Vrijdag 01/07/2022

AchtergrondDuitsland

Sinds invasie in Oekraïne is ex-bondskanselier Schröder een paria in eigen land, maar nog blijft hij Poetin trouw

Gerhard Schröder trad een maand na zijn verkiezingsnederlaag toe tot het Nord Stream-project dat zijn eigen regering kort daarvoor had goedgekeurd. Beeld AP
Gerhard Schröder trad een maand na zijn verkiezingsnederlaag toe tot het Nord Stream-project dat zijn eigen regering kort daarvoor had goedgekeurd.Beeld AP

Hij was zeven jaar bondskanselier, raakte bevriend met Vladimir Poetin en trad in dienst in de Russische energiesector, waar hij miljoenen verdiende. Sinds de invasie in Oekraïne is Gerhard Schröder (78) een paria in eigen land, maar nog altijd weigert hij de Russische president af te vallen.

Michel Maas

“Ik doe niet aan mea culpa. Zo zit ik niet in elkaar”, zegt Gerhard Schröder in een zeldzaam interview met The New York Times. Hij ziet geen reden om zich te verontschuldigen, zegt hij. Hij heeft altijd de Duitse belangen gediend. “Ik doe wat ik kan. Ten minste één kant vertrouwt me”, zegt hij, waarna de krant fijntjes toevoegt dat die ene kant niet Duitsland is.

Op 9 december 2005, zeventien dagen na zijn verkiezingsnederlaag, kreeg Schröder telefoon van de Russische president Vladimir Poetin. Die vroeg hem voor een goedbetaalde functie bij het Nord Stream-project. Dat project – de aanleg van een rechtstreekse gaspijpleiding van Rusland naar Duitsland – was in de laatste weken van Schöders regering goedgekeurd. Sindsdien is hij werkzaam als lobbyist voor de Russische olie- en gasindustrie.

Verdedigt Poetin waar hij kan

Hij betoont zich in het interview een fervent tegenstander van de olie- en gasboycot van Rusland en verdedigt Poetin waar hij maar kan. ‘Boetsja’, bijvoorbeeld, waar Oekraïense burgers door Russische troepen zijn geëxecuteerd en op straat achtergelaten, “moet worden onderzocht”. En als de Russen al schuldig zijn, hebben ze niet gehandeld op bevel van Poetin zelf, zegt Schröder, maar van iemand op een lager niveau.

Een maand geleden reisde hij nog naar Moskou waar hij met Poetin sprak, in een vergeefse, informele poging tot bemiddeling. “Ik denk dat deze oorlog een vergissing is, dat heb ik altijd gezegd. Het enige wat we nu kunnen doen, is zo snel mogelijk vrede sluiten.” Als Schröder nu zou terugtreden bij Gazprom, zou hij het vertrouwen van Poetin verliezen, is zijn redenering.

Poetin en Schröder in 2003, tijdens een festival in Sint-Petersburg voor het driehonderdjarige bestaan van die stad.  Beeld BELGAIMAGE
Poetin en Schröder in 2003, tijdens een festival in Sint-Petersburg voor het driehonderdjarige bestaan van die stad.Beeld BELGAIMAGE

In 2005 was er even rumoer over de overstap van de ex-bondskanselier naar een Russische functie, maar een verrassing mocht dat niet zijn. Een jaar eerder had Schröder eigenlijk al aangekondigd wat hij na zijn kanselierschap wilde gaan doen: “Ik wil geld verdienen.” Meer was het niet. Hij kreeg bij Nord Stream ruim 250.000 euro per jaar. Daar kwam later een functie bij, bij de Russische oliegigant Rosneft, die hem ruim 550.000 euro per jaar betaalde. Onlangs werd hem bovendien een functie aangeboden bij Nord Stream 2, de omstreden tweede Russische gasleiding naar Duitsland, waarvan de aanleg na de invasie in Oekraïne is stopgezet.

‘Heel Duitsland was voorstander’

Schröder hamert erop dat zijn handelswijze altijd overeenstemde met de politiek van Duitsland zelf. Duitsland was decennialang voorstander van nauwe economische banden met Rusland. “Al sinds de jaren zestig”, zegt de oud-bondskanselier. Grote economische belangen zouden de kans op een conflict in Europa verminderen.

Ondanks Amerikaanse waarschuwingen om zich niet zo afhankelijk te maken van Russische energie had het land dertig jaar lang goedkoop Russisch gas ingekocht. “Iedereen was ervoor (voor Russisch gas, red.). Ze gingen erin mee, de afgelopen dertig jaar. De Russen kregen het geld en leverden het gas.” Er was geen wantrouwen, zegt hij, en zelfs het feit dat hij, Gerhard Schröder, lobbyde voor Russisch gas was geen punt van discussie. “Niemand in de eerste regering-Merkel zei er iets van, niemand.”

In 2011 was 39,9 procent van het gas in Duitsland afkomstig uit Rusland. Toen twee maanden geleden de oorlog in Oekraïne begon, was dat gestegen naar 55 procent.

In het interview blijft Schröder de lobbyist. Hij is tegen een energie-embargo, omdat dat de Duitse economie schaadt. Ook sancties mogen van hem niet eindeloos duren: “Je kunt een land als Rusland op de lange termijn niet isoleren, politiek noch economisch. Als deze oorlog voorbij is, zullen we weer teruggaan naar zakendoen met Rusland.”

Voltallige personeel neemt ontslag

In Duitsland is hij wegens zijn houding een paria geworden. Zijn voltallige personeel heeft ontslag genomen, inclusief de man die al twintig jaar zijn speeches schrijft. Schröder heeft het ereburgerschap van zijn stad Hannover teruggegeven – voordat Hannover het van hem zou kunnen afpakken, iets wat voor het laatst postuum was gebeurd met Adolf Hitler. Ook is hij geen lid meer van zijn voetbalclub Borussia Dortmund, nadat die had aangedrongen op een veroordeling van Poetin.

Schröder blijft zijn vriend verdedigen: “Het beeld dat mensen hebben van Poetin is maar de helft van de waarheid.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234