Donderdag 13/05/2021

Sinterklaas heeft vuile handen

Over enkele dagen is het voor Barbie en Action Man weer dringen in de zak van Sinterklaas, om iets later in de knuistjes van hun fans te belanden. Bijna 70 procent van die speeltjes worden vervaardigd in China, onder erg zware arbeidsomstandigheden.

Vanessa Debruyne

De verbruikersorganisatie Test-Aankoop onderzocht de productie van zes populaire speeltjes in Europa. De Clickits van Lego, een My Scene-barbiepop van Mattel, een Power Ranger van Bandai, een Bratz Doll van MGA Entertainment, een Action Man van Hasbro en een knuffel van Disney. Maar de betrokken bedrijven nemen het allemaal niet zo nauw met het lot van hun werknemers.

Ze hebben de productie van hun poppen en beertjes grotendeels naar China verhuisd. Vooral de provincie Guandong lijkt bij de speelgoedfabrikanten erg in trek. Hongkong, dé draaischijf van de Chinese export naar de rest van de wereld, ligt vlakbij en dat heeft er ongetwijfeld veel mee te maken. Maar multinationals vestigen zich ook in Guandong om financiële redenen. Een Chinese arbeider is immers goedkoop en altijd bereid overuren te kloppen. Het basisloon is doorgaans lager dan het bestaansminimum en een jaarlijkse vakantie bestaat niet. Bovendien wordt er bij de aanwerving nog altijd gediscrimineerd. Vrouwen genieten duidelijk de voorkeur. En er is niet meteen verbetering op komst, want er zijn in China geen echte vakbonden die tegen de schenen van de directie kunnen schoppen.

Vijf van de zes bedrijven hebben nochtans een eigen gedragscode opgesteld, maar alleen Mattel en Lego laten die code ook door externen controleren. Zelfs dan kan er in China nog veel door de beugel. De producent van Barbie laat zijn werknemers tot 72 uur per week werken. Het lijkt overdreven, maar in China is het volledig legaal.

De duur van het arbeidscontract schommelt aanzienlijk: van drie maanden (Lego) tot 2 jaar (Mattel). In sommige gevallen ontvangt de werknemer zelfs geen kopie van zijn contract (Hasbro). Ook opstappen is niet eenvoudig, want doorgaans verliest de werknemer dan zijn laatste maand loon, behalve bij Lego en MGA. Soms moeten de arbeiders zelfs een waarborg betalen voor ze in het bedrijf aan de slag kunnen.

De Chinese arbeidswet beperkt het aantal overuren tot 1 à 3 uur per dag, met een maximum van 36 uur per maand, maar bij Lego kloppen de ondervraagde werknemers 55 overuren per maand. Bij Disney loopt dat volgens Test-Aankoop zelfs op tot 214. Het enige positieve daaraan is dat de arbeiders op die manier wel hun miserabele loon kunnen aanspekken. Dat loon wordt in het beste geval twee weken te laat uitbetaald, in het slechtste geval loopt de vertraging op tot een maand.

Ook de werkomstandigheden en de veiligheid in de speelgoedfabrieken laten te wensen over. De werknemers worden blootgesteld aan buitensporig lawaai, een extreem warme omgeving (tot bijna 40 graden Celsius), gevaarlijke chemicaliën en nodeloze elektrische of mechanische risico's. "Geen enkel bedrijf kan prat gaan op zijn sociaal beleid in China. Lego doet het een beetje beter dan Mattel en Bandai. Aan de onderkant van de lijst bungelen Hasbro, MGA en Disney", zegt Ivo Mechels van Test-Aankoop.

Volgens de distributiefederatie Fedis heeft de speelgoedsector de voorbije jaren zware inspanningen geleverd op het vlak van veiligheid en sociaal beleid. "De leveranciers worden vooraf gescreend op de kwaliteit van hun producten en de wijze waarop ze werken", zegt voorzitter Baudouin Velge. "Heel Azië afschilderen als een probleemregio is achterhaald. Ook daar zijn professionele bedrijven aan het werk. En de ateliers die de normen niet respecteren, worden meteen geschrapt."

Speelgoedgiganten Lego, Mattel, Bandai, MGA, Hasbro en Disney nemen het niet zo nauw met het lot van hun Chinese werknemers, zo blijkt uit onderzoek van Test-Aankoop

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234