Woensdag 19/06/2019

Adoptie

Slachtoffers van adoptiefraude: "Niet weten wie je bent, is een verschrikking"

Adinda Aelvoet: 'Ik begrijp niet dat Steunpunt Adoptie en Kind & Gezin zolang zijn blijven werken met Sunil.' Beeld Wouter Van Vooren

De Sri Lankaanse overheid bevestigde vorig jaar het bestaan van ‘kweekboerderijen’ voor adoptiekinderen. Tot september 2017 deden Steunpunt Adoptie en Kind & Gezin een beroep op een bij de fraude betrokken Sri Lankaan. Dat zeggen adoptiekinderen Priyani Libert en Adinda Aelvoet. ‘In 2013 wisten ze al dat Sunil Wijewardena totaal ongeschikt is.’

In twee spraakmakende reportages onthulde het Nederlandse onderzoeksprogramma Zembla vorig jaar een grootschalige adoptiefraude: van de duizenden Sri Lankaanse baby’s die in de jaren 80 werden geadopteerd in Nederland, bleek bij 70 procent van hen de papieren vervalst te zijn. De Sri Lankaanse minister van Volksgezondheid bevestigde voor de camera het bestaan van babyfarms, kweekboerderijen voor adoptiekinderen. Grote spin in het web was het in 2010 opgedoekte Nederlandse adoptiebureau Stichting FLASH. Duizenden pasgeboren kinderen werden door dokters en advocaten bij hun moeder geroofd of voor een habbekrats gekocht en door valse afstandsmoeders of acting mothers afgestaan voor adoptie. De adoptiezwendelaars verdienden handenvol geld.

Deze krant bracht aan het licht dat touroperator Sunil Wijewardena, een van de Sri Lankaanse contactpersonen van Stichting FLASH, ook jarenlang voor het Vlaamse adoptiebureau Ray of Hope (RoH) werkte. Tussen 1997 en 2011 regelde hij al hun adopties uit Sri Lanka: in totaal gaat het om 49 kinderen. In de jaren erna schakelde RoH hem in voor hun ‘nazorg’. Adoptiekinderen die naar hun biologische ouders op zoek waren, werden aan Wijewardena toevertrouwd.

Adoptiekind Priyani Libert is nog altijd op zoek naar haar echte biologische ouders. Beeld Wouter Van Vooren

Uit de getuigenissen van adoptiekinderen Priyani Libert en Adinda Aelvoet blijkt nu dat ook Kind & Gezin (K&G) en het Steunpunt Adoptie tot voor kort een beroep deden op Sunil Wijewardena. Een van de taken van het Vlaamse overheidsagentschap K&G is: toezien op een ‘kwalitatief adoptiebeleid’ met het Vlaams Centrum voor Adoptie (VCA). Het expertisecentrum Steunpunt Adoptie ondersteunt en begeleidt in samenspraak met K&G adoptieouders en hun kinderen. RoH is een van de drie door de Vlaamse overheid erkende diensten voor buitenlandse adoptie.

(lees verder onder de foto)

Priyani Libert, enkele maanden na haar adoptie. Beeld RV/archief

De raad van bestuur wordt voorgezeten door Vlaams CD&V-parlementslid Katrien Schryvers. Zij is eveneens ondervoorzitter van de parlementaire Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin die ook adoptie behandelt. In de raad van bestuur van RoH zetelt onder anderen ook Will Verniest. Van 1987 tot aan zijn pensioen in 2012 was hij directielid bij K&G en in 2007 schopte hij het zelfs even tot waarnemend administrateur-generaal.

‘Money’

Priyani Libert werd in januari 1984 geboren in Sri Lanka en in juni van datzelfde jaar door een Vlaams koppel geadopteerd. “Mijn adoptie was geregeld door Terre des Hommes (TdH)”, vertelt ze. “Nu is dat een ngo die strijdt tegen onder andere kinderhandel; in de jaren 80 organiseerden ze ook interlandelijke adopties.” In 2014 wilde Priyani op zoek naar haar biologische ouders. “Ik stuurde een mail naar de lokale afdeling van TdH in Oostende en vroeg mijn dossier. Ze reageerden onmiddellijk: ‘Je adoptieouders hebben alle papieren van ons gekregen.’ Maar mijn ouders hadden alleen een formulier waarin mijn biologische ouders afstand van mij doen en een fout vertaald geboortecertificaat.”

