Dinsdag 20/10/2020

Slavernij in het WK-stadion

Beeld Kasper Goethals

Honderdduizenden Zuid-Aziatische arbeiders in Qatar, waarvan er velen werken aan de infrastructuur voor het WK voetbal van 2022, zitten vast in een systeem dat lijkt op slavernij. ACV'ers Steven De Heyn en Patrick Lauwers gaan na of de overheid haar belofte nakomt om de arbeidsomstandigheden te verbeteren.

In een kamer in een woonbarak in Al Khor, vlakbij Doha, verdringen twaalf Indiërs en een Sri Lankees zich rond een delegatie van de internationale bouwvakbond BWI. Onder hen zijn twee Belgen van ACV: secretaris Steven De Heyn en delegué Patrick Lauwers. Het is een drukke bedoening, de kamer is niet veel groter dan 12 vierkante meter. De Sri Lankees neemt het woord: "Ik wil naar huis. Ik mis de meren en de tempels", zegt Ginesh (35).

Alle persoonlijke bezittingen van Ginesh liggen onder een dun matrasje in zijn stapelbed. De kamer deelt hij met zeven anderen. Net als zijn vader en zijn vier broers voor hem, vertrok hij twee jaar geleden uit Sri Lanka om in de Golfstaten werk te zoeken. Hij spaarde zelf de 400 euro bijeen voor zijn vlucht naar Doha. Nu werkt hij er 60 uur per week als elektricien in de bouw van hotels en accommodatie, onder andere voor de wereldbeker voetbal in 2022.

Beeld Kasper Goethals

Middeleeuws systeem

De Heyn en Lauwers kennen de slechte omstandigheden van vorige missies met BWI in Qatar. "Mijn eerste bezoek in 2013 was echt indrukwekkend. De omstandigheden waar de arbeiders in leven zijn verschrikkelijk", zegt De Heyn, die secretaris is voor de bouwcentrale van ACV in Leuven en Brussel. "Het is ongelooflijk om te zien hoe weinig er veranderd is. Ze leven nog steeds in een mensonwaardige situatie. Maar de overheid en de werkgevers zwichten beetje bij beetje voor de internationale druk."

"Bijna alle in Doha arbeiders zijn Zuid-Aziaten. Het weinige geld dat ze verdienen, sturen ze naar hun familie", vertelt De Heyn. Van de 1,8 miljoen buitenlanders die de metropool uit de grond stampen in het midden van de woestijn, leven velen in omstandigheden die door Amnesty International beschreven worden als moderne slavernij. Het middeleeuwse kafala-systeem maakt het voor arbeiders onmogelijk om zonder toestemming van hun werkgever het land te verlaten of van job te veranderen.

Vlak voor De Heyns eerste bezoek verscheen een rapport van The Guardian, waaruit bleek dat er elke dag twee werknemers stierven bij de bouw van de WK-infrastructuur. "Het BWI heeft toen beloofd om de arbeiders te bezoeken en hun situatie op te volgen", zegt De Heyn.

De Qatarese overheid beloofde verbetering. En de ACV'ers zien wel dat er langzaamaan wat van in huis gekomen is. "De werknemers in de stadions krijgen veiligheidslessen en hebben hun helm, vestje en werkschoenen. Dat was de voorbije jaren niet altijd het geval", zegt De Heyn. Na jarenlang uitstel ondertekende de emir van Qatar vorige week een wet die belooft om het kafala-systeem grondig te hervormen.

De meeste kampen in Qatar worden permanent bewaakt en zijn bijna altijd verboden toegang voor westerlingen. In een kamp van Midmac, een partner van het Belgische bedrijf Sixconstruct (Besix) bij de bouw van het Khalifa WK-stadion, komen Lauwers en De Heyn niet binnen. Lauwers, die zelf syndicaal delegué is bij Besix in België, zegt dat hij oprecht gelooft dat Besix bij de betere leerlingen van de klas is. "Deze kampen zijn in weinig te vergelijken met de kampen in Al Khor. Als we de kampen bezoeken letten we vooral op hygiëne, het aantal mensen per kamer, de keukens en wc's."

Bij de Indiase arbeiders die het kamp uitlopen, klinkt een redelijk positief verhaal. "We krijgen 1.000 QAR per maand (250 euro) en het eten is gratis." Ze slapen met vier op één kamer, wat in vergelijking met andere kampen, zoals dat van Ginesh, luxe is.

Beeld Kasper Goethals

Corruptieschandalen

Als de groep arbeiders onder druk van bewakers terug naar binnen gaat, komt een andere man zijn verhaal doen. Hij beweert dat de anderen een positief verhaal ophangen omdat ze bang zijn om hun job te verliezen. "Ze liegen, het loon is niet zo hoog als ze zeggen. Het is niet 250, maar 200 euro per maand en daar gaat nog een bedrag af voor eten. Ze hebben wel gelijk als ze zeggen dat het veilig en goed werk is. Alleen is het loon te laag en komt het vaak te laat."

Het Supreme Committee voor het WK in 2O22, waakt over de arbeidsomstandigheden in de stadions en bouwt nieuwe infrastructuur voor de werknemers. Het imago van Qatar kan wel een duwtje in de rug gebruiken, nu bij de corruptieschandalen rond de FIFA ook de benoeming van Qatar als gastland in vraag wordt gesteld. De projecten die niet zo eenvoudig aan het wereldkampioenschap kunnen worden gelinkt, krijgen minder aandacht en dat gaat ten koste van arbeiders als Ginesh, zegt Ambet Yuson, secretaris-generaal van BWI.

"ACV zal er volgend jaar opnieuw zijn om te controleren of er van de beloftes iets in huis is gekomen", zegt De Heyn. Lauwers beaamt: "Doordat we blijven terugkomen, kunnen we de situatie opvolgen en zien we waar vooruitgang is geboekt en waar niets verbeterd is."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234