Donderdag 28/10/2021

Sinds gisteren liggen de kaarten op tafel: België moet volledig worden uitgekleed

null Beeld Tim Dirven.
Beeld Tim Dirven.

Eén groot voordeel hebben de toekomstplannen van de N-VA voor ons land alvast en dat is het voordeel van de duidelijkheid. Dat artikel 1 van de partijstatuten - een onafhankelijke republiek Vlaanderen - niet voor morgen was, wisten we al.

Dat de N-VA in afwachting van die onafhankelijkheid voor confederalisme pleit, wisten we ook al even. Alleen was het tot dusver een goed bewaard geheim wat dat confederalisme nu precies inhoudt. Sinds gisteren liggen de kaarten op tafel: België zal niet zomaar verdampen, maar moet volledig worden uitgekleed.

De twee klassieke struikelblokken voor een splitsing zijn de staatsschuld en Brussel. Voor de federale staatsschuld hebben de Vlaams-nationalisten een eenvoudige oplossing: terugbetalen. Omgerekend gaat het om 15,5 miljard euro per jaar en dat 25 jaar lang. Dat niemand daar eerder op gekomen is.

Voor de hoofdstad komt er een Brusselkeuze, new speak voor subnationaliteit. Vertrekkend vanuit de correcte analyse dat er heel wat fout loopt in de hoofdstad zullen de inwoners een keuze moeten maken tussen Brussel-Vlaams en Brussel-Waals. Die keuze zal een impact hebben op de gezondheidszorg, op de duur van een werkloosheidsuitkering, op de vraag of een kind voorrang krijgt voor een plaatsje in een Nederlandstalige school, ...

Allerminst vrijblijvend dus. Want wat kies je als ouder? Langer genieten van een uitkering of alsnog een plaats krijgen voor je kind in een school van keuze? En wat met de steeds groeiende groep Brusselaars die zich niet expliciet tot de ene of de andere gemeenschap willen bekennen? Zowel Vlamingen als Franstaligen zijn een minderheid geworden in een stad waar een ruime meerderheid van de inwoners van vreemde origine is.

Los van de emotionele argumenten die zo'n keuze met zich meebrengt, is er de praktische vaststelling dat ons sterk uitgebouwde systeem van sociale zekerheid zich moeilijk laat ontrafelen. De Antwerpse professor Bea Cantillon maakte enkele jaren geleden de analyse dat een ontwikkelde welvaartsstaat die haar sociale zekerheid splitst een historisch unicum zou zijn. Het wordt in elk geval een dure en riskante operatie die ook de ondernemingen handenvol geld gaat kosten.

Naast de technische en praktische bezwaren die zoals steeds tussen droom en daad staan, is er de vraag naar de politieke haalbaarheid. Confederalisme willen is een ding, het krijgen iets anders. Zeker in ons systeem waar een gemeenschap haar wil niet kan opleggen aan een andere.

De N-VA zal dus bondgenoten moeten zoeken voor haar confederalisme. Waar die zitten, is de vraag van 1 miljoen. CD&V en Open Vld, de mogelijke bondgenoten, willen (nog) niet officieel reageren, maar de verbazing over de N-VA-plannen was groot bij de beide partijen. De Franstalige partijen die in een confederalistische logica mee willen stappen, moeten nog uitgevonden worden.

N-VA-voorzitter Bart De Wever benadrukte dat dit geen verkiezingsstrategie is, maar een ideaalbeeld. Het grote nadeel van het confederalismemodel is echter dat het moeilijk voor een stukje te realiseren is. Het is zoals met zwanger zijn. Ofwel ben je het, ofwel niet, maar je kan niet een beetje zwanger zijn.

Vraag is wat er tijdens de regeringsonderhandelingen na de verkiezingen van 25 mei 2014 op tafel komt. De burgemeester van Antwerpen maakte eerder duidelijk dat zijn partij niet in een regering stapt zonder op zijn minst uitzicht op de invoering van het confederalisme. Woensdag klonk het dat N-VA de mogelijkheid om met partners sociaal-economisch te hervormen echter niet gaat laten liggen.

Inhoudelijk zet de partij de zaken dus op scherp, maar de kiezer blijft in het ongewisse of het confederalisme nu al dan niet een breekpunt is. Ook al liggen de kaarten op tafel, in welk kaartspel ze zullen worden gebruikt, is voorlopig onduidelijk.

Hoe moeilijk en onhaalbaar het ook lijkt om het confederalisme in de praktijk om te zetten, volgens De Wever is het geen luchtkasteel. Met de nodige wil en politieke moed kan het werken, klinkt het. Iedereen weet hoe het afgelopen is met de vorige politicus die opriep tot "5 minuten politieke moed".

Steven Samyn
Chef politiek

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234