In augustus 2015 vroeg Priyani hulp aan Kind & Gezin. “‘We maken je dossier over aan Ray of Hope’, reageerden zij. Blijkbaar had die organisatie een contactpersoon in Sri Lanka, gespecialiseerd in het terugvinden van biologische ouders. Ik vroeg een kostenraming. ‘We vragen het aan contactpersoon Sunil Wijewardena’, antwoordde Leen Van Damme, stafmedewerkster adoptie van K&G, waarna er maanden van stilte volgden. Op 16 januari 2016 stuurde ik een mail naar Leen: ‘Nog iets van Sunil gehoord?’ ’s Anderendaags kreeg ik antwoord: Sunil vroeg het originele Sri Lankaanse vonnis van de adoptie en het dossier van de kinderbescherming. Ik probeerde hem rechtstreeks te mailen, maar daar reageerde hij niet op. Alle contact met hem moest via ofwel RoH, ofwel K&G verlopen.”

Op 14 april 2016 startte Wijewardena zijn zoektocht naar Priyani’s biologische ouders. “Twee weken later, op 29 april, liet hij weten: ‘Mijn zoektocht is afgerond.’ Ik vond dat supersnel. Op 17 mei werd ik uitgenodigd bij Steunpunt Adoptie om samen met K&G Sunils onderzoek te bekijken. Dat bestond uit een paar foto’s waarop mijn zogenaamde biologische ouders samen met hem poseerden. Er zat een brief van Sunil aan RoH bij, gedateerd op 28 april, met de namen van de ouders en die van hun negen andere kinderen. Ik zou nummer tien geweest zijn. Maar kopieën van identiteitsbewijzen of andere officiële documenten ontbraken.

“Op 24 april stuurde Sunil zijn rekening naar RoH. Volgens dat halve blaadje papier had hij tijdens zijn zoektocht meer dan 850 kilometer gereden, bedroeg de totale kostprijs 483,66 euro, maar was hij zo goed om af te klokken op 450 euro, het equivalent van twee Sri Lankaanse maandlonen. Zijn rekening heb ik via K&G betaald. Eerst beweerde Sunil dat mijn nieuwe broers en zussen van mijn bestaan op de hoogte waren en dat ze dolblij waren. Later hoorde ik van hem dat ze niet van mijn bestaan afwisten. Ik vroeg een DNA-onderzoek, wat werd afgewimpeld.

“De communicatie met mijn zogenaamde biologische ouders verliep desastreus. Ik had op geen enkel moment het gevoel dat mijn bestaan bij hen enige vorm van opwinding veroorzaakte. Ik vroeg aan een goede Sri Lankaanse kennis om hen zonder medeweten van Sunil een brief te bezorgen; ze hebben nooit geantwoord. Er verschenen wel Engelse berichten op mijn Facebook met vragen naar geld. ‘Money’ was het enige waarin ze geïnteresseerd leken. In oktober 2016 verbrak ik alle contact.”

Kink in de kabel

Adinda Aelvoet maakte in november 2011 plannen voor een zoektocht naar haar biologische moeder. “Mijn adoptieouders hadden in 1987 gehoord dat ze op haar 18de ongehuwd zwanger was en dat ze me had afgestaan om een schandaal te vermijden.

Ik vroeg advies aan adoptiecoach Pia Dejonckheere van Triobla, zoals Steunpunt Adoptie toen nog heette. Sunil Wijewardena was volgens haar de aangewezen man.”

Op 30 januari 2012 mailde Pia Dejonckheere Adinda’s adoptiedossier door naar Sunil. “Op 25 maart vertelde Sunil me op Skype dat hij mijn biologische moeder had gevonden. Ze was getrouwd, had twee dochters en een zoon. Kostprijs voor zijn zoektocht: 433 euro. Daarna hoorde ik maandenlang niets meer van hem. Tot zijn dochter Rushika me begin september liet weten dat haar vaders fototoestel gestolen was, en dat hij daarom nog eens terug moest reizen naar mijn biologische moeder. Rushika probeerde me meteen ook een kamer in hun guesthouse te verhuren. ‘Hotels in de hoofdstad Colombo zijn zeer duur’, zei ze. ‘Wij wonen dicht bij je familie. Dat komt je dus goed uit.’”

Op 14 september 2012 mailde Wijewardena zijn rapport en een paar foto’s. “Hij schreef dat het heel moeilijk geweest was om mijn biologische moeder te vinden, dat hij veel kilometers had moeten rijden en dat ze mijlenver van Colombo woonde. Terwijl ze tien dagen eerder volgens zijn dochter nog vlakbij woonde. Hij bood aan om de ontmoeting bij hem thuis te regelen en kon ‘speciaal voor mij en mijn zus’ een goede prijs regelen in zijn guesthouse met zwembad.

