Donderdag 15/04/2021

'Slachtoffers hebben ook rechten'

Sheikh Shawki Ibrahim Abdel-Karim Allam (53), de grootmoefti van Egypte, moet doodvonnissen goedkeuren. Soms wijst hij ze ook af. 'De ware islam is vreedzaam.'

De grootmoefti van Egypte is op tournee door Europa. Zijn boodschap is minder vanzelfsprekend dan ooit, nu de wrede jihadisten van Islamitische Staat alle aandacht opeisen. "Ik ben hier om het correcte beeld van de islam te presenteren", zegt hij. "De ware islam is vreedzaam en gematigd." De opvattingen van de geestelijk leider, tevens hoofd van de beroemde Al-Azhar Universiteit in Caïro, hebben ook buiten eigen land gezag. Dar al-Iftaa, het instituut van de grootmoefti, geeft jaarlijks duizenden fatwa's uit over kleine en grote levensvragen.

Er zit ook een diplomatiek tintje aan het bezoek van de geestelijke, die in het Egyptisch staatsbestel een bijzondere positie inneemt. De huidige grootmoefti staat op goede voet met president Abdelfatah al-Sisi.

De president heeft onlangs in een toespraak opgeroepen tot een 'religieuze revolutie'. Wat vindt u daarvan?

"Daar hecht ik grote waarde aan. Zijn motieven zijn dezelfde als die van mij. Ook hij vindt dat het islamitisch discours is gekaapt door terroristische groepen. Ook hij probeert onder moslims en niet-moslims een correct begrip te kweken van onze religie: het geloof als pragmatische gids voor het dagelijks leven."

Dat klinkt niet erg revolutionair.

"Hij doelde vooral op het ideologisch aspect. De president wil af van bepaalde slechte concepten en ze vervangen door positieve. Dat is op zich al een revolutie."

Welke slechte concepten?

"Bijvoorbeeld het vernauwen van de jihad tot zinloos moorden. En het kalifaat, dat helemaal uit zijn context is gerukt."

Veel mensen kennen de jihad alleen als iets gewelddadigs. Kan het niet beter helemaal worden afgeschaft?

"Het heeft twee betekenissen. Jihad kan betekenen streven naar een beter leven, als individu, werken ten bate van de samenleving. In de enge betekenis is jihad gewapende strijd. Maar oorlog mag alleen worden gevoerd door de staat, niet door individuen. Daarom voert dit stelletje misdadigers geen echte jihad."

Met de mensenrechten is het onder het bewind van Al-Sisi droevig gesteld. Elke oppositie wordt de kop ingedrukt. Tegen honderden Moslimbroeders is de doodstraf uitgesproken. Doodstraffen in Egypte moeten worden goedgekeurd door de grootmoefti. Hij wijst erop dat hij een deel van de doodvonnissen tot nu heeft afgewezen.

"Mensenrechten zijn een wezenlijk onderdeel van onze godsdienst. Maar slachtoffers van misdrijven hebben ook rechten. Iemand die een moord pleegt, moet worden vervolgd, volgens de wet en op grond van goed onderzoek. Wordt hij schuldig bevonden, dan wordt de wet toegepast."

Veel veroordeelden waren jonge aanhangers van Mohammed Morsi, die demonstreerden omdat hun gekozen president was afgezet. Geen halsmisdrijf toch?

"Nee, maar zij hebben ook niet de doodstraf gekregen, ze hebben gevangenisstraf. Niet zomaar iedereen wordt ter dood veroordeeld."

De politieke islam is uitgeschakeld in Egypte. Welke rol ziet u voor de islam in de politiek?

"Wij willen dat de politiek zich aan de wet houdt, we willen geen politiek die is vervuild met godsdienstige slogans. Moslims in de politiek moeten zich richten op het welzijn van de samenleving. Daar gaat het om in de politiek.'

Maar de sharia staat in artikel 1 van de Egyptische grondwet. De islam speelt hoe dan ook een rol in de staat.

"Volgens de grondwet moeten we ons houden aan de hogere normen van islamitisch recht. Maar daarnaast is er een groot open gebied, waar we kunnen interpreteren al naar gelang de omstandigheden. Dus er is geen contradictie."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234