Woensdag 18/05/2022

Focus

Slachtoffers van verkrachting: "Wij zwijgen niet meer"

null Beeld Maarten Arys
Beeld Maarten Arys

Ruim een jaar lang verzamelde de Vrouwenraad getuigenissen van slachtoffers van verkrachtingen. Het is een collage van gruwel en vernedering, van angst en schaamte. Naar aanleiding daarvan doet de raad nu enkele aanbevelingen. "Zulke feiten zouden eindelijk tot duidelijke veroordelingen en straffen moeten leiden."

SARA VANDEKERCKHOVE

Het is een aaneenschakeling van wraakroepende verhalen. En dat net op de hoogdag van liefde, romantiek en seks. Belgische vrouwen die vertellen hoe ze gedwongen werden tot seks, hoe ze vernederd werden, hoe ze zwegen uit schuldgevoel of schaamte. Hoe ze te horen kregen dat ze het zelf hadden uitgelokt, dat hun zomerkleedje ongepast was op dat late uur. Een enkele man ook, die vertelt hoe een oom hem als kind brutaal misbruikte.

Het zijn allemaal anonieme getuigenissen die tussen eind 2013 en januari 2015 zijn binnengelopen op de website ikzwijgnietmeer.be, een initiatief van de Vrouwenraad. In totaal deden 124 slachtoffers hun verhaal, voornamelijk vrouwen. In het merendeel van de gevallen was de dader een bekend persoon: een familielid, een partner, een kennis.

"De getuigenissen bewijzen welke impact zo'n feiten hebben op hun leven", zegt Magda De Meyer, voorzitter van de Vrouwenraad. "Hoe mensen daarmee blijven worstelen en waarom ze in vele gevallen geen klacht indienen."

Nog steeds is de kloof tussen de officiële en officieuze cijfers groot. Amper een op de tien slachtoffers stapt daadwerkelijk naar de politie. "Het topje van de ijsberg dus", zegt De Meyer. "Bovendien leidt maar 10 procent van de klachten tot een dagvaarding. Dat is peanuts."

null Beeld Maarten Arys
Beeld Maarten Arys

Tijd voor samenwerking

Het verklaart mee waarom zoveel slachtoffers liever niet naar de politie stappen. Ze zijn bang om niet geloofd te worden, om energie te moeten steken in een hopeloze zaak, of om zich tot in den treure te moeten verantwoorden. Geen onterechte angst, zo blijkt uit de getuigenissen. Een heleboel slachtoffers vertelt hoe de politie hen nauwelijks serieus nam, hoe hun moeder of vader de feiten als nonsens afschreven of hoe vrienden en vriendinnen hen vroegen of ze het zelf niet hadden uitgelokt. In vele gevallen liep de dader kort na de feiten opnieuw vrij rond.

"Dat is nochtans de beste manier om dit bespreekbaar te maken", zegt De Meyer. "De bevoegde instanties moeten dit ernstig nemen. Deze feiten moeten tot duidelijke veroordelingen en straffen leiden. Pas als slachtoffers het gevoel hebben dat ze gesteund en gehoord worden, zullen ze de moed hebben om te spreken en actie te ondernemen."

Volgens de Vrouwenraad moet er dringend een 'geïntegreerde aanpak' komen. "Politie, justitie en welzijnswerk moeten samenwerken", zegt De Meyer. "Nu is dat veel te versnipperd. In Vlaanderen en België is er helemaal geen gecoördineerde aanpak."

Qua wetgeving doet België het eigenlijk helemaal niet zo slecht. De politie kan bijvoorbeeld perfect daders uit hun huis zetten als er sprake is van stalken of grof geweld. "Op wetgevend vlak zijn er een heleboel middelen om verkrachtingen aan te pakken. Het is vooral de toepassing in de praktijk die stokt."

Het noodnummer 1712 is daar volgens Demeyer een treffend voorbeeld van. Op zich een goed initiatief, maar er zitten gaten in het systeem. "Hoeveel mensen kennen dat nummer? Op den duur weet je niet meer welk nummer je moet bellen om gehoord te worden. Bovendien is het een noodnummer dat enkel functioneert binnen de werkuren. Je mag dus enkel een crisis hebben tussen 9 en 5. Echt logisch is dat niet."

Verder pleit de Vrouwenraad ervoor om 'Family Justice Centers' op te richten, zoals er nu bijvoorbeeld een is in Tilburg. Centra waar alle actoren - politie, justitie, hulpverlening, gemeente - een traject uitstippelen om het geweld aan te pakken. "Eén gezin, één plan", is daarbij het credo. Ook moet de verhoren van daders beter en professioneler en moet het bewijsmateriaal beter onderzocht worden. Nu wordt amper een derde van de dossiers van seksuele agressie geanalyseerd.

