Vrijdag 24/05/2019

Column Nationale 11

Sjongejongejonge! Niet te geloven! Olala! Is het voetbaljargon al cultureel erfgoed?

Hugo Matthysen Beeld RV Jorne Daems

Een uitgelezen elftal gastcolumnisten schrijft elke dag over hoofd- en bijzaken van het WK. Vandaag: Hugo Matthysen, scenarist, muzikant en zo nog wat, maar zeker geen voetbalkenner.

Er loopt een spotje op de radio dat ons aanport om naar het WK te kijken. Frank Raes parodieert daarbij zichzelf. “En daar komt de Jos! Holalala! Vanop de zijlijn! Met – on-ge-lo-fe-lijk! Drie pintjes!” Ik parafraseer nu even. Het na-apen der voetbalcommentatoren is een oud reclameprocedé. Maar dat een geparodieerde nu het geparodieerde parodieert, doet ons even naar adem snakken in dat kolkende bad van metaniveaus. Dit is een oefening in de Hogere René Magrittekunde, zeg maar.

Het voetbal heeft zijn eigen taal, en tijdens lange autoritten luister ik daar graag naar. De netten trillen, het leder treft de paal, de luchtmacht heeft het overwicht (doorgaans nadat de torens hun positie hebben ingenomen) en na een geniale flits geschiedt het mirakel. Ook het woord fraai valt daar vaak: een fraaie schijnbeweging, een fraaie omhaal... Elders is dat woord sinds 1965 nergens meer te horen, op één uitzondering na: als het over het interieur van kerken en kloosters gaat. En dan enkel in combinatie met houtsnijwerk, dat dan fraai gesneden is. Vraag aan een min-veertiger hoe je dat woord spelt, en hij komt aanzetten met fry.

Er zijn nog andere uitdrukkingen die enkel in het voetbal overleven. Sjongejongejonge is zo eentje. Ooit was het een jolige uitdrukking, verwant aan jeetje, die in de jaren 70 definitief oubollig werd verklaard en misschien nog éventjes doorsudderde bij de jongens van de vrije radio’s, maar sindsdien wordt ze dus nergens meer gebruikt. Behalve door Peter Vandenbempt. En zijn volgelingen, want als er in elke speelhelft geen triootje sjongejonges valt, ben je dan wel professioneel bezig?

Eigen taaltje

Dit heeft het voetbal alvast gemeenschappelijk met de zachte sector: een eigen taaltje. En ze bevruchten elkaar zowaar. In een relatie moet je elkaar ruimte geven, zal elke therapeut je vertellen. Maar waar haal je die ruimte? Bij de sjotters, want die kunnen ruimte scheppen hoor, als ze goed georganiseerd zijn tenminste. Die ruimte scheppen ze bij voorkeur op de flanken, om dan een assist te geven die via een fraaie omhaal... en dan: sjongejongejonge! Wordt dit de aansluitingstreffer! Jaaaa dit is 'm! O nee! De bal devieert!

Is het voetbaljargon cultureel erfgoed? Dat is het zeker. Moet het worden beschermd? Daar moet zeker ruimte voor worden geschapen. Want als je die jongens op de radio bezig hoort, dan heb je toch iets van sjongejongejonge! Niet te geloven! Olala!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.