Zaterdag 14/12/2019

Wielrennen

Sjoemelcoureurs krijgen tegenwind

Gianni Meersman laat zich in de Vuelta even op sleeptouw nemen door de volgwagen. In welke mate is die praktijk toegelaten? Beeld TDW

Krijgt bondsvoorzitter Tom Van Damme zijn zin, dan is een reviewcommissie in het wielrennen tegen eind mei een feit. Zo'n commissie moet knopen doorhakken over betwiste koersfeiten, zoals zaterdag in Sanremo: heeft Arnaud Démare wel of niet terecht de Primavera gewonnen?

Omdat juryleden in de koers niet alles kunnen zien, heeft Belgisch bondsvoorzitter Tom Van Damme bij de wegcommissie van de internationale wielerunie UCI de oprichting van een reviewcommissie bepleit. Zo'n commissie moet snel en efficiënt handelen bij betwistbare koersfeiten. Ze moet uitmaken of die inderdaad zijn gepleegd en maatregelen nemen als het moet.

"Er zijn maar zes juryleden in koers. Die kunnen niet alles zien. Het wielrennen moet moderniseren. De reviewcommissie zal bestaan uit een aantal internationale commissarissen. Ze moet meteen in actie treden wanneer betwistbare feiten zich voordoen. Je kunt het vergelijken met de reviewcommissie in het voetbal. Een scheidsrechter kan ook niet alles zien. Maar het recht op verdediging moet altijd blijven."

Het voorstel kwam er na Milaan-Sanremo van afgelopen zaterdag. Winnaar Arnaud Démare werd ervan beschuldigd dat hij na een val voor de Cipressa met de volgwagen van zijn FDJ-ploeg weer naar de kop van het peloton werd gebracht. Démare bleef daarbij te lang vasthouden aan een drinkbus die hem uit de volgwagen werd aangereikt. De zogenaamde bidon collé. Het was de rivaliserende Franse Cofidis-ploeg die de kat de bel aanbond. De Italiaanse renners Tossato en Capecchi bevestigden het verhaal. Maar echte bewijzen zijn er niet. Tv-beelden ontbreken en een UCI-commissaris was niet in de buurt om de feiten vast te stellen.

Van Damme wil zich niet uitspreken over de zaak-Démare, maar zegt: "Het geval-Démare bevestigt dat er meer en meer nood is aan zo'n commissie."

Waarover gaat het? Renners die aan de auto hangen, buiten het zicht van de commissarissen. Onregelmatigheden in de sprint. Een reviewcommissie had renners kunnen straffen die vorig jaar in de Ronde van Vlaanderen voor beloften door de gesloten slagbomen reden, zegt Van Damme. Beelden daarvan doken achteraf op. "We beschikken steeds meer over audiovisueel materiaal." Dat kan officiële tv-footage zijn en ook amateurfilmpjes zijn bruikbaar, op voorwaarde dat de authenticiteit ervan bewezen is.

Klachten van andere renners of ploegleiders? Ook dat is een reden om de reviewcommissie bijeen te roepen, zegt Van Damme. "Een klacht zal altijd worden behandeld." Maar alles heeft een houdbaarheidsdatum. Van Damme: "We zullen een termijn vastleggen waarbinnen betwistbare feiten bij de reviewcommissie moeten terechtkomen."

Een reviewcommissie? Moet kunnen, reageren Marc Sergeant (sportief manager Lotto-Soudal), Patrick Lefevere (teammanager Etixx-QuickStep), Dirk Demol (ploegleider Trek-Segafredo) en Valerio Piva (ploegleider BMC) enthousiast. Maar dan wel op enkele uitdrukkelijke voorwaarden.

Zo moet de bewijslast sluitend zijn en berusten op officiële bronnen. "Amateurfilmpjes? Wilde getuigenissen op sociale media? Anonieme tipgevers? Liever niet. Dan creëer je chaos. Het kan niet de bedoeling zijn dat iedereen zomaar wat gaat roepen. Er wordt best een beroep gedaan op officiële televisie- of helikopterbeelden. De bewijzen moeten staalhard zijn. Indien mogelijk zou de UCI de data van de renner kunnen opvragen. Die liegen niet. Als het hele peloton op een helling gemiddeld pakweg 450 watt duwt en jij hebt geklommen aan 200 watt, dan is dat ontegensprekelijk verdacht."

Een tweede voorwaarde: de 'terugwerkende kracht' om te bestraffen moet beperkt worden in tijd. "Hoe vroeger er kan worden ingegrepen, hoe beter. Liefst nog de dag zelf, meteen na afloop. Misschien kan een verhoging van het aantal commissarissen in koers helpen. In het geval-Démare: iedereen heeft er nu de mond van vol, maar hoeveel hebben het daadwerkelijk met eigen ogen zien gebeuren? Als er binnen dit en een paar dagen geen bezwaarlijk materiaal meer opduikt, is het onvermijdelijk case closed."