Op 16 juli 2013 vertrokken Adinda en haar zus naar Sri Lanka. “De avond voordat ik mijn biologische moeder voor het eerst zou ontmoeten, liet Sunil weten dat er een kink in de kabel was. ‘Haar man weet niet van jouw bestaan en ze is bang.’ Ik werd kwaad: ‘Het kan toch niet dat je nu alles afblaast?’ Hij veranderde het geweer van schouder: de ontmoeting zou toch doorgaan, maar ik moest doen alsof ik Sunils dochter was en zwijgen, want anders kwam meteen uit dat ik de taal niet sprak. Ik weigerde dat slechte stuk toneel mee te spelen. Uiteindelijk zag ik haar in het huis van een wildvreemde. Het werd een afknapper. Sunil tolkte, ik weet niet eens of hij correct vertaalde. Ik weet ook niet of mijn echte biologische moeder voor me zat.

“Na die traumatiserende ontmoeting zei ik tegen Sunil: ‘Ik weet niet of ik nog wil afspreken. Geef me tijd.’ Maar de dagen erna kreeg ik constant sms’en. ‘Je moeder mist je. Ze wil je zien. Ze weent.’ Ik wilde haar contactgegevens maar die wilde hij me niet geven. Tot vandaag weigeren hij en zijn dochter Rushika dat. Ik heb in 2013 tegen Pia Dejonckheere gezegd dat Sunil totaal ongeschikt is om rootsreizen te organiseren. Ze liet uitschijnen dat ze er zelf ook niet goed van was. Daarom kan ik niet begrijpen dat Steunpunt Adoptie en K&G met hem in zee zijn blijven gaan.”

Ongemerkt op tape

Sander Breeman werd veertig jaar geleden door een Nederlands echtpaar in Sri Lanka geadopteerd. Vandaag helpt hij vanuit Leuven lotgenoten die vragen hebben over hun adoptie. In 2016 zocht hij Sunil Wijewardena op en nam het twee uur durende gesprek ongemerkt op. “Sunil dacht dat ik hulp kwam vragen voor de zoektocht naar mijn biologische moeder”, zegt Sander. “Maar ik had haar een jaar eerder al gevonden en dat wist hij niet. Ik had mijn officiële documenten bij en hoorde hoe hij vertaalfouten negeerde. Haar adres stond gewoon op het document, maar hij zei daar niets over. Hij kon zo naar haar dorp vlakbij rijden, toch deed hij alsof hij aan een serieuze zoektocht moest beginnen.”

Op de opname die De Morgen in het bezit heeft, speelt Wijewardena tegenover Sander Breeman opvallend open kaart over zijn verleden. Op de vraag of hij in de jaren 80 betrokken was bij het weghalen van kinderen voor adoptie, antwoordt hij: “Ik zorgde voor het vervoer en bracht gezinnen naar de advocaten.”

Sander Breeman: “Ik vroeg Sunil hoe de Nederlandse Stichting FLASH al die baby’s in Sri Lanka vond. Hij antwoordde: ‘Via twee advocaten die voor hen werkten.’ Hij pochte: ‘Ik heb álle informatie over de biologische moeders van toen. Ik heb die van de advocaten gekregen.’ Ik vroeg: ‘Wil je die delen met anderen?’ Hij zei resoluut: ‘Nee.’ Want met al die adressen verdient hij nu veel geld op de kap van wanhopig zoekende adoptiekinderen. Hij hoeft helemaal geen ingewikkelde zoektochten naar biologische moeders te ondernemen: hij heeft ze gewoon in zijn privé-FLASH-archief zitten.”

Eind oktober 2017 reisde Sander Breeman opnieuw naar Sri Lanka. “Priyani Libert vroeg me een DNA-staal mee te brengen van de moeder die Sunil Wijewardena gevonden had. Ik ging bij die vrouw langs en vertelde haar dat er twijfel is of zij Priyani’s biologische moeder is. De moeder stond graag een DNA-staal af; het is Sunil die geen onderzoek wil. Ik wilde ook bij de vermeende biologische moeder van Adinda Aelvoet langsgaan, maar ik had geen adres, dus belde ik Sunil. Ik kreeg hem niet te pakken, wel zijn dochter Rushika. Dat gesprek werd snel zeer onaangenaam. Ze dreigde met de politie.

“Niet veel later zat er een mail van Ray of Hope in mijn mailbox waarin zij schreven dat ik eerst de toestemming van die moeder nodig had als ik haar wilde ontmoeten. Wat natuurlijk onmogelijk is, want ik had en heb haar contactgegevens niet.”

Priyani Libert trok met het DNA-staal van haar vermeende biologische moeder naar de dokter. “Die vertelde me dat ik in België vanwege de wet op de privacy niet geholpen kan worden.

“Toen Sander bij mijn vermeende biologische ouders op bezoek was, sprak ik hen via Messenger. Mijn zogenaamde moeder zei tegen Sander dat ik 2 jaar oud was toen ik werd afgestaan ter adoptie, wat niet klopt. Ze zei ook dat ik bij haar thuis was meegenomen door een blank koppel in een wit busje, wat ook niet juist is, want in 1984 werd ik in de rechtbank door mijn biologische moeder overhandigd aan mijn adoptiemoeder. De onzekerheid over mijn identiteit is een verschrikking.”

