nationale parlementen in de eurolanden hun goedkeuring kunnen geven. "Ik ben nog nooit zo pessimistisch geweest over een oplossing", zegt een EU-ambtenaar die de afgelopen jaren dag en nacht met Griekenland bezig is geweest. "Maar goed, ik ben ook steeds onder de indruk van de Griekse capaciteit om om vijf over twaalf te leveren wat nodig is."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234