Woensdag 29/01/2020

single malt (4)

De Tarantino van de opera

De voornaamste reden waarom ik Verdi's Il Trovatore in een productie van de Staatsopera van Hannover op het Edinburgh International Festival wilde zien, was de Catalaanse Calixto Bieito, een van de controversieelste regisseurs van het moment. Toen hij in 2002 voor de English National Opera Un Ballo in Maschera regisseerde en de hele Zweedse hofhouding in de opera op toiletten plaatste, haalde hij in de Britse pers de voorpagina's en oogstte verontwaardigde commentaren. En ooit heeft Bieito zich in een interview moeten verdedigen met de woorden: "Ik ben géén monster."

Kortom, als Bieito in de buurt is, waait er stof op. En het komende seizoen is Bieito bij ons in de buurt, als de Vlaamse Opera zijn regie van Carmen brengt (een coproductie met het festival Castell de Paralada in Barcelona en Opera Zuid; te zien in de Vlaamse Opera, vanaf 10 december in Antwerpen en vanaf 6 januari in Gent), waar in de wandelgangen al wordt gefluisterd dat het een ophefmakende productie is.

Dat allemaal maakte me nieuwsgierig en dus was het de taxi in naar het prachtige Festival Theatre, dat uiteraard afgeladen vol zat. Voor wie niet meteen mee is: Il Trovatore is die Verdi met de hit waarin het koor van zigeuners op aambeelden slaat, waarin zigeunerin Azucena (Leandra Overmann) ooit per ongeluk haar eigen baby in het vuur gooide in plaats van de baby van de voormalige graaf die ze dan maar opvoedt als haar eigen zoon, waarin de nieuwe graaf Luna (Tito You) samen met troubadour Manrico (Ki-Chun Park) naar de gunsten van prinses Leonora (Francesca Scaini) dingt en waarin Luna uiteindelijk Manrico zal doden, waarop Azucena kan uitschreeuwen: "Je hebt je eigen broer gedood. Mijn wraak is compleet." Vuur, donkerte, passie, haat, wraak...

Bieito laat er geen gras over groeien. In het decor van geraamten van loodsen, ergens in een zeer onaangename achterbuurt, zien we hoe Luna's handlanger Ferrando (Hans-Peter Scheidegger) en zijn manschappen - een bende zuipend, neukend, schijtend krapuul - een jong kereltje martelen en in de fik steken. Geweld en vooral martelingen ontwikkelen zich tot de rode draad in de regie.

Manrico is hier als troubadour in het fletse pak van een gerateerde chansonnier gestoken en Leonora is een verlepte pillenslikkende del, van wie Ines (Michaela Schneider) - hier geen hofdame van Leonora maar een drugsverslaafde - afhankelijk is. Als Bieito van een in wezen braaf kind als Leonora zo'n lichtjes boertig mens kan maken, wat wordt dat dan met de verleidelijke vulkaan Carmen?

Het is na de pauze dat Bieito er helemaal tegenaan gaat. Hij refereert daarbij aan films als Fight Club. In het meest realistische theatergevecht dat ik al heb gezien, spat het bloed alle kanten op. De winnaar mag Ines hebben. Als ze bloedend, bevend terugkomt is ze helemaal op-verkracht, waarna ze levend begraven wordt. Daar geeft Bieito wel degelijk een flinke stomp in je haggis.

Is het allemaal enkel sensationeel choqueren om te choqueren? Niet helemaal. De basale, impulsieve, soapachtige gevoelens in de plot trekt Bieito door tot in het absurde zodat de orgie van geweld minder choqueert dan wel amuseert.

Zijn verknipte personages zet hij in een wereld zonder een spat romantiek, waar geweld iets is dat dagelijks mee op de ontbijttafel komt. Dat hij met zijn martelingen onbewust - want dit is een eerdere productie - verwijst naar Irak, ligt er gelukkig niet te dik op. Bovendien is Bieito een van die regisseurs die zijn cast kan laten acteren. En vooral Overmann en Scaini (die nog perfect kan zingen terwijl Manrico haar hoofd tegen een containerwand beukt) leverden topprestaties.

Bieito wordt weleens vergeleken met filmregisseur Quentin Tarantino en - hoewel hij dat niet graag hoort - leverde daarvan hier het bewijs. Alleen gebruikt hij betere soundtracks.

Is hij een monster? Ik had het hem graag gevraagd, maar Bieito moest het festival in allerijl verlaten omdat zijn vrouw aan het bevallen was.

Valt dus nog wel mee, denk ik.

Wilfried Eetezonne,

redacteur cultuur

Geproefde single malt: Glennrothers De Morgen stuurde journalisten Wilfried Eetezonne en Nico Krols een week lang naar het grootste cultuurfestival ter wereld: The Edinburgh Festivals. In deze rubriek vertellen zij bij een glas single malt over hun belevenissen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234