"Het is vooral wraakroepend dat zo'n flagrante cijfers niet tot daden leiden", benadrukt De Meyer. "Honderd verkrachtingen per dag, daar moeten we ons tegen verzetten."

Wie vragen heeft over geweld, misbruik en kindermishandeling kan terecht op het nummer 1712. www.ikzwijgnietmeer.be

null Beeld Maarten Arys
Beeld Maarten Arys

Slachtoffers getuigen

Ik werd verkracht door de jongen op wie ik verliefd was. Hij leek zo perfect, maar veranderde in een mum van tijd in de grootste klootzak. Uit schaamte heb ik het nooit aan iemand durven vertellen. (13 jaar)

Mijn vader gebruikte mij als betaalmiddel bij mensen aan wie hij nog geld moest. (Leeftijd onbekend)

Ik kokhalsde en weende. Direct ben ik mijn mond gaan spoelen en heb ik mij zo goed als het kon gefatsoeneerd. Het lukte me nauwelijks om me aan te kleden. (37 jaar)

Heel vaak heb ik 'nee' gezegd. Maar uiteindelijk legde ik er mij bij neer en wachtte ik tot het voorbij was. Het deed erg veel pijn. Telkens voelde ik me gebroken. Hij heeft mij op alle mogelijke manieren vernederd. (18 jaar)

Soms voel ik me zelf verkracht en verlaten, bedrogen door de wereld. Nog steeds vecht ik voor haar, maar de strijd is soms zo eenzaam en hard. (Man van verkrachte vrouw)

'Heb je duidelijk gemaakt dat je het niet wou?' 'Was het niet gewoon een zatte flirt?' Dat zijn de vragen die de politie mij stelde toen ik aangifte deed. De klacht is uiteindelijk geseponeerd wegens te weinig bewijs. (25 jaar)

Toen ik iemand vertelde wat er gebeurd was, kreeg ik te horen dat het niet erg slim was om 's avonds alleen rond te lopen. En dat ik toch wel vaak uitdagend gekleed ben. (21 jaar)

Mijn neef heeft mij verkracht toen ik amper tien jaar oud was. Hij nam me mijn jeugd af. Het misbruik duurde jaren. (Leeftijd on­bekend)

Ik heb nog steeds nachtmerries en paniekaanvallen. Ik ben heel angstig en vertrouw bijna niemand. Soms verdwijnen hele uren uit mijn geheugen. (18 jaar)

Toen ik mijn psychiater vertelde over de verkrachting, zei die dat ik daar het best over kon zwijgen. (44 jaar)

'Leg je hier neer', zei hij. Ik durfde niet te weigeren, ook al wist ik dat dit niet oké was. Hij nam een condoom en kwam op me liggen. (15 jaar, verkracht door eerste vriendje)

Ik kon niet op tegen een man van 46 jaar. Toen het voorbij was, zei hij: 'Je zult dit nooit kunnen bewijzen, want ik ben niet in je klaargekomen.' Enkele dagen later ben ik toch naar de politie gestapt. Uiteindelijk is hij veroordeeld. (20 jaar)

De volgende ochtend wilde hij opnieuw seks. Ik had pijn en wilde het niet. Hij zei dat hij ofwel mijn keel zou neuken of mijn kontgat. (...) Ik huilde en smeekte hem te stoppen, maar hij verkrachtte me zonder terughoudendheid. (15 jaar)

Een jaar geleden wandelde ik van de Oude Markt in Leuven naar mijn kot. Het was de laatste dag van het schooljaar.¿Plots hoorde ik iets achter mij. Drie mannen grepen mij vast en duwden me op de grond. Ik probeerde ze van me af te weren, maar niets hielp.¿Twee van hen hebben me brutaal verkracht en als een stuk vuil achtergelaten. (21 jaar)

Jarenlang ben ik misbruikt geweest door drie verschillende mannen. Die gedachten probeer ik nu te bannen. Ik heb een muur rondom me gebouwd. (Leeftijd onbekend)

In het midden van de nacht werd ik wakker. Ik voelde hoe hij mijn broek naar beneden trok en zijn geslachtsdeel tussen mijn benen priemde. Verschrikt sprong ik recht. (Leeftijd on­bekend)

Terwijl hij me verkrachtte, stond de televisie op. Er speelde een reportage over seksueel misbruik. Tot op vandaag kan ik me dat programma levendig voor de geest halen. (19 jaar)

Amper zes was ik toen mijn broer me voor het eerst dwong me uit te kleden. Toen ik acht was had hij me al verschillende keren verkracht. Het misbruik heeft jaren geduurd. (37 jaar)

Een puberende puber probeerde zijn piemel uit op mij, een kind van zeven. (Leeftijd onbekend)

Vorig jaar ben ik verkracht door een collega. Geregeld kom ik die man nog tegen en telkens weer word ik geconfronteerd met mijn angsten. Vergeten lukt niet meer. (Leeftijd onbekend)

