Maandag 01/06/2020

Slakkengangetje uit protest tegen opzegtermijn

Ruim tachtig machinisten zitten momenteel een vooropzeg van een jaar uit. Een deel van hen wil liever aan de slag als treinbestuurder in de privésector. Is het gras zoveel groener aan de overkant? Zelfs de vakbond waarschuwt. 'Het kan ook kunstgras zijn.'

"Opération escargot", noemt hij het zelf. Omdat hij bij de NMBS een opzegtermijn van een jaar heeft voor hij als machinist aan de slag kan bij een privéspeler in het goederentransport, spoorde Cedric Grumiaux uit Bergen dinsdag in een slakkengangetje van Bergen naar Doornik en van Bergen naar Luik.

Grumiaux is, zover de NMBS weet, de enige die in opstand kwam. Maar er verkeren op dit moment nog minstens tachtig andere treinbestuurders (op een totaal van meer dan 3.500) in dezelfde situatie: allemaal namen ze in de loop van vorig jaar ontslag, allemaal kregen ze te horen dat ze nog twaalf maanden treinen moeten besturen voor ze hun pet definitief aan de haak mogen hangen.

Tienduizend euro

De NMBS besliste begin 2016 om de termijn te verlengen van een maand naar een jaar, omdat ze steeds meer machinisten zag overlopen sinds het goederentransport per trein in 2006 geliberaliseerd werd. Machinisten in wier opleiding ze zwaar geïnvesteerd hadden. Daarom moet wie binnen de tien jaar weer vertrekt bij de NMBS ook zijn opleidingskosten terugbetalen. Tienduizend euro voor wie het na één jaar of sneller voor bekeken houdt, duizend euro minder per jaar dat er langer gebleven wordt.

"Je kunt dat een onrechtvaardige regeling vinden", zegt professor arbeidsrecht Patrick Humblet (UGent). "Maar er is ook nog zoiets als het recht. En dan kunnen we alleen maar vaststellen dat dit de uitkomst is van een sociale dialoog." Machinisten genieten namelijk een speciaal statuut en dat statuut werd met goedkeuring van de grootste spoorvakbond ACOD aangepast. Dat is meteen de reden waarom de termijn moeilijk aangevochten kan worden voor de Raad van State - hij is tot stand gekomen in onderling overleg.

Bovendien kun je een opzegtermijn van een jaar buitensporig vinden, maar daar staat ook iets tegenover, zegt Humblet. "Werknemers in de privé kunnen van vandaag op morgen bedankt worden voor bewezen diensten. Ze krijgen een ontslagvergoeding en moeten niet meer terugkomen. Maar machinisten zijn statutaire ambtenaren. Zij zijn zwaar beschermd en kunnen enkel na een hele procedure ontslagen worden. Het werkt dus van twee kanten."

De christelijke spoorvakbond ACV-Transcom stemde destijds tegen de aanpassing van het statuut en is ook vandaag nog gekant tegen de lange opzegtermijn. Wat hen betreft moet de maatregel opnieuw besproken worden, net zoals de arbeidsomstandigheden in het geheel. De druk op treinbestuurders is vandaag veel te hoog, hekelt de vakbond.

Maar dat wil niet zeggen dat de overlopers op veel begrip moeten rekenen. "Om te beginnen stappen niet alle vertrekkers over naar het private goederentransport. Sommigen stoppen ook omdat het een belastende job is, zowel voor het bioritme als familiaal", zegt vakbondsvertegenwoordiger Luc Piens.

En net op die aspecten zijn machinisten in de privé volgens hem zeker niet beter af. Ook al getuigde een van hen in Het Nieuwsblad over een loon dat het dubbele is van wat hij bij de NMBS kreeg. "Ze denken misschien dat het gras groener is, maar dat kan ook kunstgras zijn", waarschuwt Piens.

"Wat zijn de omstandigheden waarin ze moeten werken? Goederentransport vindt voornamelijk 's nachts plaats. Vaak doen ze drie keer per week een rit van duizend kilometer naar het buitenland, waar ze dan ook moeten overnachten. Je gezinsleven zal er in ieder geval niet op vooruitgaan. En een bedrijfswagen is best leuk, maar daar tegenover staat dat je soms honderden kilometers moet rijden om bij je trein te geraken. En dat wordt dan soms niet eens beschouwd als werktijd."

Operatie Uil

Wat nu met Cedric Grumiaux uit Bergen? Hij zal op gesprek moeten komen bij de NMBS. Zelf hoopt hij nu ontslagen te worden. De NMBS wil daar niet op vooruitlopen. Ook niet op andere eventuele sancties die de man zou kunnen krijgen. Woordvoerder Dimitri Temmerman wil alleen kwijt dat acties zoals die van dinsdag compleet onaanvaardbaar zijn voor de spoorwegen.

Voor professor Humblet is het duidelijk: "Als hij zijn opstapregeling had willen aanvechten, had hij beter een goede advocaat in de arm genomen. Die had wie weet nog iets kunnen doen. Maar expres traag rijden en daar dan ook nog over komen pochen in de media? De NMBS zal hem, als ze slim zijn, nooit ontslaan. Dan krijg je navolging. Er zijn sancties waar ze hem veel harder mee kunnen treffen. Een paar maanden zijn wedde inhouden, ik zeg maar iets. De man mag het operatie slak noemen, voor mij was dit operatie uil. Of ezel, zo je wil."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234