Vrijdag 06/08/2021

NieuwsOnderzoek

Slechts een op de vier medicijnstudies openbaar in België

null Beeld AFP
Beeld AFP

Amper een op de vier klinische studies over geneesmiddelen in ons land wordt ook publiek gemaakt. Problematisch, want daardoor bestaat het risico dat artsen verkeerde of minder effectieve medicatie voorschrijven aan hun patiënten.

835 studies werden er tussen 2004 en 2015 geregistreerd in ons land. Slechts 207, of een schamele 25 procent, werd ook gepubliceerd. Nochtans is publicatie verplicht binnen de twaalf maanden na het afronden van de studie. Dat blijkt uit cijfers die Transparimed, een Europese organisatie die de transparantie in de medische wereld wil bevorderen, vandaag bekend maakt. De data uit de studie werden verzameld door de University of Oxford.

Transparimed houdt wel een slag om de arm: een beperkt aantal studies zou mogelijk nog kunnen lopen. Absolute zekerheid kunnen ze daarover niet geven, aangezien de datakwaliteit in ons land als abominabel wordt gekwalificeerd. Volgens de schatting van de organisatie staan er 327 Belgische klinische studies op de lijst ‘vermist’. “Dat is sowieso een onderschatting”, zegt Transparimed-oprichter Till Bruckner.

België bengelt daarmee achteraan in de Europese klas. Landen als Frankrijk en Italië (17 procent gepubliceerde studies), Nederland (10 procent) en Noorwegen (6 procent) presteren weliswaar nog veel slechter. Het verschil met koplopers Letland (73 procent), Roemenië (68 procent) en het Verenigd Koninkrijk (64 procent) blijft wel groot.

“Terwijl je natuurlijk 100 procent beoogt”, zegt filosoof en farmajournalist voor de Nederlandse website De Correspondent Ruben Mersch. “Om te beginnen zien studies die doorgaans draaien op vrijwilligers dus nooit het daglicht, wat niet fijn is. Maar bovenal: zo creëer je een heel vertekend beeld van wat wel en niet werkt. Het valt namelijk te vrezen dat het vooral de studies met een negatief resultaat op deze manier weggefilterd worden.”

Dat kan verstrekkende gevolgen hebben. Niet enkel omdat collega-onderzoekers niet op de hoogte zijn van een onderzoek, en daardoor hetzelfde gaan uitvoeren, wat een enorme verspilling van tijd en middelen is. Dat is geen detail: de coronacrisis heeft het afgelopen anderhalf jaar heel duidelijk gemaakt hoe cruciaal het wereldwijd delen van data is voor de volksgezondheid.

Maar bovenal bestaat het risico dat artsen op basis van de wel beschikbare informatie verkeerde of ongeschikte medicatie zullen voorschrijven aan hun patiënten, vrezen de experts. “De klinische studies zijn onze basis, de grondstof waarmee wij aan geneeskunde doen”, zegt professor farmacologie Thierry Christiaens (UGent). “Die publication bias en het ontbreken van data, is zeer ernstig.”

Volgens Transparimed zou het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) moeten ingrijpen. Dat agentschap controleert de klinische studies in ons land, maar komen niet tussen wanneer er nooit een publicatie volgt. Het FAGG liet in het verleden al verstaan dat hun bevoegdheid niet ver genoeg reikt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234