Intern onderzoek

Op 2 oktober 2017 stuurde Adinda Aelvoet een mail naar Vlaams adoptieambtenaar Ariane Van den Berghe en Jo Vandeurzen, Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin. ‘Door de Zembla-reportages en het artikel in De Morgen is de grond onder mijn voeten weg’, schreef ze. ‘Ik kom nu te weten dat in de jaren 80 dossiers werden vervalst, dat er babyfarms bestonden, adoptieouders werden opgelicht en baby’s omgeruild. Sunil Wijewardena, de man die door jullie als betrouwbaar werd aangebracht, speelde daar een sleutelrol in.’

Adinda vroeg duidelijkheid. ‘Ik wil een grondig onderzoek naar mijn dossier en naar Sunil. Ik wil ook weten waarom jullie met hem zijn blijven werken nadat ik in 2013 mijn pijnlijke ervaring met Pia Dejonckheere had gedeeld.’ Het kabinet van de minister antwoordde dat haar mail doorgestuurd werd naar de adviseur van dienst, waarna ze niets meer hoorde.

Adoptieambtenaar Ariane Van den Berghe antwoordde ruim een maand later, op 13 november: ‘Wij hebben zelf geen rechtstreekse contacten met Sunil. Wij hebben aan Ray of Hope gevraagd om de informatie met betrekking tot je zoektocht zo snel mogelijk te bezorgen. (...) Om zeker te zijn dat de vrouw die je ontmoet hebt, wel degelijk jouw biologische moeder was, kan alleen een DNA-onderzoek uitsluitsel bieden. (...) Het is echter niet evident om een geschikte partner ter plaatse te vinden.’

Adinda Aelvoet contacteerde ook het in adoptie en pleegzorg gespecialiseerde Vlaams parlementslid Lorin Parys (N-VA). Op 10 oktober 2017 vroeg hij in de Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin meer uitleg aan Jo Vandeurzen over de adopties uit Sri Lanka. CD&V-parlementslid en RoH-voorzitster Katrien Schryvers gaf haar commissievoorzittershamer pro forma even door aan N-VA-collega Peter Persyn. De minister antwoordde dat er geen aanwijzing van fraude was en dus geen aanleiding voor een onderzoek. Hij voegde er nog aan toe dat Ray of Hope een intern onderzoek voerde naar de integriteit van haar eigen contactpersoon.

Belangenvermenging?

“Ik weet niet waarover u het hebt.” Sunil Wijewardena haakt in en neemt zijn telefoon de rest van de dag niet meer op.

Nele Wouters, woordvoerster van Kind & Gezin, reageert wel. “Het Vlaams Centrum voor Adoptie (VCA) verwees Priyani Libert in 2014 door naar Ray of Hope omdat zij de enige adoptiedienst waren met een contactpersoon in Sri Lanka”, zegt ze. “Dat was de enige kans om in contact te komen met de biologische moeder. Op dat moment was er geen aanwijzing dat er iets mis was met Sunil Wijewardena.”

Maar liet Adinda Aelvoet in 2013 niet aan Steunpunt Adoptie weten dat Wijewardena totaal ongeschikt was? Nele Wouters: “K&G heeft niet het mandaat om de contactpersonen van een adoptiedienst te checken. Er is toen wel gevraagd aan RoH of alles in orde was. Zij antwoordden bevestigend. Wijewardena heeft voor RoH geen privéadopties in de jaren 80 geregeld, maar wel geassisteerd bij hun algemene adopties in de jaren 90. Intussen is er een intern onderzoek gevoerd en daar komen geen onregelmatigheden uit naar voren. Toch heeft K&G in oktober vorig jaar naar aanleiding van uw berichtgeving aan RoH laten weten dat ze de samenwerking met Sunil Wijewardena meteen moesten stopzetten.”

De enige manier om vast te stellen of al die adopties correct verlopen zijn, is DNA-onderzoek, leg ik Nele Wouters voor. Of dat gebeurd is? “Daar heb ik geen zicht op. Mensen die zich zorgen maken over hun adoptie nemen het best contact op met het VCA. Zij contacteren dan rechtstreeks de Sri Lankaanse adoptieautoriteit die een gratis onafhankelijk onderzoek zal starten aan de hand van documenten en niet op basis van DNA.”

In de raad van bestuur van RoH zetelt Will Verniest, een ex-administrateur-generaal van K&G, zeg ik. En ondervoorzitster van de Commissie in het Vlaams Parlement die over adoptie gaat, is Katrien Schryvers, de voorzitster van RoH. Ontstaat zo niet de indruk van een zweem van belangenvermenging? “Dat is niet aan ons om over te oordelen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden