Zondag 20/09/2020

Goedkope krachten

Slapen op werkvloer, doorwerken in weekend: welkom in de sociale dumping van de IT

Enkele betrokkenen getuigen dat de communicatie met de Indische IT'ers soms heel stroef verloopt.Beeld © getty images

Belgische bedrijven maken gretig gebruik van Indische IT-specialisten. De Arbeidsinspectie voert bij verschillende bedrijven een onderzoek. Vooral Atos Belgium, dat werkt voor onder meer de Europese Commissie, de Kanselarij van de Eerste Minister en Delhaize, ligt onder vuur.

Slapen op het werk, met niets meer dan een kussen of een stuk karton op de grond. 's Nachts en in het weekend doorwerken zonder vergoeding. Voor Indiërs is het niet vreemd om in barre omstandigheden te werken. Terwijl Europa ten strijde trekt tegen sociale dumping in de bouw- en transportsector, verliezen Belgische werknemers in de IT-sector hun werk aan veel goedkopere buitenlandse werknemers. Vooral Indiërs zijn populair bij multinationals, banken en een overheidsbedrijf als Proximus, dat met bijna 1.500 Indiërs werkt, onder wie 550 in België. Met duizenden zijn de Indiërs intussen hier. En buurt in Evere, waar veel IT-bedrijven zitten, is omgedoopt tot 'Little India'.

Dat bedrijven gretig gebruik maken van Indische IT-specialisten, maakt onder meer Atos Belgium duidelijk. Dat IT-consultancybedrijf verving onlangs 21 Belgische werknemers door 28 Indiërs. Opmerkelijk: er was geen werk voor de meeste Indiërs toen ze naar hier kwamen. Het bedrijf was ervan overtuigd met de goedkopere werknemers klanten te kunnen binnenhalen. Van de Vlaamse overheid kregen ze probleemloos een arbeidskaart B, bedoeld om hoogopgeleide buitenlanders in knelpuntberoepen naar ons land te laten komen. "In zo'n geval mag géén arbeidskaart worden uitgereikt. Die mag er alleen komen als er effectief een job is", zegt Wouter Ottevaere van de dienst Economische Migratie bij de Vlaamse administratie. Met andere woorden: de meeste Indiërs zijn/waren hier illegaal. De Vlaamse overheid reikte zelfs een arbeidskaart B uit voor 39 van hen, maar uiteindelijk kwamen er 28. Toen deze krant vragen stelde over de aanpak van Atos bij Vlaams minister van Werk Philippe Muyters (N-VA) luidde het antwoord dat de arbeidsinspectie meteen een onderzoek start.

Verdrag met India

Vanwaar de populariteit van de Indiërs? Die is vooral te danken aan een socialezekerheidsverdrag dat toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Karel De Gucht (Open Vld) in november 2006 afsloot met India. Zo kunnen Indische IT'ers hier vijf jaar werken terwijl ze hun sociale zekerheid in India betalen.

Concreet werkt dat als volgt: in België kunnen bedrijven voor de Indiërs een arbeidskaart B aanvragen, die hen het recht geeft om hier te werken. De voorwaarde is dat ze hoogopgeleid zijn en bruto minstens 39.824 euro per jaar verdienen. Dat bedrag is ruim te interpreteren: loon, eindejaarspremie, vakantiegeld en voordelen in natura (huisvesting, bedrijfswagen) zijn inbegrepen. In India betalen de bedrijven en werknemers elk een socialezekerheidsbijdrage van 12 procent. Een fors verschil met België, waar bedrijven en werknemers respectievelijk 30 procent en 13,07 procent bijdrage betalen. Dat veel bedrijven daar oren naar hebben, spreekt voor zich.

Bij Atos kregen managers de opdracht werk te vinden voor de Indiërs die nog geen job hadden. Van bovenaf werden ze onder druk gezet om hen voorrang te geven op Belgische werknemers: dankzij de Indische IT'ers kunnen ze de kosten stevig drukken.

Wat het voorbeeld nog opmerkelijker maakt, is dat Atos werkt voor onder meer de Kanselarij van de Eerste Minister en de Europese Commissie. Uitgerekend die laatste maakte vorig weekend nog bij monde van eurocommissaris voor Werk Marianne Thyssen (EVP) bekend dat ze ten strijde trekt tegen sociale dumping. "Europa wil de loonvoorwaarden voor buitenlandse werkkrachten gelijkschakelen. Grote verschillen leiden nu tot oneerlijke concurrentie", zo klonk het. Precies wat er aan de hand is in de IT-sector in ons land.

Volgens de vakbonden zijn de klanten van de bedrijven in kwestie op de hoogte van het feit dat er iets niet klopt. "Vaak wil een klant niet weten wat er gebeurt, zolang het maar goedkoop gebeurt", zegt Koen Dries van vakbond LBC-NVK.

Dat er heel wat fout loopt met Indische werknemers die naar hier komen, beaamt ook Philippe Vanden Broeck, directeur bij de Arbeidsinspectie. "Er lopen op dit moment verschillende onderzoeken naar de loon- en werkomstandigheden van Indische IT'ers. Het is een lastig probleem om aan te pakken. Wij kunnen alleen maar afgaan op concrete aanwijzingen. Multinationals hebben grote gebouwen en ze lopen er niet mee te koop."

Soepele houding

Volgens Jan Meeuwens van vakbond BBTK gebeurt het vaak dat Belgische werknemers de Indiërs moeten opleiden die hun job overnemen. "Schrijnend", zegt hij. De Arbeidsinspectie verwijst naar de Vlaamse overheid, die volgens haar te makkelijk arbeidsvergunningen aflevert. "Dat terwijl de loonvoorwaarden vaker niet dan wel worden gerespecteerd", stelt Philippe Vanden Broeck. Maar minister Muyters zegt niets fout te doen. "Wij zijn het loket dat uitvoert wat er op federaal niveau wordt vastgelegd. Wij hebben geen enkele marge om op dit vlak zelf beleid te voeren. Natuurlijk controleren wij of aan alle voorwaarden wordt voldaan, maar je kunt altijd worden bedrogen."

Wat het grote aantal Indiërs in ons land nog opvallender maakt, is dat ze vaak allesbehalve ideale werknemers zijn. De kwaliteit van hun werk blijft achter op dat van Belgische IT'ers, vertellen betrokkenen, en ook de communicatie loopt soms heel stroef. Indiërs kunnen geen 'nee' zeggen en knikken altijd wanneer hen wordt gevraagd of ze de opdracht hebben begrepen. Het leidt tot misverstanden die bedrijven voor lief nemen. Zelfs met die manco's blijven Indiërs aantrekkelijke werknemers.

Puneet (schuilnaam), die al jarenlang Indische expats in ons land begeleidt, zegt niets te begrijpen van de soepele houding van de Belgische overheid: "Het is alsof je kinderarbeid van Bangladesh naar hier overbrengt. Ze krijgen de lonen die ze in India krijgen, ook al zeggen officiële papieren iets anders. Er gebeurt heel veel onder de radar." Al is er wel degelijk een gefundeerde reden om Indiërs te laten overkomen: er is een tekort aan IT'ers in ons land. Alleen is de situatie scheefgegroeid.

Atos Belgium ziet niet meteen een probleem. "Wanneer de vraag naar hoogopgeleide informatici niet lokaal kan worden beantwoord, kiezen we ervoor jonge, hoogopgeleide Indiërs naar België te halen. Met respect voor de Belgische wet."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234