Vrijdag 24/09/2021

AchtergrondGroot-Brittannië

Sinds ‘Freedom Day’ blijven de cijfers dalen. Hoe kan dat?

De straten van Londen zijn weer zo druk als vanouds sinds Freedom Day.  Beeld Getty Images
De straten van Londen zijn weer zo druk als vanouds sinds Freedom Day.Beeld Getty Images

Bijna twee weken na de ‘Freedom Day’, dalen de besmettingscijfers nog altijd gestaag, tegen alle verwachtingen in. Wat is er aan de hand in het VK?

Neil Ferguson was niet gerust op ‘Freedom Day’. Aan de vooravond van de versoepelingen voorspelde de vooraanstaande Britse epidemioloog dat het Verenigd Koninkrijk ‘vrijwel zeker’ afstevende op 100.000 nieuwe besmettingen per dag. Een kleine twee weken later bleek ‘Professor Lockdown’ wederom veel te somber te zijn geweest. In een week tijd is het aantal dagelijkse besmettingen met 35 procent gedaald naar ongeveer 23.000, al was er woensdag een kleine toename te zien. Wat is er aan de hand?

De geleerde van Imperial College was niet de enige die de alarmklok luidde bij het voornemen van Boris Johnson om op 19 juli het land geheel van het slot te doen. In The Lancet schreef een groep geleerden dat de premier “een gevaarlijk en onethisch experiment” gaat uitvoeren. Professor Christine Hagel van University College London, al jaren een felle criticus van de regering-Johnson, noemde het ‘van de gekke’ en beweerde even ‘boos’ als ‘verdrietig’ te zijn. De Wereldgezondheidsorganisatie sprak over een ‘epidemiologische stommiteit’ en ‘morele leegheid’.

Over de daling zijn verschillende theorieën. Er wordt gewezen op het mooie zomerweer, waardoor mensen elkaar vooral in de gezonde buitenlucht ontmoeten. Bovendien zijn de scholen gesloten, zodat niet langer miljoenen scholieren twee keer per week een sneltest uitvoeren. Een nuchtere verklaring, gegeven door Oxford-wetenschapper Carl Heneghan, is dat het een natuurlijke beweging is van een virusgolf. Professor Paul Hunter wees erop dat de massale samenscholingen tijdens het EK voetbal de groepsimmuniteit onder met name jongere Britten heeft versneld.

Met die groepsimmuniteit zit het sowieso wel goed op het eiland. Uit cijfers van de Office for National Statistics is gebleken dat 92 procent van de eilandbewoners antistoffen heeft, hetzij door het virus te hebben gehad, hetzij door te zijn gevaccineerd. Johnson wilde het land aanvankelijk op 21 juni openen, maar besloot een maand te wachten zodat meer mensen geprikt zijn. Meer dan de helft van de Britten was op 19 juli al minstens 2 weken volledig gevaccineerd. Het duurt een week of 2 voordat een vaccin volledig beschermt, daarom is de vaccinatiegraad enige tijd voor versoepeling relevanter dan de percentages op de dag zelf.

Trein mijden

Door het Britse vaccinatiesucces was het relatief veilig om alle versoepelingen door te voeren. Het aantal besmettingen ten tijde van Freedom Day was ongeveer even hoog als een half jaar eerder. Maar waar dat in januari leidde tot meer dan duizenden sterfgevallen per dag, daar bleef het aantal overledenen nu in de dubbele cijfers. Het aantal ziekenhuisopnamen neemt in het VK sinds begin juli weer toe, maar is ook nog steeds bijna vijf keer zo laag als in eerdere golven.

Vertekend beeld

Uit gelekte data van de Britse National Health Service (NHS) is gebleken dat de cijfers aangaande het aantal ziekenhuisopnamen wegens Covid-19 een vertekend beeld geven. Zo blijkt dat 56 procent van de opnamen voor een andere aandoening zijn, waarna een routinetest in het ziekenhuis heeft uitgewezen dat de patiënt ook het coronavirus onder de leden heeft. Een maand geleden hadden ambtenaren van het minister van Volksgezondheid opdracht gegeven om onderscheid te maken tussen mensen die puur en alleen wegens Covid-19 zijn opgenomen en mensen die bijvoorbeeld een been hebben gebroken, maar ook positief zijn getest. Politici hebben hun verbazing uitgesproken dat dit onderscheid nu pas, tegen het einde van de coronacrisis, worden gemaakt. De NHS weigerde de nieuwe data te openbaren, maar ze kwamen toch in handen van The Daily Telegraph. Er zijn ook gevallen waarbij mensen pas na aankomst in het ziekenhuis besmet zijn geraakt.

Naast de hogere vaccinatiegraad blijven nog relatief veel Britten het kantoor, en daarmee de forensentreinen, mijden. Hierdoor zijn er minder contacten, dus een lager besmettingsgevaar. Bovendien zitten veel Britten nog in lockdown vanwege de zogeheten ‘pingdemie’. Meer dan de helft van de volwassen Britten heeft de coronamelder op de mobiele telefoon en zelf-isoleert zodra er een alert binnen komt.

Sowieso is een groot deel van de Britse bevolking nog behoedzaam waar het gaat om Covid-19, iets waar ‘vrijheidsdag’ weinig verandering in heeft gebracht. Dat bleek toen minister van Volksgezondheid Sajid Javid in het weekend tweette dat zijn landgenoten niet langer bang moeten zijn voor het virus. De mededeling zorgde voor immense verontwaardiging, op sociale media althans.

‘Steekje los’

Johnson blijft de bevolking oproepen om ‘uiterst voorzichtig’ te zijn. Hij probeert jongere Britten nu zover te krijgen om zich ook dubbel te laten vaccineren. Om druk te zetten dreigt de regering coronapassen ook in te zetten voor binnenlands gebruik, zoals bij nachtclubs, voetbalstadions en collegezalen. Het is zeer de vraag of het parlement deze voorstellen gaat accepteren. Om de druk te verhogen heeft bewindsman Michael Gove mensen die een vaccinatie weigeren ‘egoïsten’ genoemd. Johnson wilde zover niet gaan en hield het erbij dat er bij anti-vaxers ‘een steekje los’’ zit.

Nu het acute coronagevaar is geweken, klinkt de roep om met andere ogen naar het coronavirus te kijken. “We moeten ophouden met het achteruit kijken, naar de coronabeelden van begin dit jaar”, stelde socioloog Robert Dingwall, een oud-regeringsadviseur, “omdat we anders nooit ontsnappen aan de angst die tussen ons en een terugkeer naar het normale leven staat”. Optimisme lijkt zich zelf meester te hebben gemaakt van Ferguson, die blij zegt te zijn dat zijn voorspelling er naast zat. Volgens hem zal de pandemie in oktober zo goed als voorbij zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234