Iedereen gelijk voor de wet

Er moet ook een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen flagrante en 'toelaatbare' feiten, menen de ploegleiders en managers. "Wie beweert dat hij nog nooit een renner na een valpartij of lekke band in het zog van de wagen terug tot in het peloton heeft geloodst, liegt. Vraag is of dat echt zo dramatisch en koersvervalsend is. Is er geen precieze definitie van bepaalde inbreuken noodzakelijk? Wat verstaan we onder een bidon collé, bijvoorbeeld? En wanneer is er effectief sprake van stayeren? Baken het goed af. Nibali die zich in de Vuelta bergop op sleeptouw laat nemen, bijvoorbeeld: geen genade."

Een vierde punt: treed consequent op, zonder voorkeursbehandeling. "Het kan niet zijn dat teams met heel grote budgetten de dans ontlopen en de kleinere ploegen constant in het vizier worden genomen. Dat klinkt misschien vreemd, maar er zijn precedenten uit het verleden waar we liever niet dieper op ingaan.

"Consequent zijn betekent ook: de wet blijven toepassen en niet afwijken van de strafmaat, zoals destijds is gebeurd met het beruchte antidopingcharter van de UCI uit 2007. Dat bepaalde dat een renner, wanneer hij op doping werd betrapt, een schorsing riskeerde van twee jaar én de internationale wielerfederatie een boete zou moeten betalen a rato van een jaarloon. Een ingrijpende maatregel, die in de praktijk slechts een keer of twee werd toegepast. Dat charter is trouwens een stille dood gestorven."

Tot slot moet de reviewcommissie bestrafte feiten kunnen herroepen. "Stel de reviewcommissie op een professionele manier samen, bevolk ze met mannen met ballen die in eer en geweten een eenduidige maar rechtvaardige beslissing nemen. Laat ze ook de gave bezitten om bepaalde situaties te kunnen interpreteren en in bepaalde gevallen ook straffen of beslissingen te kunnen herroepen.

"De diskwalificatie van Jens Debusschere in het Kampioenschap van Vlaanderen vorig jaar is een mooi voorbeeld. Dylan Groenewegen had in de eindspurt ruimte zat op links, dook toch een gat in dat er niet was op rechts en viel. Debusschere werd als schuldige aangewezen, de zege ging naar de Pool Golas. Onterecht. Dat moet je achteraf ook kunnen toegeven."

Over welke middelen beschikt zo'n reviewcommissie?

Zijn alle middelen goed om uit te maken of er betwiste koersfeiten zijn gepleegd? En moet elke betwistbaar koersfeit worden bestraft? Bondsvoorzitter Tom Van Damme en UCI-commissaris Philippe Mariën over wat bruikbaar is.

- Gps en Strava
Een website en mobiele applicatie waarmee sportprestaties kunnen worden bijgehouden via gps-data. Via de software kunnen sportieve inspanningen worden gepland, opgeslagen en vergeleken worden met andere gebruikers.
Philippe Mariën: "Ik ben sceptisch. Wie staat in voor de goede werking ervan?"

- SRM
Afkorting voor Schoberer Rad Messtechnik. Wordt gebruikt om het vermogen van een wielrenner te meten.
Mariën: "Ik weet niet hoe dat zit met de privacy. Daar staan ook gegevens als hartslag op. Behoort dat niet tot de privésfeer? Dat moet juridisch goed onderbouwd zijn."
Van Damme: "Alle WorldTour-ploegen rijden met een SRM. Maar we kunnen geen reglementen maken voor de WorldTour alleen. En we kunnen niet iedereen verplichten om met SRM te rijden."

- Televisiebeelden
Tv-beelden van de officiële zenders en amateurbeelden.
Mariën: "Als we officiële footage krijgen, moeten we kunnen ingrijpen. Amateurbeelden? We moeten daar erg voorzichtig mee zijn. Vorig jaar in de Vuelta dook een filmpje op over een mecanicien van Movistar die grote haast maakte om een fiets van een renner te verbergen. Op de sociale media heette het al snel dat er een motortje in die fiets zat, terwijl het fietskader gebroken was en Movistar er alles aan deed om die fiets uit het zicht te houden om imagoschade voor de fietsensponsor te voorkomen."
Van Damme: "Amateurfilmpjes zijn niet 100 procent betrouwbaar. Ik heb twee foto's gezien die Démare op de Cipressa moesten voorstellen. Op de ene foto reed hij rechts van de volgwagen, op de andere foto links."

- Televisiecommissaris
Een UCI-commissaris gaat in een studio zitten en bekijkt alle beschikbare tv-beelden. Als er iets niet in de haak is, waarschuwt hij de commissarissen in de koers.
Mariën: "Ik ben voor. Je zou er ook voor kunnen pleiten om tv-toestellen in de auto van de aanwezige commisarissen te installeren, maar dat leidt enkel de aandacht af."
Van Damme: "Dat voorstel is al een paar jaar hangend bij de UCI, maar er worden geen knopen doorgehakt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234