Ik begrijp nu waarom veel vrouwen geen aangifte doen. De schuldigen worden toch niet gestraft. De man die mijn vriendin heeft misbruikt, is vrijgesproken. Woord tegen woord, klonk het. (Leeftijd onbekend)

Ik was verlamd. Ik kon niet huilen of nadenken. De dagen erna twijfelde ik om het aan iemand te vertellen, maar omdat hij had gezegd dat ik hem niks kon maken, was ik bang dat ik me belachelijk zou maken. Dat iedereen mij de schuld zou geven. (19 jaar)

Mijn verkrachting heeft veel van me afgenomen. Mijn vertrouwen in mensen, mijn seksualiteit, mijn gevoel van intimiteit. Maar bovenal: mijn gevoel van veiligheid en zelfvertrouwen. Ik schaam me nog steeds. (21 jaar)

Soms werd ik 's nachts wakker terwijl hij me befte of penetreerde. Hij vond dat hij daar recht op had. We waren een koppel, dus hij mocht seks met mij hebben. (28 jaar)

Ik ben verkracht door een inbreker terwijl ik lag te slapen. Ik werd wakker toen de man mijn slaapkleed omhoog trok. Uit alle macht probeerde ik hem van me af te duwen, maar ik was niet sterk genoeg. (42 jaar)

Ze hadden iets in mijn drankje gedaan en hebben me daarna meegenomen naar een leegstaand pand. De drie mannen hebben me daar een voor een verkracht. (15 jaar)

Zolang ik me kan herinneren heeft mijn broer vieze spelletjes met me gespeeld. Ik dacht dat het normaal was. Je bent twaalf en weet niet wat goed of verkeerd is. (Leeftijd onbekend)

Mijn nichtje was het eerst aan de beurt. Ik herinner mij de beelden, de geluiden, het gehuil, het gekreun. Hij lag op haar en deed zijn ding. De nacht erna was ik aan de beurt. 'Ik ga hem vanavond pakken', hoorde ik mijn oom aan mijn tante zeggen. Ik was nog half in slaap toen ik die pijn in mijn achterwerk voor het eerst voelde. Amper zes jaar oud was ik. (35 jaar)

Toen ik het een vriendin vertelde, zei die: 'Het is je eigen schuld. Wie laat haar vriendje nu een jaar droog staan?' (Leeftijd on­bekend)

Als het onder vriendinnen over 'de eerste keer' gaat, sluip ik meestal stilletjes weg. Ik kan moeilijk vertellen hoe ik die eerste keer volledig in elkaar ben geslagen door een oude vetzak. Hoe die mij in de struiken heeft geduwd en zei dat ik mijn mond moest houden of dat hij me zou wurgen. (17 jaar)

Ik was nog jong, maar heb het meteen tegen mijn moeder verteld. Zij heeft meteen de politie ingeschakeld. Ik ben heel goed opgevangen. Binnen de week is de dader opgepakt en hij is wel degelijk gestraft. Zo kan het dus ook. (Leeftijd onbekend)

Toen ik mijn toenmalige man vertelde dat ik hem wou verlaten, werd hij uitzinnig van woede. Hij heeft me drie dagen opgesloten en meermaals verkracht. (29 jaar)

Toen ik vijf jaar was, dwong mijn grootvader me hem oraal te bevredigen. Ik heb een tijd lang therapie gevolgd om dit allemaal te verwerken. Nu gaat het eindelijk terug goed met me. Ik wens dit niemand toe. (Leeftijd onbekend)

Na een avondje doorzakken met vrienden en vriendinnen wandelde ik alleen naar huis. Op de terugweg hebben drie jonge kerels mij een voor een verkracht. Daarna lieten ze me half bewusteloos achter. (20 jaar)

Met horten en stoten heb ik het verhaal verteld aan de politie. Die zeiden me dat ik om problemen vroeg door zo laat, alleen en uit­dagend gekleed door de stad te lopen. Het was zomer, ik had dus een kleedje aan. Daar sta je dan. Klacht indienen lijkt dan plots niet zo'n goed idee meer. (Leeftijd onbekend)

De dader werkt bij de politie. (Leeftijd onbekend)

Toen het gebeurde, was ik zo in de war en heb ik het verdrongen. Enkele weken later ontdekte ik dat ik zwanger was. (Leeftijd onbekend)

'Mijn stiefvader heeft mij jarenlang betast. Ik vertelde het mijn moeder, ze geloofde me niet' (Leeftijd onbekend)

'Door het hier zo in detail te beschrijven, klopt mijn hart opnieuw in mijn keel. Ik voel de kwaadheid weer opborrelen' (18 jaar)

Om complete anonimiteit te garanderen, werden hier en daar locaties en leeftijden aangepast.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234